ხოხობი

Phasianus colchicus

დიდი, მიწაზე მცხოვრები სანადირო ფრინველი ჭალის ბუჩქნარიდან, მდინარისპირა ტყიდან და ნახევრად ღია მთისწინეთიდან. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მობუდარი მობინადრე. სახეობის სახელი კოლხეთს უკავშირდება.

მობუდარი მობინადრე საქართველოში

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

თესლი, მცენარეები, მწერები

სტატუსი საქართველოში

მობუდარი მობინადრე

ზომა

მამალი 65–89 სმ; დედალი 53–70 სმ

ჰაბიტატი

ჭალის ბუჩქნარი, დაბლობი, მთისწინეთი

ოჯახი

Phasianidae

კონსერვაცია

ადამიანთან ურთიერთობა: შხამიანი არ არის და ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს. ველური ფრინველები ნებართვის გარეშე არ გაედევნოთ, არ დაიჭიროთ და არ შეინახოთ. ზრდასრულ მამლებს ფეხზე დეზები აქვთ და არასწორი მოპყრობისას შეიძლება დააზიანონ. სადაც ნადირობა კანონიერია, მოქმედი წესები დაიცავით; დაცულ ტერიტორიებსა და დახურულ სეზონებს კომპეტენტური უწყებები აქვეყნებენ. ბუდეები და ნაშთები მარტო დატოვეთ.

მიმოხილვა

რა არის ხოხობი

ხოხობი (Phasianus colchicus) დიდი ქათმისნაირი ფრინველია ხოხბისებრთა (Phasianidae) ოჯახიდან. ჩვეულებრივი ქართული სახელია ხოხობი; კოლხური ხოხობი ადგილობრივ კოლხურ / კავკასიურ მარაგს უსვამს ხაზს. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს YR-R-ად: მობუდარი მობინადრე მთელი წლის განმავლობაში. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო, ხმის ჩანაწერი და ნადირობის ნიმუში. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN სახეობას ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. 2024 წლის ჩამონათვალი ეროვნულადაც LC-ს ანიჭებს. მამლები სახეობის დონეზე დაახლოებით 65–89 სმ სიგრძისაა, დედლები — დაახლოებით 53–70 სმ, გრძელი წვეტიანი კუდით. სამეცნიერო სახელი ნიშნავს „კოლხეთის ხოხობს“; ტიპის ადგილი მოგვიანებით დასავლეთ საქართველოს რიონზე (ძველი ფაზისი) დაფიქსირდა.

ბოლო განახლება 10 სექტემბერი 2026

გალერეა

ხოხობი ფოტოებში

ხოხობი (Phasianus colchicus) — ოტმურის ნაკრძალი, ოქსფორდშირი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp · Wikimedia Commons
ოტმურის ნაკრძალი, ოქსფორდშირი · 14 მარტი 2014

ხოხობი (Phasianus colchicus) — ჰელიგანის ბაღები, კორნუოლი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp · Wikimedia Commons
ჰელიგანის ბაღები, კორნუოლი · 20 აგვისტო 2025

ხოხობი (Phasianus colchicus) — მობუდარი მობინადრე საქართველოში — Romzig — ფოტო: Romzig · Wikimedia Commons
16 აპრილი 2026

გავრცელება

სად გვხვდება ხოხობი საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ხოხობი

დიდი გრძელკუდა სანადირო ფრინველი. მამალი მრავალფეროვანია მწვანე თავით, წითელი სახის კანითა და გრძელი ზოლებიანი კუდით; დედალი შენიღბული ყავისფერია. კავკასიის ნომინატიურ ფორმას ჩვეულებრივ თეთრი ყელის რგოლი არ აქვს; ამ გვერდის ზოგ ევროპულ ფოტოზე თეთრყელა ინტროდუცირებული მარაგია.

სიგრძე სახეობის დონეზე: მამალი დაახლოებით 65–89 სმ გრძელი წვეტიანი კუდით (ხშირად 35 სმ-ზე მეტი), დედალი დაახლოებით 53–70 სმ უფრო მოკლე კუდით (დაახლ. 20–40 სმ). ქართულ ენციკლოპედიურ წყაროებში მასა მამალზე დაახლოებით 1,6 კგ, დედალზე 0,8 კგაა მოცემული; საქართველოდან ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის. მამალი: ბრწყინვა მუქი მწვანე–ლურჯ-შავი თავი, კაშკაშა წითელი სახის კანი, „ყურის“ ფუნჯები, სპილენძისფერი ქერცლოვანი მკერდი და გვერდები, გრძელი ზოლებიანი ყავისფერი კუდი. დედალი: ჭრელყავისფერი, უფრო მოკლე კუდი, წითელი სახის გარეშე. ორივეს აქვს ძლიერი ფეხები და მოკლე მომრგვალებული ფრთები; კარგად დარბიან და ხმაურიანი აფრენით ამოდიან.
ნომინატიურ P. c. colchicus (შავყელა / კოლხური ჯგუფი) მამლებს გარეგანი თეთრი ყელის რგოლი არ აქვთ. ბევრ ინტროდუცირებულ ან ჰიბრიდულ „თეთრყელა“ პოპულაციას თეთრი საყელო აქვს. ამ გვერდის გალერეის ფოტოები ევროპული ფრინველებია და შეიძლება საყელო ჩანდეს; თეთრი რგოლი ქართული ნომინატიური მარაგის მტკიცებულებად ნუ ჩათვლით და მისი არარსებობა მარტო სრული ქვესახეობის იდენტიფიკაცია არ არის ლოკალიტეტისა და სხვა ნიშნების გარეშე. ახალგაზრდები უფრო ყავისფერი და უფრო მოკლეკუდაა, ვიდრე ზრდასრული მამალი.
გავაზი (Alectoris chukar) უფრო მკვრივი კლდის ქათამია თამამი გვერდის ზოლებითა და სხვა სახის ნახატით; 2024 წლის ჩამონათვალში YR-R. რუხი ქათამი (Perdix perdix) გაცილებით პატარაა და მოკლეკუდა; YR-R. შავი ფრანკოლინი (Francolinus francolinus) უფრო მუქია, მოკლეკუდა და ჩამონათვალში YR-R, ეროვნულად NT. კავკასიური როჭო (Lyrurus mlokosiewiczi) მაღალმთის ტყის როჭოა და არა დაბლობის ხოხობი. ამ ატლასს ჯერ არ აქვს ცალკე გვერდები ამ მსგავსი სახეობებისთვის.
ადამიანისთვის უვნებელია. საქართველოში ჭალის ბუჩქნარიდან ან მთისწინეთის საფარიდან ამოფრენილი დიდი გრძელკუდა სანადირო ფრინველი ჩვეულებრივ ეს სახეობაა; შეამოწმეთ ზომა, კუდის სიგრძე და (მამალზე) მწვანე თავი და წითელი სახე.

მსგავსი სახეობები

რომელ სახეობებს ჰგავს

Coturnix coturnix

მწყერი

მობუდარი მიგრანტი, გავლითი და ზამთრის სტუმარი საქართველოში

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

ეძებეთ ხშირ დაბლობ საფარში: ჭალის ტყე, მდინარის ხეობის ქვეტყე, ბუჩქნარი, მშრალი მდელო ბუჩქებით და ღია მშრალი მთისწინეთის ტყე. უფრო დარბის, ვიდრე დაფრინავს; მოკლე ძლიერი ფრენა საფარში მთავრდება. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონეზე ადასტურებს მობინადრე სტატუსს, მაგრამ მუნიციპალიტეტების რუკას არ აქვეყნებს. მთელ საქართველოში, მათ შორის მაღალ ალპურ ზონაში, თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. დასახელებული თანამედროვე მონიტორინგი: ჯავახიშვილი და მელიქიშვილი (2022) 2021 წლის აპრილში ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე (კახეთი) აღრიცხავდნენ მამლების ყვირილს ალაზნის ჭალის ტყეში (დაახლ. 150–250 მ) და შავი მთის ნახევრადმშრალ ღია ტყესა და ბუჩქნარში (დაახლ. 300–800 მ); იმ კვლევის არეალში სახეობა დაახლოებით 1000 მ-მდეა განხილული. ქართული ენციკლოპედიური წყაროები ისტორიულად კოლხეთის დაბლობზე და მტკვრის, ივრისა და ალაზნის ჭალებში ათავსებენ, ხშირად დაახლოებით 850 მ-მდე. ნომინატიური შავყელა ფორმის ქვესახეობრივი ლიტერატურა დასავლეთის ნარჩენ პოპულაციებს პალიასტომის ტბისა და რიონის აუზების გარშემო აღწერს; სამხრეთ საქართველოს ჭოროხის ხეობასა და აფხაზეთის კოდორის ხეობაში გადაშენება მეორადი არეალის შეჯამებებშია ნახსენები და არა ახალი ქართული ატლასის აღრიცხვა. ტყვეობაში გამრავლება და გაშვება (მაგ. ხობის / ნოჯიხევის ფერმა სამეგრელოში და კრწანისის ტყე-პარკი თბილისთან) კონსერვაციისა და აღდგენის ღონისძიებებია და სრული ველური გავრცელების რუკა არ არის. ამ გვერდზე კახეთი იღებება ვაშლოვანის აღრიცხვიდან, სამეგრელო — დასავლეთ კოლხური / რიონ–პალიასტომის ლიტერატურიდან და გამრავლების პროგრამის ლოკალიტეტიდან. სხვა რეგიონებშიც შეიძლება იყოს; შედგენილი დასახელებული მტკიცებულების გარეშე აქ არ იღებება.

კვება

ცალკე აწონილი ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. სახეობის დონეზე იღებს მცენარეულ საკვებს (თესლი, კენკრა, მწვანე ყლორტები) და უხერხემლოებს, განსაკუთრებით მწერებს, რომლებიც წიწილებისთვის მნიშვნელოვანია. ქართული ენციკლოპედიური წყაროებიც სარეველათა თესლს, ნაყოფს, ვეგეტატიურ ნაწილებსა და მწერებს ასახელებს. საქართველოში ტრადიციული სანადირო ფრინველია; ნადირობა წითელი ნუსხის კატეგორიებისგან ცალკე რეგულირდება. ვაშლოვანის ნახევრად უდაბნო ზონაში ფოცხვერის კვების აღწერებში ხოხობი კურდღელთან და გავაზთან ერთად მთავარ ნადირადაა დასახელებული.

ქცევა

დღის აქტიურია. მობუდარ სეზონზე მამლები ტერიტორიულები არიან და რამდენიმე დედალს აგროვებენ; მამლის ხმამაღალი ორნოტიანი ყვირილი, ხშირად ფრთების შრიალით, საქართველოში მონიტორინგისთვის გამოიყენება. ბუდე მიწაზეა, ხშირ საფარში. სახეობის დონეზე კვერცხების რაოდენობა ხშირად დაახლოებით 8–15-ია, ინკუბაცია დაახლოებით 23–28 დღე, ხოლო ნაშთი დედალთან დაახლოებით 70–80 დღე რჩება — ეს ვაშლოვანის ანგარიშის სახეობრივი შეჯამებისა და ფართო ცნობარების მონაცემია და არა საქართველოს ბუდეების ეროვნული ნიმუში ამ გვერდზე. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას მობუდარ მობინადრედ მიიჩნევს. ბევრი ბეღურასნაირის მსგავსად შორ მანძილზე არ მიგრირებს. ველური ფრინველები არ გაედევნოთ და არ დაიჭიროთ.

