კასპიური გეკონი (Tenuidactylus caspius) საქართველოში დადასტურებული ერთადერთი გეკოს სახეობაა. პატარა ხვლიკის კედელზე დანახვისას ის შეიძლება ჯოჯოში აგერიოთ, თუმცა გარჩევაში განსაკუთრებით გეხმარებათ ვერტიკალური გუგა და გაფართოებული თითები. საქართველოში მისი ბუნებრივი არეალი ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთს მოიცავს. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ადგილია დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში მდებარე სამუხის ველი, საიდანაც სახეობა დადასტურებულია. ნიმუშები ასევე შესწავლილია თბილისიდან. ბუნებრივი არეალის გარდა, კასპიური გეკონის განცალკევებული ურბანული პოპულაციებიც არის ცნობილი. ასეთი ჩანაწერები არსებობს აღმოსავლეთ საქართველოს ქალაქებიდან, ასევე ქუთაისიდან და სოხუმიდან. ქალაქებში მისი არსებობა არ ნიშნავს, რომ საქართველოში კედელზე ნანახი ყველა პატარა ხვლიკი გეკონია — ხშირად ეს შეიძლება ჯოჯო ან სხვა სახეობის ხვლიკი იყოს. კასპიური გეკონი ადამიანისთვის უვნებელია და საფრთხეს არ წარმოადგენს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კასპიური გეკონი
პატარა გეკონი ვერტიკალური გუგითა და გაფართოებული თითებით. საქართველოში ჯოჯოსგან გარჩევისას ფერზე მეტად ყურადღება მიაქციეთ თვალს, თითებს, სხეულის აგებულებასა და იმ გარემოს, სადაც ხვლიკი ნახეთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
საქართველოს 2026 წლის ჩამონათვალში კასპიური გეკონი Gekkonidae-ის ოჯახის ერთადერთი წარმომადგენელია. ჯოჯო კი სხვა ოჯახს — Agamidae-ს — მიეკუთვნება.
ვერტიკალური გუგა და გაფართოებული თითები კედელზე ან ქვაზე ნანახი პატარა ხვლიკის ამოცნობისას ერთ-ერთი მთავარი მინიშნებაა.
თავი და სხეული შედარებით ბრტყელია, რაც გეკოსთვის დამახასიათებელ იერს აძლევს. მხოლოდ მოყავისფრო ან ქვიშისფერი შეფერილობა ამოსაცნობად საკმარისი არ არის.
ბუნებრივი არეალი საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთშია. ამასთან, ცნობილია განცალკევებული ქალაქური პოპულაციებიც, ამიტომ თბილისში ნანახი ინდივიდი არ ნიშნავს, რომ სახეობა მთელ საქართველოში ბუნებრივადაა გავრცელებული.
ადამიანისთვის უშხამო და უვნებელია. თუ სახეობის ამოცნობაში დარწმუნებული არ ხართ, გადაიღეთ ფოტო და ცხოველი ადგილზე დატოვეთ.
გალერეა
კასპიური გეკონი ფოტოებში
წყაროების მიხედვით, კასპიური გეკონის ბუნებრივი არეალი საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემოიფარგლება. ამასთან, ცალკეულ დიდ დასახლებებში ცნობილია განცალკევებული ქალაქური პოპულაციებიც. ამიტომ მისი ძებნისას ორი განსხვავებული გარემო უნდა გაითვალისწინო: სამუხის ველისა და დედოფლისწყაროს მხარის ბუნებრივი ჰაბიტატები, ასევე ქალაქებში შენობები, კედლები, ღობეები და ქვის ნაპრალები. ეს არ ნიშნავს, რომ სახეობა მთელ საქართველოშია გავრცელებული.
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
საქართველოში კასპიური გეკონის კვება ცალკე შესწავლილი არ არის. ამიტომ კონკრეტული საკვების ჩამოთვლას დადასტურებულ ცნობად არ ვუთითებთ; მისი რაციონის ზუსტად აღწერისთვის დამატებითი სახეობრივი წყაროებია საჭირო.
