გველხოკერა (Pseudopus apodus) Anguidae-ს ოჯახის დიდი უფეხო ხვლიკია. საქართველოში მას ხშირად გველში ურევენ. გველისგან მისი გარჩევა შეიძლება მოძრავი ქუთუთოებით, ყურის ხვრელებითა და სხეულის გვერდებზე შესამჩნევი ნაოჭით. 2026 წლის სამეცნიერო ჩამონათვალი ადასტურებს, რომ გველხოკერა საქართველოში გვხვდება, თუმცა მას მხოლოდ აღმოსავლეთ საქართველოში ასახელებს. ამ გვერდის რუკაზე აფხაზეთსა და აჭარაში საჯაროდ გამოქვეყნებული დაკვირვებებიც ჩანს. რუკაზე წარწერა „დადასტურებული“ ჩანაწერების რაოდენობას ეფუძნება. ეს არ ნიშნავს, რომ 2026 წლის ჩამონათვალიც ადასტურებს მის გავრცელებას დასავლეთ საქართველოში. გველხოკერა უშხამოა და ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს. სიგრძით დაახლოებით ერთ მეტრს აღწევს. ზოგი დიდი გველხოკერა კი 1.35 მეტრამდეც იზრდება. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბლადაა შეფასებული. 2021 წლის ცალკე შეფასებით, საქართველოშიც ეს საფრთხე დაბალია. საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. თუ გველხოკერას შეხვდებით, ადგილზე დატოვეთ და ხელით ნუ დაიჭერთ. მის ამოსაცნობად ფოტო უსაფრთხო მანძილიდან გადაუღეთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ გველხოკერა
გველხოკერა გველი კი არა, დიდი, მსხვილი უფეხო ხვლიკია. მის ამოსაცნობად მხოლოდ ფერი არ კმარა: დააკვირდით მოძრავ ქუთუთოებს, ყურის ხვრელებსა და სხეულის გვერდებზე კარგად შესამჩნევ ნაოჭს. ბოხმეჭაზე უფრო მსხვილი სხეული აქვს.
რომელ სახეობებს ჰგავს
გველხოკერას შეუძლია თვალები დახუჭოს, გველებს კი ქუთუთოები არ აქვთ. ეს მათი გარჩევის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი გზაა.
გველხოკერას თავის გვერდებზე ყურის ხვრელები კარგად უჩანს. ეს ერთ-ერთი მთავარი ნიშანია, რომლითაც მას გველისგან გაარჩევთ.
სხეულის გვერდებზე შესამჩნევი ნაოჭი გასდევს. ეს ნაოჭი სუნთქვისა და ჭამის დროს სხეულს გაფართოებაში ეხმარება. ბოხმეჭას ასეთი გამოკვეთილი ნაოჭი არ აქვს.
ზოგიერთს კუდის ძირთან პატარა, ბოლომდე განუვითარებელი ფეხებიც ეტყობა.
ახალგაზრდა გველხოკერებს ხშირად მუქი ნახატები აქვთ, მოზრდილები კი უფრო ერთფეროვნები არიან. ამიტომ მათი ამოცნობისას მხოლოდ ფერს ნუ დაეყრდნობით.
ბოხმეჭა უფრო პატარაა და გლუვი სხეული აქვს. გველხოკერა კი დიდი და მსხვილი უფეხო ხვლიკია. მის სხეულს გვერდებზე კარგად შესამჩნევი ნაოჭი გასდევს.
გალერეა
გველხოკერა ფოტოებში
გავრცელება
სად არის გველხოკერა დაფიქსირებული საქართველოში
225 საველე ჩანაწერი2011–20267 რეგიონი
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- დადასტურებული გავრცელების რეგიონი
რუკა იყენებს საქართველოში გველხოკერას შესახებ iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. გავრცელებად შეფერილია მხოლოდ რეგიონული ცხრილის დადასტურებული სტატუსის მქონე რეგიონები; დანარჩენებში სახეობა მხოლოდ დაფიქსირებულია. 2026 წლის ჩამონათვალი აღმოსავლეთ საქართველოს ასახელებს, დაკვირვებების ცხრილში კი რუკის ჩანაწერთა ზღვარს აფხაზეთიც აღწევს. ჩანაწერების რაოდენობა პოპულაციის სიმჭიდროვეს არ ზომავს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
გველხოკერა ხშირად ჭამს ნიჟარიან და უნიჟარო ლოკოკინებს. ის იჭერს მწერებსაც, ზოგჯერ კი პატარა ხვლიკებსა და სხვა წვრილ ცხოველებსაც. ძლიერი ყბები განსაკუთრებით ნიჟარიანი ცხოველების ჭამას უადვილებს. რადგან ლოკოკინებს ჭამს, ბაღში შეიძლება სასარგებლო იყოს.
ქცევა
გველხოკერა მიწაზე ცხოვრობს და უმეტესად დღისით აქტიურობს. აღმოსავლეთ საქართველოში ყველაზე მეტად გაზაფხულსა და ზაფხულის დასაწყისშია აქტიური. დედალი კვერცხებს დებს და ზოგჯერ მათ დასაცავად ბუდესთან რჩება. შეშინებისას შეიძლება დაისისინოს ან უკბინოს. ასე თავს იცავს და ამას შხამთან კავშირი არ აქვს. კუდის მოწყვეტაც შეუძლია. გარეულ ცხოველს ხელით ნუ შეეხებით — მის ამოსაცნობად ფოტო გადაუღეთ.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები გველხოკერასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
გველხოკერა ხვლიკია და არა გველი. გველისგან მას მოძრავი ქუთუთოები, ყურის ხვრელები და სხეულის გვერდებზე კარგად შესამჩნევი კანის ნაოჭი განასხვავებს.
2026 წლის მონაცემებით, გველხოკერა საქართველოშია დაფიქსირებული. მისი გავრცელება მხოლოდ აღმოსავლეთ საქართველოშია აღწერილი.
არა. გველხოკერა შხამიანი არ არის. თუ შეშინდა, შეიძლება გიკბინოს, ამიტომ ხელით ნუ დაიჭერ — იქვე დატოვე. ის მწერებითა და შლაკებით იკვებება და ამით შეიძლება სასარგებლოც იყოს.
2026 წლის სამეცნიერო ჩამონათვალის მიხედვით, გველხოკერა აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება. რუკაზე აფხაზეთსა და აჭარაში მისი ნახვის საჯარო ჩანაწერებიც არის, თუმცა ეს ჩანაწერები არ ცვლის იმას, რაც ჩამონათვალში დასავლეთ საქართველოში მის გავრცელებაზე წერია.
გველხოკერას ამოსაცნობად დააკვირდით მის მოძრავ ქუთუთოებს, ყურის ხვრელებსა და სხეულის გვერდებზე შესამჩნევ ნაოჭს. ახალგაზრდას შეიძლება მუქი ნახატი ჰქონდეს, მოზრდილი კი უფრო ერთფეროვანი იყოს. ამიტომ მხოლოდ ფერს ნუ დაეყრდნობით.
გველხოკერა ღია ადგილებში გვხვდება — ველებზე, მეჩხერ ტყეებში, ბუჩქნარში, კლდოვან ფერდობებზე და მდინარის ხეობებში. ზოგჯერ ბაღებსა და სოფლის ეზოებთანაც შეიძლება გამოჩნდეს.
გველხოკერა ხშირად ლოკოკინებსა და ლოქორებს ჭამს. მწერებსაც იჭერს, ზოგჯერ კი პატარა ხვლიკებსა და სხვა წვრილ ცხოველებსაც ჭამს.
ბოხმეჭა უფრო პატარაა და გლუვი სხეული აქვს. გველხოკერა ბევრად დიდია, სხეულის გვერდებზე შესამჩნევი ნაოჭი აქვს, მუცელი კი ხშირად მოყვითალოა. ორივე უშხამო ხვლიკია და არცერთი მათგანი გველი არ არის.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Nikolskii 1913 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Muskhelishvili 1970 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Bannikov et al. 1977 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- IUCN Red List
- The Reptile Database
- Georgian Government Resolution No. 190 of 2014 — Red List of Georgia
- iNaturalist — Pseudopus apodus-ის საჯარო დაკვირვებები საქართველოში
- ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი — გველხოკერას ეროვნული შეფასება (2021)
- Jovanović Glavaš et al. 2020 — Pseudopus apodus-ის შეფერილობა და ეკოლოგია
- Milto 2010 — Pseudopus apodus-ის ბუნებრივი ბუდე და მდედრის ქცევა
- Kukushkin 2022 — Pseudopus apodus-ის გამრავლება და კვერცხებზე ზრუნვა
- პრაღის ზოოპარკი — Pseudopus apodus-ის აღწერა
- ტეხასის უნივერსიტეტი — Pseudopus apodus-ის აგებულება
- თელ-ავივის უნივერსიტეტი — Pseudopus apodus-ის კვება
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