კონსერვაცია

BirdLife International Phasianus colchicus-ს IUCN წითელ ნუსხაზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს; გლობალური არეალი ძალიან დიდია და მოიცავს როგორც ადგილობრივ, ისე ფართოდ ინტროდუცირებულ პოპულაციებს. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს ანიჭებს. მტკიცებულების კოდებში შედის ნადირობის ნიმუში (CH), ამიტომ რეგულირებული ნადირობა დოკუმენტირებული ქართული სურათის ნაწილია. ველური ბუნების ეროვნული სააგენტო კოლხურ ხოხობს წითელი ნუსხის მასალებში ეროვნული სტატუსით LC წარმოადგენს და ადგილობრივი მარაგის ტყვეობაში გამრავლებასა და გაშვებას ატარებს; MEPA-სა და სააგენტოს პრესნოტებში აღნიშნულია დაცულ ტერიტორიებსა და კრწანისის მსგავს ადგილებში აღდგენა. არის თუ არა სახეობა მთავრობის დადგენილება №190-ის (2014) ოფიციალურ ჩამონათვალში, ოფიციალური ტექსტით უნდაიდასტურება; ეს გვერდი 2024 წლის ჩამონათვალის ეროვნულ LC კოდსა და სააგენტოს LC ფორმულირებას მიჰყვება და უფრო მაღალ საფრთხის კატეგორიას არ იგულისხმებს. ვაშლოვანის 2021 წლის ნაშრომში ადგილობრივ ზეწოლად სახელდება ცხვრის ძოვების შეწუხება და ძაღლები, არალეგალური ნადირობა დაცული ტერიტორიის პირას და აგრარული წვა. ინტროდუცირებულ ფერმის ან თეთრყელა მარაგთან ჰიბრიდიზაცია დასავლეთის ადგილობრივ შავყელა პოპულაციებისთვის დოკუმენტირებული საფრთხეა; ყოველი ქართული ქვეპოპულაციის სისუფთავე ამ გვერდზე დამტკიცებული არ არის. ცალკე ეროვნული ტრენდის სერია აქ არ არის.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ხოხობი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას ადასტურებს როგორც მობუდარ მობინადრეს (YR-R).

ხშირ დაბლობ და მთისწინეთის საფარში — ჭალის ტყე, ბუჩქნარი და ნახევრად ღია მშრალი ტყე. დასახელებული თანამედროვე აღრიცხვა ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებს მოიცავს კახეთში. დასავლეთ კოლხური ლიტერატურა პალიასტომისა და რიონის აუზებს ასახელებს. ეს გვერდი ყველა რეგიონს არ რუკავს.

დიდი გრძელკუდა სანადირო ფრინველი. მამალი: მწვანე თავი, წითელი სახე, სპილენძისფერი ქერცლოვანი სხეული, გრძელი ზოლებიანი კუდი. დედალი: ჭრელყავისფერი, უფრო მოკლე კუდი. კავკასიის ნომინატიურ მამლებს ჩვეულებრივ თეთრი ყელის რგოლი არ აქვთ; ბევრ ევროპულ ფოტოზე თეთრი საყელო ჩანს.

მამალი სახეობის დონეზე დაახლოებით 65–89 სმ, დედალი დაახლოებით 53–70 სმ, გრძელი კუდის ჩათვლით. საქართველოდან ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

თესლს, სხვა მცენარეულ საკვებს და მწერებს. ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის.

მთელი წლის განმავლობაში, როგორც მობუდარი მობინადრე, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით. ვაშლოვანში მამლების ყვირილის აღრიცხვა აპრილის შუა რიცხვებში ჩატარდა.

დიახ. 2024 წლის ჩამონათვალის YR-R მობუდარ მობინადრეს ნიშნავს. ბუდე მიწაზეა, ხშირ საფარში.

ადამიანისთვის უვნებელია. გლობალურად და 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (LC). ტრადიციული სანადირო სახეობაა; მოქმედი ნადირობისა და დაცული ტერიტორიების წესები დაიცავით. ბუდეები არ შეაწუხოთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები