ველის გველგესლა
Vipera renardi
პატარა, შხამიანი სტეპის გველგესლა — საქართველოში იშვიათია; გვხვდება ღია სტეპებსა და მთისწინეთში.
მიმოხილვა
რა არის ველის გველგესლა
ველის გველგესლა (Vipera renardi), იგივე აღმოსავლური სტეპის გველგესლა, გველგესლასებრთა ოჯახის შხამიანი სახეობაა. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპიდან ცენტრალურ აზიამდე; IUCN-ის მიხედვით მოიცავს ტრანსკავკასიურ პოპულაციებსაც — სომხეთს, აზერბაიჯანსა და საქართველოს. საქართველოში აღდგენილია ჯავახეთისა და ერუშეთის პლატოებზე (ხშირად V. r. eriwanensis / სამხრეთის სტეპის გველგესლა) და აღმოსავლეთში — შირაქის პლატოსა და დედოფლისწყაროს მიმდებარედ (შემახის ჯგუფი / kakhetiensis). სახეობა შედარებით პატარაა (დაახლ. 40–60 სმ), ზურგზე აქვს მუქი ზიგზაგი და უპირატესობას ანიჭებს ღია სტეპურ ჰაბიტატებს. ევროპის რეგიონულ შეფასებაში მოწყვლადია (Vulnerable) ჰაბიტატის დაკარგვის გამო.
ბოლო განახლება
გალერეა
ველის გველგესლა ფოტოებში
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ველის გველგესლა
ველის გველგესლა პატარა, შხამიანი სტეპის სახეობაა. ამოიცანი ზომით, ზიგზაგიანი ზურგითა და ღია სტეპური ჰაბიტატით — საქართველოში იშვიათია.
- 01
შედარებით პატარაა — სიგრძე დაახლოებით 40–60 სმ.
- 02
გუგა ვერტიკალურია; ქერცლები კილურია; თავი ფართოა.
- 03
ზურგზე მუქი ზიგზაგი ან ლაქების მწკრივი ღია ფონზე.
- 04
საქართველოში დაკავშირებულია ჯავახეთ–ერუშეთის პლატოებთან და კახეთის სტეპთან.
- 05
გიურზასგან განსხვავდება ზომითა და ჰაბიტატით; ცხვირრქოსანს რქა არ აქვს.
ქვიზი
შემდეგ: რომელი გველია?
ველის გველგესლა საქართველოს გველების ქვიზში შედის. ათი საველე ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
უპირატესობას ანიჭებს ღია სტეპს, მდელოებს, ბუჩქნარსა და კლდოვან მთისწინეთს — ხშირად კარგად დრენირებულ ფერდობებსა და ნახევრადმშრალ ზონებს. საქართველოში — სამცხე–ჯავახეთში (ჯავახეთისა და ერუშეთის პლატოები, სტიპა-სტეპი) და კახეთში (შირაქის პლატო, დედოფლისწყარო, ხორნაბუჯის მიმდებარე, არწივისხეობის მთისწინეთი). ვერტიკალურად გვხვდება დაახლოებით 0–2,500 მ-მდე; აღმოსავლეთ საქართველოს პოპულაციები უმეტესად დაბალ და საშუალო სიმაღლეზეა, ჯავახეთში კი უფრო მაღალ სტეპურ პლატოებზე.
კვება
დამახასიათებელია ორთოპტერებით კვება — კალიებითა და მწერებით; აგრეთვე ხვლიკებითა და მცირე მღრღნელებით. ახალგაზრდები უფრო მცირე უხერხემლოებსა და ხვლიკებს ნადირობენ. ნადირობს ჩასაფრებით; შხამით ანეიტრალებს მსხვერპლს.
ქცევა
აქტიურია თბილ სეზონზე — საქართველოსა და აზერბაიჯანში დაახლოებით აპრილიდან ოქტომბრამდე. გაზაფხულსა და შემოდგომაზე ხშირად დღისით მოძრაობს; ზაფხულის სიცხეში ჩრდილსა და ბუჩქნარს ეძებს. იზამთრებს ნაპრალებსა და ქვების ქვეშ. ცოცხლადმშობია (ოვოვივიპარია): ორსულობა დაახლოებით 3 თვეა; ნაშიერები იბადებიან ივლის–აგვისტოში (ზოგჯერ 10–17 ინდივიდამდე).
კონსერვაცია
ევროპის რეგიონულ IUCN შეფასებაში მოწყვლადია (Vulnerable) — ბოლო სამ თაობაში ჰაბიტატის 30%-ზე მეტი დაკარგვა და გაგრძელებული ფრაგმენტაცია. მთავარი საფრთხეა სტეპისა და მდელოების გადაქცევა ინტენსიურ მიწათმოქმედებად და გადაძოვებად. საქართველოში იშვიათია; აღმოსავლეთის პოპულაციები 75-წლიანი ხარვეზის შემდეგ ხელახლა დადასტურდა. სასარგებლოა მწერებისა და მღრღნელების რეგულირებით.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ველის გველგესლა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
შხამიანია, თუმცა საშიშროება საშუალოდ ფასდება — უფრო სუსტია გიურზასა და ცხვირრქოსანთან შედარებით. მაინც საჭიროა დაუყოვნებელი სამედიცინო დახმარება; გველი თავს ესხმის მხოლოდ საფრთხის შეგრძნებისას.
იშვიათად — სამცხე–ჯავახეთში (ჯავახეთისა და ერუშეთის პლატოები) და კახეთში (შირაქის პლატო, დედოფლისწყაროსა და ხორნაბუჯის მიმდებარე). ღია სტეპური და მთისწინეთის ჰაბიტატებია საკვანძო.
ველის გველგესლა უფრო პატარაა (დაახლ. 40–60 სმ) და ღია სტეპს ანიჭებს უპირატესობას. გიურზა დიდია, კვერცხისმდებია და აღმოსავლეთის მშრალ დაბლობებზეა. ცხვირრქოსანს ცხვირზე რქისებრი წარმონაქმნი აქვს და მცირე კავკასიონის მთიანეთთანაა დაკავშირებული.
ცოცხლადმშობია (ოვოვივიპარია) — ნაშიერები იბადებიან ივლის–აგვისტოში; ორსულობა დაახლოებით სამი თვეა.
სტეპისა და მდელოების ინტენსიური ათვისება და გადაძოვება ანადგურებს მის ჰაბიტატს; არეალი ფრაგმენტირდება. ევროპის IUCN შეფასებით Vulnerableა; საქართველოში პოპულაციები მცირე და იშვიათია.
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Tuniyev et al. 2018 — Rediscovery of the steppe viper in Georgia
- Mebert et al. 2025 — Steppe vipers of Western Asia
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
