ძირითადად მწერებსა და მათ მატლებს ჭამს, რომლებსაც ხის ქერქის ქვეშ ეძებს. თხილსა და თესლსაც ჭამს, განსაკუთრებით ზამთარში. წიწვოვანი ხის გირჩს ხშირად ხის ნაპრალში ამაგრებს და ნისკარტით ხსნის, რომ თესლი ამოიღოს. ზოგჯერ სხვა ფრინველების კვერცხებსა და ბარტყებსაც ჭამს.
დიდი ჭრელი კოდალა
Dendrocopos major
მოუსმინე ხმას
Donsky · თბილისისაქართველოს ველში
შავ-თეთრ-წითელი საშუალო კოდალა დიდი თეთრი მხრის ლაქით. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მთელი წლის რეზიდენტი და მობუდარი.
მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით
- ზომა
- 22–23 სმ
- კვება
- მწერები და თესლი
- სტატუსი საქართველოში
- მთელი წლის რეზიდენტი
- ჰაბიტატი
- ტყე, პარკი, ბაღი
- ოჯახი
- Picidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
დიდი ჭრელი კოდალა (Dendrocopos major) შავ-თეთრი ფრინველია. მხრებზე დიდი თეთრი ლაქები აქვს, კუდის ქვეშ კი წითელი ბუმბული. საქართველოში ბუდობს და მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. მისი ნახვა შეიძლება ტყეში, ხეებიან პარკებსა და ბაღებში. ადამიანისთვის საშიში არ არის. ამ გვერდის რუკის „ჩანაწერები რეგიონების მიხედვით“ ცხრილის თანახმად, სახეობა დაფიქსირებულია აფხაზეთში, აჭარაში, თბილისში, კახეთში, ქვემო ქართლში, მცხეთა — მთიანეთსა და სამცხე — ჯავახეთში. გურიაში, იმერეთში, სამეგრელო — ზემო სვანეთსა და შიდა ქართლში მხოლოდ ცალკეული ჩანაწერებია და ეს რეგიონები გავრცელებულად არ ითვლება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ დიდი ჭრელი კოდალა
შავ-თეთრი კოდალაა. მხარზე დიდი თეთრი ლაქა აქვს, კუდის ქვეშ კი წითელი ბუმბული. ზრდასრულ მამალს კეფაზე წითელი ლაქა აქვს, დედალს — არა. ყველაზე მეტად სირიულ კოდალას ჰგავს.
სიგრძე დაახლოებით 22–23 სმ-ია, ფრთების შლილი კი 34–39 სმ-ია. ზურგი შავია, მხრებზე კი დიდი თეთრი ლაქები აქვს; ფრთები და კუდის გვერდები შავ-თეთრად ზოლიანია. მუცელი თეთრია, კუდის ქვეშ ბუმბული კი წითელია. ნისკარტი სწორია და ფორმით სატეხს ჰგავს. ლოყაზე შავი ზოლი ნისკარტის ძირს, ყელსა და კეფას აკავშირებს.
ზრდასრულ მამალს კეფაზე წითელი ლაქა აქვს, ზრდასრულ დედალს კი თავი მთლიანად შავი აქვს. ახალგაზრდას თავის ზედა ნაწილი წითელი აქვს, მხრის ლაქები უფრო ზოლიანია, კუდის ქვეშ კი უფრო ვარდისფერი შეფერილობა აქვს.
2024 წლის მონაცემებით, სირიული კოდალა (Dendrocopos syriacus) საქართველოშიც მთელი წლის განმავლობაში ბინადრობს. გარეგნობით ყველაზე მეტად დიდ ჭრელ კოდალას ჰგავს. სირიულ კოდალას ლოყის შავი ზოლი კეფას არ უკავშირდება, ამიტომ ლოყის თეთრი უბანი კისერზე გრძელდება. ახალგაზრდა დიდ ჭრელ კოდალას ეს შავი ზოლი ზოგჯერ არასრული აქვს, ამიტომ მხოლოდ ამ ნიშნით ნუ გაარჩევთ. საშუალო ჭრელ კოდალას (Dendrocoptes medius) ზრდასრულ ასაკშიც თავის ზედა ნაწილი წითელი აქვს და მხარზე დიდი თეთრი ლაქა არ აქვს. მცირე ჭრელი კოდალა (Dryobates minor) გაცილებით პატარაა და კუდის ქვეშ წითელი ბუმბული არ აქვს.
2024 წლის მონაცემებით, მწვანე კოდალა საქართველოში მთელი წელი ცხოვრობს. ის შედარებით დიდია, ზეთისხილისფერ-მწვანეა და თავის ზედა ნაწილი წითელი აქვს. რუხი კოდალაც (Picus canus) საქართველოში მთელი წელი ცხოვრობს. მას თავი რუხი აქვს, ზურგი კი მწვანე. შავი კოდალა (Dryocopus martius) დიდი და შავია. მაქცია პატარაა, ყავისფერი შეფერილობა კი შენიღბვაში ეხმარება. ის საქართველოში ბუდობს და გადამფრენია; შავ-თეთრი არ არის.
დიდი ჭრელი კოდალა ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში ცხოვრობს; გვხვდება ხეებიან პარკებსა და ბაღებშიც. 2022 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაში ის ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკსა და ფშავ-ხევსურეთის დაცულ ტერიტორიებზე აღრიცხეს. ორივე ადგილას კოდალებს შორის ყველაზე ხშირად ეს სახეობა აღრიცხეს. კვლევაში ის ტყის რომელიმე ერთ ტიპს არ უკავშირდებოდა, თუმცა მწირი მცენარეულობის ადგილებს ერიდებოდა.
დაფიქსირებულია (ფოტოდაკვირვებები)საველე ჩანაწერი
ჩანაწერები ცოტაა · 4
დიდი ჭრელი კოდალას რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: რუკაზე მონიშნულია მხოლოდ საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონები; დანარჩენი რეგიონები მონიშნული არ არის. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
დღისით აქტიურია და ხშირად დანახვამდე მისი მკვეთრი „კიკ“ ან „ჩიკ“ ისმის. გაზაფხულზე ხეზე სწრაფად აკაკუნებს, რითაც თავის ტერიტორიას აღნიშნავს და პარტნიორს იზიდავს. ფრენისას ხან მაღლა იწევს, ხან დაბლა ეშვება. ბუდეს ხეში თვითონ გამოთხრილ ფუღუროში იკეთებს. ფრინველს არ შეეხოთ.
გლობალური შეფასებით, ამ სახეობას გადაშენების საფრთხე ნაკლებად ემუქრება. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ჩამონათვალშიც იგივე შეფასება აქვს. 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. ძველი და მკვდარი ხეები მას საკვების მოსაძებნად და ფუღუროს გასაკეთებლად გამოადგება. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.
Donsky · თბილისი
Donsky · მცხეთა
Donsky · თბილისი
Charles J. Sharp · დრენტე
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები დიდი ჭრელი კოდალასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
კი. 2024 წლის მდგომარეობით, დადასტურებულია, რომ ეს ფრინველი საქართველოში ბუდობს და მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. ამის დასტურია ფოტოები, ხმის ჩანაწერები და რგოლით მონიშნული ფრინველების მონაცემები.
ეს სახეობა ტყეში, ასევე ხეებიან პარკებსა და ბაღებში გვხვდება. 2022 წლის აღწერით ის ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკსა და ფშავ-ხევსურეთის დაცულ ტერიტორიებზე დააფიქსირეს; ორივე ადგილი რუკაზე მონიშნულ, ჩანაწერების მქონე რეგიონშია. ცალკეული ჩანაწერი სხვა რეგიონში მთელ რეგიონში გავრცელებას არ ნიშნავს.
შავ-თეთრი კოდალაა. მხარზე დიდი თეთრი ლაქა აქვს, კუდის ქვეშ კი წითელი ბუმბული. მამალს კეფაზე წითელი ლაქა აქვს, დედალს — არა. ახალგაზრდა კოდალას თავის ზედა ნაწილი წითელი აქვს. სირიულ კოდალას ლოყის შავი ზოლი კეფას არ უკავშირდება, თუმცა ახალგაზრდა დიდ ჭრელ კოდალასთან მხოლოდ ამ ნიშნით გარჩევა რთულია.
სიგრძე დაახლოებით 22–23 სმ-ია, ფრთების შლილი — 34–39 სმ.
ძირითადად მწერებსა და მათ მატლებს ჭამს. ზამთარში წიწვოვანი ხის გირჩიდან თესლსაც იღებს და ჭამს.
2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით, იქ მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება და არა მხოლოდ გადაფრენისას ან ზამთარში.
კი. 2024 წლის მონაცემებით, ეს სახეობა საქართველოში ბუდობს და აქ მთელი წლის განმავლობაში ბინადრობს.
უვნებელია. მსოფლიოშიც და 2024 წლის ეროვნული ჩამონათვალის მიხედვითაც საფრთხე ნაკლებად ემუქრება. 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში არ არის. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
