ჩვეულებრივი ღაჟო
Lanius collurio
გიორგი ნაცვლიშვილი · გორი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი / გადამფრენი
- ზომა
- დაახლოებით 17 სმ
- ჰაბიტატი
- ღია ადგილები ბუჩქნარით
- კვება
- მწერები / მცირე ხერხემლიანები
- გლობალური სტატუსი
- ნაკლ. საფრთხე
ჩვეულებრივი ღაჟო (Lanius collurio) ღაჟოსებრთა ოჯახის პატარა ფრინველია, რომელიც დაჭერილ ნადავლს ზოგჯერ ეკალზე წამოაგებს. 2024 წლისთვის საქართველოში ბუდობს და გადაფრენის დროსაც გვხვდება, ზამთარს კი აფრიკაში ატარებს. ლაგოდეხის ნაკრძალში 2000–2004 წლებში აღრიცხეს, ქვეყნის სხვა ნაწილებშიც უნახავთ და ფოტოებიც გადაუღიათ. ბუჩქებიან ღია ადგილებს ირჩევს, სადაც ტოტებიდან ირგვლივ გახედვა შეუძლია. მსოფლიო შეფასებით, გადაშენების მცირე საფრთხე ემუქრება. დაახლოებით 17 სმ სიგრძისაა. ზრდასრულ მამალს ნაცრისფერი თავი, თვალებთან შავი, ნიღბის მსგავსი ზოლი და წაბლისფერი ზურგი აქვს. დედალსა და ახალგაზრდა ფრინველებს გაცილებით მურა შეფერილობა აქვთ. ამიტომ თუ მამლის ფერებს ვერ ხედავთ, ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ სხვა ფრინველს უყურებთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჩვეულებრივი ღაჟო
ჩვეულებრივი ღაჟო დაახლოებით 17 სმ სიგრძისაა და ძლიერი, წვერზე კაუჭივით მოხრილი ნისკარტი აქვს. მამალს რუხი თავი, თვალზე შავი ზოლი და წაბლისფერი ზურგი აქვს. დედალი და ახალგაზრდა ფრინველები უფრო მურა ფერის და დაწინწკლულები არიან, ამიტომ მათ ამოსაცნობად მეტი ყურადღება დაგჭირდებათ.

ზრდასრულ მამალს თავის ზედა ნაწილი და კისერი რუხი აქვს, თვალთან შავი „ნიღაბი“, ზურგი კი წაბლისფერი. სხეულის ქვედა მხარე ღია ფერისაა. კუდი მუქია, გვერდებზე კი თეთრი ფერი უჩანს. ძლიერი ნისკარტის წვერი კაუჭივით აქვს მოხრილი.
დედალი ზემოდან ყავისფერია. მკერდსა და გვერდებზე შეიძლება წვრილი, ქერცლის მსგავსი მუქი ხაზები ჰქონდეს. ახალგაზრდა ფრინველებს ასეთი ხაზები სხეულის უფრო დიდ ნაწილზე აქვთ. ამიტომ თუ მამლის კაშკაშა ფერები არ ჩანს, ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ სხვა სახეობის ფრინველს უყურებთ.
ზრდასრულ წითელთავა ღაჟოს (Lanius senator) თავის ზედა ნაწილი წითურ-წაბლისფერი აქვს, ფრთაზე კი შესამჩნევი თეთრი ლაქები. ეს სახეობაც საქართველოში დადასტურებულია. ჩვეულებრივი ღაჟოს მამალს კი რუხი თავი და წაბლისფერი ზურგი აქვს. ახალგაზრდა ღაჟოების მხოლოდ ფერით გარჩევა რთულია, ამიტომ რამდენიმე ნიშანს ერთად დააკვირდით.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ჩვეულებრივ, ღია ან ნახევრად ღია ადგილებში ცხოვრობს, სადაც ბუჩქები, ცოცხალი ღობეები და ტყის პირია. ბუდეს ხშირად ეკლიან ბუჩქებში იკეთებს. ნადირობისას ბუჩქის წვერზე, მავთულზე ან სხვა შემაღლებულ ადგილას ჯდება და ახლომახლო ღია სივრცეს იყენებს. საქართველოში ბუდობის სეზონზე და გადაფრენისას გვხვდება. ლაგოდეხის ნაკრძალის 2000–2004 წლების ფრინველთა სიაშიც არის შეტანილი. 12-ვე რეგიონში ერთხელ მაინც უნახავთ, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა რეგიონში ბუდობს ან თითოეული რეგიონის მთელ ტერიტორიაზე თანაბრად გვხვდება.
