დარევსკის გველგესლა (Vipera darevskii) პატარა შხამიანი გველია. საქართველოში მცირე კავკასიონის მაღალ მთებში გვხვდება: ჯავახეთის ქედზე, ერუშეთსა და ახალციხის მაღლობზე, ასევე აბულ-სამსარის ქედსა და დასავლეთ თრიალეთში. ბინადრობს ქვიან, ბალახიან ფერდობებზე, 2 000 მეტრზე მაღლა. სახეობა კვლავ გადაშენების უკიდურესი საფრთხის წინაშე მყოფადაა შეფასებული, თუმცა ეს შეფასება იმ დროის მონაცემებს ეყრდნობა, როცა ის გაცილებით მცირე ტერიტორიაზე იყო ცნობილი. მას შემდეგ გველი ახალ ადგილებშიც აღმოაჩინეს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ დარევსკის გველგესლა
დარევსკის გველგესლა პატარა გველია, რომელიც მაღალ მთებში ბინადრობს. ზურგზე ხშირად მუქი ზიგზაგი აქვს. მისი ზომა, სხეულზე არსებული ნახატი და ის, თუ სად ბინადრობს ამოცნობაში გვეხმარება, მაგრამ მხოლოდ ერთ-ერთი ამ ნიშნით სახეობას ვერ დავადგენთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
პატარა გველგესლაა და ჩვეულებრივ 50 სმ-ზე მოკლეა. მხოლოდ ზომით მისი ამოცნობა არ შეიძლება.
ზურგზე ღია ყავისფერ ან ნაცრისფერ ფონზე მუქი ზიგზაგი ჩანს. გვერდებზე პატარა ლაქები ერთ რიგად აქვს.
მამრები ხშირად უფრო მკვეთრი ფერის არიან, მდედრები კი ხშირად უფრო მოყავისფროები არიან.
საქართველოში ის მცირე კავკასიონის მაღალ მთებში გვხვდება, მათ შორის აბულ-სამსარისა და დასავლეთ თრიალეთის ქედებზე. დიდ კავკასიონზე მისი არსებობა დადასტურებული არ არის.
შხამიანია. წინასწარ ვერ გაიგებთ, რამდენად მძიმე იქნება ნაკბენი. თუ გიკბინათ, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.
გალერეა
დარევსკის გველგესლა ფოტოებში
მაღალმთიან მდელოებზე ქვებს შორის ნაპრალებს აფარებს თავს. საქართველოში ის წვრილი ქვების გროვების გარდა, მადათაფასა და გუმბათზე მსხვილი ვულკანური ქვების გროვებშიც უპოვიათ, ახალციხის მაღლობზე კი — ქვიან ხევში. მადათაფასა და გუმბათზე ის ზღვის დონიდან 2 200–2 600 მეტრზე უნახავთ. ეს არ ნიშნავს, რომ სახეობა მხოლოდ ამ სიმაღლეებზე გვხვდება.
გავრცელება
სად არის დარევსკის გველგესლას გავრცელება დადასტურებული საქართველოში
21 საველე ჩანაწერი2018–20262 რეგიონი
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- დადასტურებული გავრცელების რეგიონი
| რეგიონი | საველე ჩანაწერი | |
|---|---|---|
| გავრცელება დადასტურებულია | ||
| დადასტურებული გავრცელების რეგიონი | 18 | |
| მხოლოდ დაფიქსირებულია | ||
| 3 | ||
დარევსკის გველგესლას რუკა იყენებს iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან; გავრცელებად ითვლება მხოლოდ დადასტურებული სტატუსის მქონე რეგიონი, ხოლო მხოლოდ დაფიქსირებული რეგიონები გავრცელებად არ ითვლება.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
ზრდასრული გველგესლები კლდის ხვლიკებს, ზოგჯერ კი პატარა მღრღნელებსაც ჭამენ.
ქცევა
დღისით აქტიურია და თავს ქვებს შორის აფარებს. ნაშიერებს ცოცხლად შობს. ზამთარს ქვებს შორის, სიღრმეში ატარებს.
კონსერვაცია
შეფასების მიხედვით, გველს გადაშენების უკიდურესად მაღალი საფრთხე ემუქრება. ეს შეფასება ძველ, მწირ ცნობებს ეყრდნობა იმის შესახებ, სად გვხვდება ის. 2025 წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ დაადასტურა, რომ საქართველოში ის სხვა ადგილებშიც გვხვდება. ამ კვლევის მიხედვით, შეფასებაში გამოყენებული მონაცემი, რომ გველი 100 კმ²-ზე ნაკლებ ფართობზე გვხვდება, მოძველებულია. შეფასება ჯერ არ შეცვლილა. ზედმეტი ძოვება კვლავ საფრთხეა: როცა ბალახი ზიანდება, გველი თავშესაფარს კარგავს და ზიანდებიან ის ცხოველებიც, რომლებითაც იკვებება.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები დარევსკის გველგესლასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
შხამიანია. წინასწარ ვერ გაიგებთ, რამდენად მძიმე იქნება ნაკბენი. თუ გიკბინათ, დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ზე.
სამცხე–ჯავახეთში ის ნაპოვნია ჯავახეთის ქედზე, მადათაფასთან, ერუშეთსა და ახალციხის მაღლობზე. უფრო ახალი ცნობებით, აბულ-სამსარის ქედსა და დასავლეთ თრიალეთშიც გვხვდება. საქართველოში 2 000 მეტრზე მაღლა გვხვდება.
დარევსკის გველგესლა მცირე კავკასიონის მაღალმთიანეთში გვხვდება, დინიკის გველგესლა კი — დიდ კავკასიონზე. მხოლოდ მცირე ზომა და სხეულზე ნახატი სახეობის დასადგენად საკმარისი არ არის.
IUCN-ის ამჟამინდელი CR შეფასება იმ დროის მონაცემებს ეფუძნება, როცა მხოლოდ მცირე ტერიტორია იყო ცნობილი, სადაც ეს სახეობა გვხვდება. ახალი კვლევით, ასეთი ტერიტორია გაცილებით დიდია. თუმცა ზედმეტი ძოვება კვლავ აზიანებს იმ ადგილებს, სადაც ის ბინადრობს. ამიტომ მისი საფრთხის დონე ხელახლა უნდა შეფასდეს.
მის ამოცნობაში პატარა ზომა, მუქი ზიგზაგი და მცირე კავკასიონის მაღალ მთებში მდებარე ქვიანი მდელოები დაგეხმარებათ. მსგავსი გველგესლებისგან გასარჩევად ერთი ნიშანი საკმარისი არ არის. უცნობ გველს არ მიუახლოვდეთ.
დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ზე და მიმართეთ ექიმს. მეტი ინფორმაცია იხილეთ გველის ნაკბენის გზამკვლევში.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Iankoshvili & Tarkhnishvili 2021 — Distribution of snakes in Georgia
- IUCN Red List
- GBIF
- The Reptile Database
- Mebert et al. 2025 — Darevsky’s viper distribution and conservation, pp. 448–451, fig. 4
- Tuniyev et al. 2014 — Darevsky’s viper records and habitat in Georgia, pp. 282–286
- Geniez & Teynié 2005 — Darevsky’s viper morphology, p. 28
- Aghasyan — Distribution, ecology and conservation of Darevsky’s viper, English summary, PDF p. 29
- WHO — Snakebite envenoming, symptoms and medical attention
- Georgia 112 — Unified emergency number
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
