ჯოჯო
Paralaudakia caucasia
საქართველოს ერთადერთი აღამიდი ხვლიკი — კლდოვანი, დღისით აქტიური, უშხამო.
მიმოხილვა
რა არის ჯოჯო
ჯოჯო (Paralaudakia caucasia) საქართველოს ერთადერთი აღამიდი ხვლიკია: კლდოვანი, დღისით აქტიური და ადამიანისთვის უშხამო. Tarkhnishvili et al. 2026 მას ბიოლოგიურად დადასტურებულ სახეობად იღებს. კლდოვან ადგილებში გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში, დასავლეთში კი მხოლოდ ადგილობრივად. ბარკოდირებული ნიმუშებია ფია, თმოგვი და ფანტიშარას ხეობა; ნაშრომის ფიგურა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტიდანაა, დათვისხევის ხეობიდან. ტიპის ადგილი ისტორიულად თბილისსა და ბაქოს მოიცავს. მთელ ქვეყანაში, მათ შორის კოლხეთის ტენიან ტყეში, არ გვხვდება.
ბოლო განახლება
გალერეა
ჯოჯო ფოტოებში
ფოტო: Геннадий
დაღესტანი, რუსეთი
ფოტო: Kseniia Marianna Prondzynska
გეღარქუნიქი, სომხეთი
ფოტო: Kseniia Marianna Prondzynska
გეღარქუნიქი, სომხეთი
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჯოჯო
მყარი, გაბრტყელებული აღამიდი სამკუთხა თავით და ეკლებიანი, რგოლებად დალაგებული კუდის ქერცლებით. არ აურიოთ Darevskia-ს კლდის ხვლიკებში, კასპიურ გეკონში ან გრძელფეხა სცინკში.
- 01
თავი გაბრტყელებული და სამკუთხაა; ყურის ხვრელი თვალის ჭრილზე დიდია.
- 02
ზურგის ქერცლები არაერთგვაროვანია. ხერხემლის გასწვრივ გადიდებულია, გვერდებზე უფრო ეკლებიანი.
- 03
კუდი სხეულზე დაახლოებით ორჯერ გრძელია და დაფარულია ეკლებიანი რგოლებით.
- 04
ზურგი ზეთისხილისფერ-რუხია, ხშირად მოყვითალო ლაქებით ან ბადისებრი შავი ნახატით; მამრს გამრავლებისას მუცელი შეიძლება გამუქდეს.
- 05
Darevskia უფრო წვრილია, ერთგვაროვანი წვრილი ქერცლებით, უკუდო ეკლებიანი რგოლების გარეშე. კასპიურ გეკონს ვერტიკალური გუგა და გაფართოებული თითები აქვს და ძირითადად ბინდის შემდეგ ჩანს.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
კლდოვანი ფერდობები და მშრალი, ნახევრად მშრალი ღია ლანდშაფტები; იშვიათად ქვებიანი ვაკე. საფარს ნაპრალები, ქვების ქვეშ არსებული სივრცეები და სოროები იძლევა. Tarkhnishvili et al. 2026: აღმოსავლეთი და სამხრეთი საქართველო, დასავლეთში ადგილობრივად. დადასტურებული ლოკალიტეტები ამ ატლასში: ასპინძის მუნიციპალიტეტი (ფია, თმოგვი — სამცხე–ჯავახეთი) და დედოფლისწყარო (დათვისხევი, ფანტიშარა — კახეთი). ქართული ენციკლოპედია დამატებით ასახელებს ივრის ზეგანს, ქართლს, ბორჯომის მუნიციპალიტეტსა და მესხეთს; ეს წერტილები 2026 წლის ბარკოდების სიაში არ არის და რუკაზე ცალკე არ იხატება. დასავლეთის ზუსტი მუნიციპალიტეტები ჩამონათვალში არ არის დასახელებული.
კვება
ძირითადად მწერები და სხვა ფეხსახსრიანები, მათ შორის ობობასნაირები. ქართული ენციკლოპედია მცენარეულ საკვებსაც ასახელებს. 2026 წლის ჩამონათვალი დიეტას არ აკონკრეტებს.
ქცევა
დღისით აქტიურია. ხშირად გამორჩეულ ქვებზე და კლდის რაფებზე თბება; საფრთხისას ნაპრალში იფარება და შეიძლება სხეული გაბეროს. კვერცხისმდებელია. საქართველოში დადების თვე და ნაშთების რაოდენობა 2026 წლის ჩამონათვალში არ არის მითითებული. გარეულ ცხოველს ხელით ნუ შეეხებით.
კონსერვაცია
ჩამონათვალში ბიოლოგიურად დადასტურებულია. IUCN-ის 2017 წლის შეფასებით სახეობა გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში არ არის შეტანილი. ზოგი წყარო ძველ გვარის სახელს Laudakia caucasia იყენებს; 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი იღებს Paralaudakia caucasia-ს.
დიახ. Paralaudakia caucasia Tarkhnishvili et al. 2026 ჩამონათვალში ბიოლოგიურად დადასტურებულია. ეს არის საქართველოს ერთადერთი აღამიდი.
კლდოვან, მშრალ ადგილებში აღმოსავლეთსა და სამხრეთში. ბარკოდებია ასპინძიდან (ფია, თმოგვი) და კახეთიდან (ფანტიშარა); ფიგურა დედოფლისწყაროდანაა, დათვისხევიდან. დასავლეთში ჩამონათვალი მხოლოდ ადგილობრივ გავრცელებას ასახელებს, კონკრეტული მუნიციპალიტეტის გარეშე.
უშხამოა და ადამიანისთვის სამედიცინოდ უვნებელი. შეიძლება დაიკბინოს, თუ დაიჭერთ. ნუ იჭერთ.
ზრდასრულის სხეულის სიგრძე დინოდან კლოაკამდე ჩვეულებრივ დაახლოებით 12–15 სმ-ია; კუდი დაახლოებით ორჯერ გრძელია. ზუსტი ქართული ნიმუშების ზომები 2026 წლის ჩამონათვალში არ არის მოცემული.
ეძებეთ მყარი, გაბრტყელებული ხვლიკი სამკუთხა თავით, არაერთგვაროვანი ეკლებიანი ქერცლებით და რგოლებად დალაგებული ეკლებიანი კუდით, რომელიც კლდეზე თბება. Darevskia უფრო წვრილია; გეკონი ღამით იცოცავს გაფართოებული თითებით.
Darevskia ლაცერტიდია: წვრილი, მოქნილი, ერთგვაროვანი ქერცლებით. ჯოჯო აღამიდია — უფრო მყარი, გაბრტყელებული, ეკლებიანი კუდის რგოლებით.
ძირითადად მწერებს და სხვა წვრილ ფეხსახსრიანებს. მცენარეული საკვები ზოგ ანგარიშშია აღნიშნული, მაგრამ ქართული პოპულაციების დიეტა ცალკე არ არის გაზომილი.
დღისით, თბილ ამინდში, კლდეებსა და ქვებზე. საქართველოში სეზონის ზუსტი თვეები 2026 წლის ჩამონათვალში არ არის მითითებული.
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Nikolskii 1913 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Muskhelishvili 1970 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Bannikov et al. 1977 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Baig et al. 2012 — Morphology-based revision of Laudakia (Paralaudakia)
- The Reptile Database
- Aghasyan et al. 2017 — IUCN Red List account for Paralaudakia caucasia
- Georgian Government Resolution No. 190 of 2014 — Red List of Georgia
- Georgian National Encyclopedia — კავკასიური ჯოჯო (A. Bukhnikashvili)
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
Eumeces schneiderii
გრძელფეხა სცინკი
უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი საქართველო
Tenuidactylus caspius
კასპიური გეკონი
უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი საქართველო; ურბანული ექსკლავები
Darevskia portschinskii
მტკვრის ხვლიკი
ცენტრალური მცირე კავკასიონი — ქოჯორი; ჰიბრიდული ზონა ტანას ხეობაში
Anguis colchica
ბოხმეჭა
საქართველო