რუკა აჩვენებს ჩვეულებრივი ღაჟოს საჯარო, ფოტოიან დაკვირვებებს საქართველოში. გამოტოვებულია ჩანაწერები, რომელთა კოორდინატები დაფარულია, მეტისმეტად მიახლოებითია ან მითითებულ ადგილს არ ემთხვევა. გამოკვეთილი რეგიონი არ ნიშნავს, რომ ღაჟო მთელ რეგიონში თანაბრად გვხვდება. ჩანაწერების რაოდენობა არ გვიჩვენებს, რამდენი ღაჟო ბინადრობს ამა თუ იმ ადგილას.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მისი საკვების დიდი ნაწილი მსხვილი მწერები და სხვა ისეთი ცხოველებია, რომლებსაც ხერხემალი არ აქვთ. ზოგჯერ ხერხემლიან პატარა ცხოველებსაც იჭერს, მაგალითად ხვლიკებსა და მღრღნელებს. ნადავლს ხშირად ისეთი ადგილიდან უთვალთვალებს, საიდანაც ირგვლივ კარგად ხედავს, შემდეგ კი მიწაზე ან ჰაერში იჭერს. ზოგჯერ დაჭერილ ნადავლს ეკალზე წამოაგებს. ასე უადვილდება დიდი ნადავლის ნაწილებად დაგლეჯა და საკვების მარაგად შენახვა.
შორ მანძილზე გადაფრინდება და როცა არ ბუდობს, აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით ცხოვრობს. საქართველოში ზამთარში ჩვეულებრივი ფრინველი არ არის. ხმა ხშირად მკვეთრი და ხრინწიანი აქვს. გალობს კი შედარებით ჩუმად და ამ დროს სხვა ფრინველების ხმებს ბაძავს.
გიორგი ნაცვლიშვილი · birdyday · James Heal · გიორგი რიჟვაძე · xoltc11 · Alexander Korobeynikov · Anton Mirmar · Katherine · Denis Severin
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ჩვეულებრივი ღაჟოსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2024 წლისთვის საქართველოში ბუდობს და გადაფრენის დროსაც გვხვდება. ლაგოდეხის ნაკრძალში 2000–2004 წლებშიც აღრიცხეს.
ბუჩქებიან ღია და ნახევრად ღია ადგილებში ცხოვრობს: ტყის პირას და მინდვრებში, რომლებსაც ცოცხალი ღობეები აკრავს. საქართველოს 12-ვე რეგიონშია აღრიცხული. ლაგოდეხის ნაკრძალიდან მისი ძველი ჩანაწერიც არსებობს. თუმცა ერთი ჩანაწერი მხოლოდ იმას ნიშნავს, რომ ფრინველი იქ ნახეს. ის არ ადასტურებს, რომ მთელ რეგიონში გვხვდება ან იქ ბუდობს.
მისი ძებნა თბილ სეზონზე და გადაფრენის დროს ღირს. საქართველოში ბუდობს და გადაფრენისასაც გვხვდება. ზამთარს კი აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით ატარებს.
მამალს რუხი თავი, თვალთან შავი ზოლი და წაბლისფერი ზურგი აქვს. დედალი ყავისფერია და სხეულის ქვედა მხარეს ხშირად წვრილი, ქერცლის მსგავსი მუქი ხაზები ეტყობა.
დაახლოებით 17 სმ. ასეთია ზრდასრული ფრინველის სიგრძე. ეს ზოგადი ზომაა და არა საქართველოში ცალკე გაზომილი საშუალო.
მისი საკვების დიდი ნაწილი დიდი მწერები და სხვა ისეთი ცხოველებია, რომლებსაც ხერხემალი არ აქვთ. ზოგჯერ პატარა ხერხემლიან ცხოველებსაც იჭერს. დაჭერილი ნადავლი შეიძლება ეკალზე წამოაგოს და მოგვიანებით შეჭამოს.
საფრთხე მცირეა. მსოფლიო მასშტაბით მიიჩნევენ, რომ ჩვეულებრივ ღაჟოს გადაშენება მხოლოდ მცირედ ემუქრება. ეს შეფასება მთელ სახეობას ერთად ეხება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















