გულწითელა

Erithacus rubecula

პატარა ტყის მომღერალი ნარინჯისფერი სახითა და მკერდით. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მთელი წლის რეზიდენტი და მობუდარი.

მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

უხერხემლოები

სტატუსი საქართველოში

მთელი წლის რეზიდენტი

ზომა

დაახლ. 14 სმ

ჰაბიტატი

ტყე / ბაღები

ოჯახი

Muscicapidae

კონსერვაცია

ადამიანთან ურთიერთობა: შხამიანი ან მომწამვლელი არ არის და ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს. ველური ფრინველის დაჭერა არ შეიძლება. ბუდეს მანძილი დაიცავით.

მიმოხილვა

რა არის გულწითელა

გულწითელა (Erithacus rubecula) პატარა მომღერალია ოჯახიდან Muscicapidae და საქართველოში დადასტურებული მთელი წლის რეზიდენტია. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს YR-R-ად: მობუდარი, წლის განმავლობაში ადგილზე. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო. ჩვეულებრივი ქართული სახელია გულწითელა. ზრდასრული სახეობის დონეზე დაახლოებით 14 სმ-ია, ზეთისხილისფერ-ყავისფერი ზურგით და ნარინჯისფერი სახე-მკერდით. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი იგივე კატეგორიას ეროვნულადაც უთითებს.

ბოლო განახლება 2 სექტემბერი 2026

გალერეა

გულწითელა ფოტოებში

გულწითელა (Erithacus rubecula) — სტრატფილდ-ბრეიკი, ოქსფორდშირი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp
სტრატფილდ-ბრეიკი, ოქსფორდშირი · 7 აპრილი 2015

გულწითელა (Erithacus rubecula) — გრეიტ-დიქსტერი, სასექსი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp
გრეიტ-დიქსტერი, სასექსი · 22 მაისი 2016

გულწითელა (Erithacus rubecula) — შევინგტონ-მური, ლანკაშირი — Francis C. Franklin — ფოტო: Francis C. Franklin
შევინგტონ-მური, ლანკაშირი · 27 თებერვალი 2014

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ გულწითელა

ბეღურის ზომის მომღერალია ნარინჯისფერი სახითა და მკერდით, ზეთისხილისფერ-ყავისფერი ზურგით და ღია მუცლით. სქესები ველში ერთნაირია. ახალგაზრდას ნარინჯისფერი მკერდი არ აქვს. საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მთელი წლის რეზიდენტია.

01
სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 14 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 20–22 სმ; მასა ხშირად დაახლოებით 14–21 გ. სხეული მომრგვალებულია, ნისკარტი წვრილი და მუქი, ფეხები მოყავისფრო. დიდი თეთრი ფრთის ლაქა ან გრძელი ნარინჯისფერი კუდი არ აქვს.
02
ზრდასრულს შუბლი, ლოყები, ყელი და მკერდი ერთიანი ნარინჯისფერ-ჟღალი აქვს. ზურგი ზეთისხილისფერ-ყავისფერია. მკერდის გვერდით ხშირად მოცისფრო-რუხი ზოლია; მუცელი ღიაა, შუაში თითქმის თეთრი. სქესები ველში არ განირჩევა. ახალგაზრდა ყავისფერ-ქვიშისფერია მკვრივი ღია ლაქებით და ნარინჯისფერი სახე-მკერდის გარეშე; ნარინჯისფერი პირველი გამოცვლის შემდეგ ჩნდება.
03
ბულბული (Luscinia megarhynchos) 2024 წლის ჩამონათვალში საქართველოში მობუდარი მიგრანტია (BB; M): უფრო დიდია, ერთფეროვან-ყავისფერი, ნარინჯისფერი სახის გარეშე. ლურჯყელა (Luscinia svecica) მობუდარი მიგრანტია; ზრდასრულ მამალს ლურჯი ყელი აქვს. ბაღის კუდაწითელა (Phoenicurus phoenicurus) და შავი კუდაწითელა (Phoenicurus ochruros) ნარინჯისფერ კუდს აჩვენებენ; მობუდარ მამალ კუდაწითელას შავი ნიღაბი აქვს და არა სრული ნარინჯისფერი სახე. თეთრყელა ბულბული (Irania gutturalis) ჩამონათვალში სტატუსით განუსაზღვრელია (ND). რუხი გულწითელა ამ ატლასში ჩვეულებრივი გრატის (Emberiza citrinella) სხვა სახელია: ყვითელი გრატაა და არა ეს სახეობა. ამ ატლასში გრატის გვერდი არის; ბულბულის გვერდი არის; ლურჯყელასა და კუდაწითელების ცალკე გვერდები ჯერ არ არის.
04
პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. არ აიყვანოთ. საქართველოს ტყესა თუ ბაღში პატარა მომრგვალებული ფრინველი ნარინჯისფერი სახე-მკერდით ეს სახეობაა; ლაქებიანი ყავისფერი ახალგაზრდა იგივე სახეობაა ნარინჯისფერის გარეშე.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში ეძებეთ ტყის ქვეტყეში, ტყის პირზე, პარკებში, ბაღებსა და ბუჩქნარში, სადაც დაბალი საფარი და მიწის პატარა ღია ნაწილია საკვებისთვის. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონეზე რეზიდენტობას ადასტურებს, მაგრამ რეგიონულ გაზეთირს არ აქვეყნებს. მთელ ქვეყანაში, მათ შორის უხეო მაღალ პლატოზე ან საფარის გარეშე მშრალ სტეპში, თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. დასახელებული ჩანაწერი ამ გვერდზე: ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, აჭარა, 24 ივნისი 2016 (ფოტო Boris Georgi, georgia.birding.day). ატლასის რუკა ცარიელია, სანამ დასახელებული ადმინისტრაციული ერთეულები ისეთი წყაროებიდან არ შეიკრიბება, სადაც ისინი რეალურად არის. სახეობის დონეზე ჰაბიტატი ჩრდილოვანი ტყე, ტყის პირი, ბაღი და პარკია. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის სარტყელი აქ არ არის გამოქვეყნებული.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. არეალის სხვა ნაწილებში ძირითადად მიწის უხერხემლოებს იღებს: ჭიაყელებს, ხოჭოებს, ჭიანჭველებს და სხვა მწერებს; ზამთარში ემატება კენკრა და თესლი. ხშირად დაბალი ქიცვიდან ხტუნავს ნადავზე ან მიწაზე ხტუნვა-გაჩერებით დადის. ეს სახეობის დონის კვებაა და არა გაზომილი ქართული მენიუ.