ქცევა
ამ პროფილში გამოყენებული წყაროები კასპიური გეკონის აქტიურობის საათებსა და სეზონურ ქცევას ცალკე არ აღწერს, ამიტომ ამ დეტალებს არ ვაზუსტებთ. თუ პატარა გეკონს კედელზე, ქვაზე ან შენობის ნაპრალთან ნახავთ, ყურადღება პირველ რიგში გუგასა და თითებს მიაქციეთ და ცხოველი ხელით არ აიყვანოთ. ადამიანთან შეხვედრისას ის ხშირად შეიძლება ჯოჯოში ან უცნობ, საშიშ ხვლიკში აგერიოთ, თუმცა ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს.
კონსერვაცია
კასპიური გეკონი საქართველოში ბიოლოგიურად დადასტურებული სახეობაა. ამ პროფილში მისი გლობალური IUCN სტატუსი და საქართველოს ეროვნული წითელი ნუსხის კატეგორია მითითებული არ არის, ამიტომ საფრთხის სტატუსს არ ვასახელებთ. ქალაქებში არსებული განცალკევებული პოპულაციები კი სახეობის ბუნებრივი არეალის გაფართოებად არ უნდა ჩაითვალოს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კასპიური გეკონთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2026 წლის მონაცემებით, კასპიური გეკონი საქართველოში ბიოლოგიურად დადასტურებული სახეობაა. მისი ბუნებრივი არეალი ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთშია, ხოლო რამდენიმე დიდ დასახლებაში განცალკევებული ქალაქური პოპულაციებიც არის ცნობილი.
არა. კასპიური გეკონი ადამიანისთვის უვნებელია და შხამი არ აქვს. თუ შეხვდებით, მისი დაჭერა საჭირო არ არის — უმჯობესია ადგილზე დატოვოთ.
დადასტურებული ნიმუშები ცნობილია თბილისიდან და სამუხის ველიდან; ერთ-ერთი ჩანაწერი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, სამუხის ველს უკავშირდება. წყაროები ასევე ასახელებს ცალკეულ დიდ დასახლებებს აღმოსავლეთ საქართველოში, ქუთაისსა და სოხუმში, თუმცა ეს მონაცემები სახეობის მთელ საქართველოში გავრცელებას არ ნიშნავს.
ამოცნობისას ყურადღება მიაქციეთ ვერტიკალურ გუგას, გაფართოებულ თითებსა და შედარებით ბრტყელ, გეკოსთვის დამახასიათებელ სხეულს. მხოლოდ ფერი საკმარისი ნიშანი არ არის — კედლისა და ქვის ფონზე ბევრი პატარა ხვლიკი ერთმანეთს შეიძლება დაემსგავსოს.
ჯოჯო აღამების ოჯახს მიეკუთვნება, კასპიური გეკონი კი — გეკონების ოჯახს. კასპიური გეკონის ამოცნობაში განსაკუთრებით გეხმარებათ ვერტიკალური გუგა და გაფართოებული თითები — ეს ნიშნები ჯოჯოსთვის დამახასიათებელი არ არის.
ამ პროფილში გამოყენებული წყაროები კასპიური გეკონის (Tenuidactylus caspius) კვებას საქართველოში ცალკე არ აღწერს, ამიტომ კონკრეტული საკვების ჩამონათვალს დადასტურებულ მონაცემად არ ვუთითებთ.
დატოვეთ ადგილზე და შორიდან დააკვირდით. თუ ამოსაცნობად ფოტო გჭირდებათ, გადაიღეთ შეხების გარეშე. ცხოველის გადაყვანა ან მოკვლა საჭირო არ არის.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Iankoshvili & Tarkhnishvili 2021 — Georgian herpetofauna records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- The Reptile Database
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
