რეგიონი
თბილისში გავრცელებული სახეობები
თბილისში ქვეწარმავლები ძირითადად ქალაქის მიმდებარე ხეობებში, პარკებში, გამწვანებულ ადგილებსა და მდინარის პირას გვხვდება და არა ცენტრალურ ურბანულ უბნებში. ატლასის ჩანაწერებში თბილისის ტერიტორიიდან და შემოგარენიდან წარმოდგენილია გიურზა, ცხვირრქოსანი გველგესლა, სხვადასხვა მცურავი, ანკარები, გველხოკერა და სხვა სახეობები. ქალაქის შიგნით ასეთი შეხვედრები იშვიათია, მაგრამ შესაძლებელია. გველის ნაკბენისას დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ზე.
ატლასში თბილისში გავრცელებული 48 სახეობის პროფილია: 13 გველი, 13 ფრინველი, 6 ხვლიკი, 5 ამფიბია, 4 კუ, 2 მორიელი, 2 ობობა, 2 მწერი და 1 ძუძუმწოვარი. 23 მათგანი ქვეწარმავალია, 5 — ამფიბია. მთავარი ჰაბიტატებია: გარეუბნის ხეობები; პარკები და გამწვანებული ტერიტორიები; მდინარის პირას არსებული ჰაბიტატები.
ჩამოთვლილთაგან 5 სახეობას ადამიანისთვის მაღალი ან საშუალო რისკის დონე აქვს: გიურზა (Macrovipera lebetinus), ცხვირრქოსანი გველგესლა (Vipera ammodytes), ყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus), ჭრელი მორიელი (Mesobuthus eupeus) და კავკასიური მორიელი (Olivierus caucasicus). უცნობ გველს დაუტოვეთ უსაფრთხო მანძილი, ნუ ეცდებით მის დაჭერას ან ხელში აყვანას, ხოლო ნაკბენის შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე.
სიაში მხოლოდ ის სახეობებია, რომლებსაც ატლასში პროფილი აქვთ და რომელთა დადასტურებული ჩანაწერიც სწორედ ამ ადმინისტრაციულ ერთეულს ასახელებს. ეს თბილისში გავრცელებული სრული ფაუნა არ არის: სიაში არარსებული ცხოველი აქაც შეიძლება ბინადრობდეს. მსგავსი რეგიონების გვერდები: ქვემო ქართლი, მცხეთა — მთიანეთი, შიდა ქართლი და კახეთი.
გეოგრაფია
ჰაბიტატები
თბილისში ქვეწარმავლებისთვის შესაფერისი ადგილებია ქალაქის მიმდებარე ხეობები, პარკები, გამწვანებული ზონები და მდინარის პირას არსებული ბუნებრივი ჰაბიტატები. მჭიდროდ განაშენიანებულ უბნებში მათი შეხვედრა ნაკლებად მოსალოდნელია.
- გარეუბნის ხეობები.01
- პარკები და გამწვანებული ტერიტორიები.02
- მდინარის პირას არსებული ჰაბიტატები.03
ატლასის ჩანაწერებით, თბილისში გვხვდება: გიურზა (Macrovipera lebetinus), ცხვირრქოსანი გველგესლა (Vipera ammodytes transcaucasiana), წითელმუცელა მცურავი, წყლის ანკარა, ჩვეულებრივი ანკარა, კატისთვალა, სახეებიანი მცურავი, წენგოსფერი მცურავი, ნაირფერი მცურავი, დასავლური მახრჩობელა, გველბრუცა, წყნარი ეირენისი და ამიერკავკასიური მცურავი. აქ გვხვდება გველხოკერაც (Pseudopus apodus), მაგრამ ის უფეხო ხვლიკია და არა გველი. ასეთი სახეობების შეხვედრა უფრო მოსალოდნელია ქალაქის გარეუბნებში, ხეობებში, კლდოვან ადგილებსა და მდინარის პირას.
გიურზა და ცხვირრქოსანი გველგესლა ამ ატლასში მაღალი რისკის სახეობებადაა შეფასებული. სხვა ჩამოთვლილი გველები ადამიანისთვის შხამიან საფრთხეს არ წარმოადგენენ. ნებისმიერ უცნობ გველთან დაიცავით დისტანცია. ნაკბენისას დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ზე. არ გაჭრათ ჭრილობა, არ ამოიწოვოთ შხამი და არ გამოიყენოთ ტურნიკეტი.
ქვეწარმავლების შეხვედრა უფრო მოსალოდნელია მტკვრის პირას, კლდოვან ფერდობებზე, გარეუბნის ხეობებსა და ნაკლებად შეწუხებულ გამწვანებულ ადგილებში, ვიდრე ქალაქის ცენტრალურ ქუჩებში. თბილისის მიდამოებში გიურზა იშვიათად ფიქსირდება და უფრო მეტად აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ ჰაბიტატებს უკავშირდება.
გველის ნაკბენისას პირველ რიგში დარეკეთ 112-ზე. შეინარჩუნეთ სიმშვიდე და ეცადეთ ნაკბენი კიდური ნაკლებად ამოძრაოთ. არ გაჭრათ ჭრილობა, არ ამოიწოვოთ შხამი და არ გამოიყენოთ ტურნიკეტი. სახეობის ამოცნობა შეიძლება მოგვიანებითაც — გადაუდებელი დახმარების გამოძახება უფრო მნიშვნელოვანია.