ქცევა

დღის აქტიურია. სიმღერა მოკლე, მაღალი, ვერცხლისფერი ფრაზებია პაუზებით; გალობს ბუჩქიდან ან დაბალი ხის ტოტიდან. არეალის სხვა ნაწილებში გალობა წლის დიდ ნაწილშია, გარდა შუა ზაფხულის გამოცვლის პერიოდისა; ორივე სქესი ტერიტორიულია. სრული სიმღერა საქართველოში ბუდობის სეზონში ყველაზე მოსალოდნელია, მაგრამ 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას მთელი წლის რეზიდენტად იღებს, ამიტომ ფრინველი ზამთარშიც შეიძლება გამოჩნდეს. ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის პოპულაციები ზამთარში სამხრეთისკენ გადაადგილდებიან; დასავლეთის ფრინველები ხშირად რეზიდენტები არიან. საქართველო 2024 წლის სიით სუფთა გასავლელ წერტილად ნუ წაიკითხავთ. ბუდე დაბალია: ფერდობი, ფესვები, ღრუ ან მსგავსი ნაპრალი; სახეობის დონეზე კლატჩი ხშირად დაახლოებით 4–6 კვერცხია, ინკუბაციით დაახლოებით 13 დღე. ეს ციფრები ფართო არეალიდანაა და არა ქართული ბუდის ნიმუშიდან. ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარად იღებს. ბრიტანეთში ხშირად ადამიანთან ახლოს დადის; კონტინენტზე, მათ შორის კავკასიაში, ხშირად უფრო ფრთხილია.

კონსერვაცია

BirdLife International Erithacus rubecula-ს IUCN Red List-ზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. ევროპული პოპულაცია დიდია. BirdLife-ის 2021 წლის ევროპული წითელი ნუსხა საქართველოსთვის მობუდარ წყვილებს 48 900–490 000-ად აფასებს (2013–2017, ნაწილობრივი მეთოდი; ტენდენცია უცნობი). ეს ფართო დიაპაზონია და არა ზუსტი აღწერა; წყაროდ მითითებულია EBBA Georgia (SABUKO, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, PSOVI). EUNIS ევროპაში Least Concern-ს უთითებს და ევროკავშირის ფრინველების დირექტივასაც აღნიშნავს; ეს ინსტრუმენტი საქართველოში არ მოქმედებს. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190) არ არის. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები გულწითელა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მთელი წლის რეზიდენტად იღებს (მობუდარი, წლის განმავლობაში დამყოფი).

ტყის ქვეტყეში, ტყის პირზე, პარკებში, ბაღებსა და ბუჩქნარში. ამ გვერდზე დასახელებული ფოტოა ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, 24 ივნისი 2016. რეგიონული რუკა არ არის შეფერილი. არსებობა ქვეყნის დონეზეა დადასტურებული და არა რეგიონების მიხედვით.

ზრდასრულს ნარინჯისფერი სახე და მკერდი აქვს, ზეთისხილისფერ-ყავისფერი ზურგი და ღია მუცელი. სქესები ერთნაირია. ახალგაზრდა ლაქებიანი ყავისფერია ნარინჯისფერი მკერდის გარეშე. ბულბულს ნარინჯისფერი სახე არ აქვს; კუდაწითელას ნარინჯისფერი კუდი აქვს.

სახეობის დონეზე სიგრძე დაახლოებით 14 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 20–22 სმ, მასა ხშირად დაახლოებით 14–21 გ. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

მიწაზე უხერხემლოებს (ჭიაყელები, მწერები) და სეზონურად კენკრას ან თესლს. საქართველოში კვება ცალკე არ არის შესწავლილი ამ გვერდზე.

მთელი წლის განმავლობაში, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით (YR-R). გალობა ბუდობის სეზონში ყველაზე ძლიერია, მაგრამ ფრინველი ტყესა და ბაღში ნებისმიერ თვეში შეიძლება გამოჩნდეს.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალში მთელი წლის რეზიდენტი ნიშნავს, რომ მობუდარადაა მიღებული და წლის განმავლობაში რჩება.

უვნებელია. გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა და საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის. 2024 წლის ჩამონათვალზე ეროვნულადაც LC-ია. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები