არგიოპა

Argiope bruennichi

ყვითელ-შავი ზოლიანი ორბისებრი ობობა. საქართველოში მშობლიურია; ადამიანისთვის სამედიცინო რისკი არ აქვს.

დასავლეთი და აღმოსავლეთი დაბლობიადამიანისთვის რისკიუვნებელი

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მწერები ქსელში

სტატუსი საქართველოში

მკვიდრი

ზომა

მდედრი 10–22 მმ

ჰაბიტატი

ნოტიო მდელო / ბალახი

ოჯახი

Araneidae

ადამიანის რისკი

უვნებელი

ადამიანთან ურთიერთობა: ობობას შხამი აქვს ნადავლის დასამარცხებლად. ადამიანისთვის სამედიცინო რისკი არ აქვს: ნაკბენი იშვიათია და ჩვეულებრივ მხოლოდ ადგილობრივი ტკივილი ან სიწითლეა. ეს არ არის გიურზას ან გველგესლის ნაკბენი. ალერგიული რეაქცია ნებისმიერ ნაკბენზე შესაძლებელია; თუ სახე, სუნთქვა ან საერთო მდგომარეობა გეუარესებათ, დარეკეთ 112-ზე. არ აიყვანოთ. ქსელი ეზოს ბალახში ან მდელოზე ზაფხულში ჩვეულებრივია; დაანგრიოთ მხოლოდ თუ გზას გიბლოკავთ — ობობა მავნებელი არ არის.

მიმოხილვა

რა არის არგიოპა

არგიოპა (Argiope bruennichi) ობობაა ოჯახიდან Araneidae — ორბისებრი ქსელის მქსოველები. მიღებული სახელია Argiope bruennichi (Scopoli, 1772); თავდაპირველი აღწერა იყო Aranea brünnichii. ქართულად იხმარება არგიოპა; ილიას უნივერსიტეტის ბიომრავალფეროვნების ბაზაში ქართული სახელია ბრუნიქის არგიოპა. ინგლისურად wasp spider — მუცლის ყვითელი და შავი ზოლები ბზიკს ჰგავს. Otto 2022-ის კავკასიური ობობების ბაზა სახეობას საქართველოში ასახელებს და „ძალიან მასობრივად“ აფასებს. ილიას ბაზა მას მკვიდრად იღებს და წერს, რომ საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული. ეს ქვეყნის დონის შეფასებაა და არა თანაბარი სიმჭიდროვე თორმეტივე რეგიონში. სახეობის დონეზე მდედრის სხეული დაახლოებით 10–22 მმ-ია, მამრისა — დაახლოებით 7–8 მმ. შხამი აქვს მწერის დასამარცხებლად; ადამიანისთვის სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი არ არის. IUCN-ს სახეობა არ აქვს შეფასებული. 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში არ არის — იქ ობობასნაირებიდან შეტანილია ტივის ობობა (Dolomedes plantarius).

ბოლო განახლება 5 სექტემბერი 2026

გალერეა

არგიოპა ფოტოებში

არგიოპა (Argiope bruennichi) — სიბილინის მთები, იტალია — Andrea Bonifazi — ფოტო: Andrea Bonifazi
სიბილინის მთები, იტალია · 15 აგვისტო 2015

არგიოპა (Argiope bruennichi) — ბრიეი-სიურ-შიზე, საფრანგეთი — Gllawm — ფოტო: Gllawm
ბრიეი-სიურ-შიზე, საფრანგეთი · 21 ივლისი 2016

არგიოპა (Argiope bruennichi) — ლივორნო, ტოსკანა — Lucarelli — ფოტო: Lucarelli
ლივორნო, ტოსკანა · 6 სექტემბერი 2009

არგიოპა (Argiope bruennichi) — ვაგენინგენი, ნიდერლანდები — Piet Spaans — ფოტო: Piet Spaans
ვაგენინგენი, ნიდერლანდები · 8 ივლისი 2005

არგიოპა (Argiope bruennichi) — დასავლეთი და აღმოსავლეთი დაბლობი — ნიკა გაგლოშვილი — ფოტო: ნიკა გაგლოშვილი

არგიოპა (Argiope bruennichi) — დასავლეთი და აღმოსავლეთი დაბლობი — Anamarija Koprivnjak — ფოტო: Anamarija Koprivnjak

არგიოპა (Argiope bruennichi) — დასავლეთი და აღმოსავლეთი დაბლობი — რამო გოგიტიძე — ფოტო: რამო გოგიტიძე

გავრცელება

სად გვხვდება არგიოპა საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ არგიოპა

დიდი ორბისებრი ობობა ყვითელ-შავი განივი ზოლებით მუცელზე და ხშირად თეთრი ზიგზაგით ქსელის შუაში. მდედრი მამრზე გაცილებით დიდია.

მდედრის სხეულის სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 10–22 მმ-ია (Nentwig et al.); მამრისა — დაახლოებით 7–8 მმ. ფეხები არ შედის ამ ციფრში. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.
მდედრის თავმკერდი (პროსომა) ვერცხლისფერი, პრიალაა. მუცელი (ოპისტოსომა) დორსალურად თეთრი ან ყვითელი განივი ზოლებითაა შავ ან მუქ ფონზე — ეს არის „ბზიკისებრი“ ნიმუში. მუცლის ქვედა მხარე მუქია ყვითელი გრძივი ზოლებითა და ლაქებით. ფეხები მოყვითალოა ყავისფერი რგოლებით. მამრი უფრო ერთფეროვანი ვერცხლისფერ-ნაცრისფერი ან მოყვითალოა და ზოლები სუსტია.
ქსელი ორბისებრია, ჩვეულებრივ ბალახში მიწასთან ახლოს. შუაში ხშირად თეთრი ზიგზაგია (სტაბილიმენტუმი). ზრდასრული მდედრი ხშირად თავით ქვემოთ ზის ცენტრში. ეს ველის ყველაზე სწრაფი ნიშანია, თუ ობობას ახლოს ხედავთ.
საქართველოში იმავე გვარიდან არის Argiope lobata (Otto 2022-ის ჩამონათვალი). მას მუცელზე გვერდითი წანაზარდები (ლობები) აქვს და ნიმუში უფრო ვერცხლისფერი / ლაქებიანია, არა ბზიკის ყვითელ-შავი ზოლები. ბაღის ორბისებრებს (მაგ. Araneus) ჯვრისებრი ან სხვა ნიმუში აქვთ და არა ეს ზოლები. ნუ აურიოთ ნამდვილ ბზიკში — ობობას რვა ფეხი აქვს, ქსელში ზის და ფრთები არ აქვს.
ამ ატლასში ლობებიანი არგიოპის (Argiope lobata) ცალკე პროფილია.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

ეძებეთ დაბალ ბალახში და ნოტიო მდელოზე, სადაც მდედრი ორბისებრ ქსელს მიწასთან ახლოს ქსოვს. Nentwig et al. სახეობის ჰაბიტატად ნოტიო მდელოს ბალახს ასახელებს, მიწის სიახლოვეს. ეს სახეობის დონის აღწერაა და არა საქართველოს ცალკე გაზომილი სიმაღლის სარტყელი. ამ ატლასის რუკაზე რეგიონები იღებება მხოლოდ დასახელებული ჩანაწერით. Otto 2022 აგროვებს, სხვათა შორის, თბილისს (მხეიძე 1964; ფხაკაძე 2006), გამარჯვებას თბილისის აღმოსავლეთით (Otto 2006 და 2010; ქვემო ქართლი), დავითგარეჯას / საგარეჯოს (Stoev და Lazarov, 2006 წლის 20 ივლისი; კახეთი), აჭარას (Moritz; აგრეთვე ბათუმი, ქობულეთი, ჩაქვი, ხულო — მხეიძე 1964), კახეთის თელავს, გურჯაანს, სიღნაღს, ლაგოდეხსა და შირაქს (მხეიძე 1964, 1997), გურიის ოზურგეთს, ჩოხატაურს, ლანჩხუთსა და ბახვს, იმერეთის თერჯოლას, ტყიბულს, ქუთაისის სამხრეთს, ბაღდათსა და ზესტაფონს, სამცხე–ჯავახეთის ახალციხესა და ასპინძას, სამეგრელოს ფოთს, აფხაზეთის სოხუმს, ახალ ათონსა და ბიჭვინთა–მიუსერას (მხეიძე 1964; სპასკი 1937; Kovblyuk et al. 2011), და ცხინვალის / ერედვის მიდამოებს (Ponomarev და Komarov 2015; შიდა ქართლი ამ ატლასის ადმინისტრაციული რუკით). რაჭა–ლეჩხუმი–ქვემო სვანეთი და მცხეთა–მთიანეთი ამ გვერდზე დასახელებული ჩანაწერით არ იღებება. ილიას ბაზის „ფართოდ გავრცელებული“ არ ნიშნავს, რომ სახეობა მაღალმთის ყოველ სარტყელშია. ამ გვერდის ფოტოები საქართველოში გადაღებული არ არის.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. სახეობის დონეზე მდედრი იჭერს მფრინავ და ხტომა მწერებს ორბისებრ ქსელში — ბზიკებს, ბუზებს, კალიებს და სხვა მსხვილ უხერხემლოებს, რომლებიც ქსელს ეჯახება. ნადავლი ჯერ აბრეშუმით იხვევა, შემდეგ იკბინება. ეს ზოგადი ტროფიკული ნიშაა და არა გაზომილი ქართული მენიუ. ბაღის „ბიოლოგიურ კონტროლად“ ნუ მიიჩნევთ.

ქცევა

მდედრი დღისით ხშირად ქსელის ცენტრში ზის, თავით ქვემოთ. ქსელის შუაში ხშირად თეთრი ზიგზაგია — სტაბილიმენტუმი; ფუნქცია სრულად არ არის დადგენილი (მტაცებლის მოზიდვა, მტაცებლის გაფრთხილება ან ქსელის ხილვადობა). სახეობის დონეზე ზრდასრული მდედრები ზაფხულის მეორე ნახევარშია ყველაზე თვალსაჩინო. საქართველოდან დასახელებული თარიღია 2006 წლის 20 ივლისი დავითგარეჯასთან. სრული ეროვნული კალენდარი ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. კვერცხები ყავისფერ, ქაღალდისებრ პარკშია; ზამთარს კვერცხი გადის, ახალგაზრდა გაზაფხულზე გამოდის. მამრი გაცილებით პატარაა და ხშირად მდედრის ქსელთან ელოდება ბოლო კანის გამოცვლას. შეწყვილებისას მდედრმა მამრი შეიძლება შეჭამოს; ეს სახეობის დონის ქცევაა და არა ქართული ნიმუში. არ აიყვანოთ.

კონსერვაცია

EUNIS და ილიას ბაზა IUCN-ის სტატუსად NE-ს (Not Evaluated) უთითებს — გლობალური შეფასება არ არის. ილიას ბაზა ეროვნულად LC*-ს სვამს; ეს მათი შეფასებაა და არა 2014 წლის დადგენილება №190. ოფიციალურ წითელ ნუსხაში ობობასნაირებიდან შეტანილია ტივის ობობა (Dolomedes plantarius, VU), არა ეს სახეობა. ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილში სახეობამ არეალი გააფართოვა; კავკასია Krehenwinkel და Tautz 2013-ში გენეტიკური მრავალფეროვნების კერადაა ნახსენები, მათ შორის ქართული ნიმუშებით გამარჯვებიდან, აჭარიდან და დავითგარეჯიდან. საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. ველური ობობა არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები არგიოპა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. Otto 2022 და ილიას ბიომრავალფეროვნების ბაზა სახეობას საქართველოში მკვიდრად იღებს. ეს ქვეყნის დონის დადასტურებაა.

დასახელებული ჩანაწერებია თბილისი, გამარჯვება, დავითგარეჯა, აჭარა, კახეთის რამდენიმე პუნქტი, გურია, იმერეთი, სამცხე–ჯავახეთი, ფოთი, აფხაზეთის სანაპირო და ცხინვალის მიდამოები. ეძებეთ ბალახში და მდელოზე ზაფხულში. რაჭა და მცხეთა–მთიანეთი ამ გვერდზე რუკაზე არ იღებება.

მდედრს ყვითელ-შავი განივი ზოლები აქვს მუცელზე და ხშირად თეთრი ზიგზაგი ქსელის შუაში. მამრი გაცილებით პატარა და უფრო ერთფეროვანია. საქართველოში მსგავსია Argiope lobata, რომელსაც ლობებიანი მუცელი აქვს.

სახეობის დონეზე მდედრი დაახლოებით 10–22 მმ-ია, მამრი დაახლოებით 7–8 მმ. ფეხები ამ ციფრში არ შედის. ქართული სერია ამ გვერდზე არ არის.

შხამი აქვს მწერისთვის. ადამიანისთვის სამედიცინო რისკი არ აქვს. ნაკბენი იშვიათია და ჩვეულებრივ ადგილობრივია. არ აიყვანოთ. სერიოზული სიმპტომებისას დარეკეთ 112-ზე.

ზრდასრული მდედრები სახეობის დონეზე ზაფხულის მეორე ნახევარშია ყველაზე თვალსაჩინო. საქართველოდან დასახელებულია ივლისის ჩანაწერი დავითგარეჯასთან. სრული ეროვნული კალენდარი აქ არ არის.

IUCN-ს არ აქვს შეფასებული. 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის. ილიას ბაზა ეროვნულად LC*-ს სვამს — ეს მათი შეფასებაა და არა ოფიციალური ნუსხა.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები