ჯოჯო (Paralaudakia caucasia) საქართველოში აღამასებრთა ოჯახის ერთადერთი ხვლიკია. ადამიანისთვის უშხამოა. მისი გავრცელება დადასტურებულია კახეთში, შიდა ქართლში, ქვემო ქართლში, თბილისში, მცხეთა-მთიანეთსა და სამცხე-ჯავახეთში. იმერეთსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში მხოლოდ ცალკეული ჩანაწერებია; ამ რეგიონებში ჯოჯო გავრცელებულად არ ითვლება. სხეული გაბრტყელებული აქვს, კუდზე კი ეკლები რგოლებადაა განლაგებული. დღისით აქტიურია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჯოჯო
ჯოჯო ტანმაგარი ხვლიკია. მას გაბრტყელებული სხეული, სამკუთხა თავი და ეკლებიანი კუდი აქვს. კუდზე ქერცლები მკაფიო რგოლებს ქმნის. პატარა ჯოჯო და კასპიური გეკონი შორიდან გადაღებულ ფოტოზე შეიძლება ერთმანეთში აგერიოთ, თუ თვალი და კუდის ქერცლები მკაფიოდ არ ჩანს.
რომელ სახეობებს ჰგავს
თავი გაბრტყელებული და სამკუთხა აქვს. ყურის ხვრელი კარგად ჩანს.
ზურგის ქერცლები ერთნაირი არ არის: ხერხემლის გასწვრივ შედარებით მსხვილია, სხეულის გვერდებზე კი უფრო ეკლებიანი.
კუდი სხეულზე დაახლოებით ორჯერ გრძელია და რგოლებად განლაგებული ეკლებიანი ქერცლებითაა დაფარული. ეს ჯოჯოს ამოცნობის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანია.
ზურგი ჩვეულებრივ ზეთისხილისფერი ან ნაცრისფერია. სხეულზე შეიძლება მოყვითალო ლაქები ან მუქი, ბადის მსგავსი ნახატი ჰქონდეს. გამრავლების პერიოდში მამრს მკერდი და მუცლის გვერდები შეიძლება გაუმუქდეს.
ახალგაზრდა ჯოჯოს ზურგზე შეიძლება მუქი ლაქები ან განივი ზოლები ჰქონდეს; მსგავსი ნახატი კასპიურ გეკონსაც აქვს. ახლოდან გეკოს ვერტიკალურ გუგას და ჯოჯოს კუდზე ეკლიან რგოლებს დააკვირდით. ჯოჯოსა და გეკოს მხოლოდ იმით ნუ გაარჩევთ, დღისით ნახეთ თუ ღამით: გეკონი უმეტესად ღამით აქტიურია, მაგრამ დღისითაც უნახავთ.
გალერეა
ჯოჯო ფოტოებში
ჯოჯო მშრალ, კლდოვან ფერდობებსა და ციცაბო კლდეებზე ცხოვრობს. გაბრტყელებული სხეული ვიწრო ნაპრალებში შეძრომას უადვილებს; თავს ქვების ქვეშ და სოროებშიც აფარებს. საქართველოში ჯოჯო ნაპოვნია ასპინძის მუნიციპალიტეტის ფიასა და თმოგვში, ასევე დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის დათვისხევისა და ფანტიშარას მიდამოებში. ის ივრის ზეგანზე, ქართლში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტსა და მესხეთშიც გვხვდება.
გავრცელება
სად არის ჯოჯოს გავრცელება დადასტურებული საქართველოში
626 საველე ჩანაწერი2007–20268 რეგიონი
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- დადასტურებული გავრცელების რეგიონი
ჯოჯოს რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან და გავრცელებად ითვლება მხოლოდ ის რეგიონი, სადაც სტატუსი დადასტურებულია.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
საქართველოში აღამების ოჯახიდან მხოლოდ ჯოჯო (Paralaudakia caucasia) გვხვდება.
გავრცელება დადასტურებულია კახეთში, შიდა ქართლში, ქვემო ქართლში, თბილისში, მცხეთა-მთიანეთსა და სამცხე-ჯავახეთში, მათ შორის ასპინძისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში. იმერეთსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში კი მხოლოდ ცალკეული ჩანაწერებია. ამიტომ ეს რეგიონები გავრცელების არეალში არ ითვლება.
ჯოჯო უშხამოა. ხელში აყვანისას შეიძლება იკბინოს, ამიტომ არ შეეხოთ და ბუნებაში დატოვეთ.
ჯოჯოს სხეულის სიგრძე ცხვირის წვერიდან კუდის ძირამდე 15 სმ-მდე აღწევს. კუდი სხეულზე დაახლოებით ორჯერ გრძელია.
ჯოჯოს ამოსაცნობად დააკვირდით მის მყარ, გაბრტყელებულ სხეულს, სამკუთხა თავს, არათანაბარ, ეკლიან ქერცლსა და კუდზე რგოლებად განლაგებულ ეკლებს. გეკოსგან გასარჩევად შეამოწმეთ გუგა და კუდის ქერცლები; მხოლოდ ფერი ან ის, თუ როდის ნახეთ, საკმარისი არ არის.
მწერებს, ობობებსა და მათ მსგავს სხვა პატარა ცხოველებს ჭამს. მცენარეული საკვებითაც იკვებება.
ჯოჯო ხშირად ჩანს კლდეებსა და ქვებზე დღისით, განსაკუთრებით თბილ ამინდში.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Nikolskii 1913 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Muskhelishvili 1970 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Bannikov et al. 1977 — Georgian records cited in Tarkhnishvili et al. 2026
- Baig et al. 2012 — Morphology-based revision of Laudakia (Paralaudakia)
- The Reptile Database
- Aghasyan et al. 2017 — IUCN Red List account for Paralaudakia caucasia
- Georgian Government Resolution No. 190 of 2014 — Red List of Georgia
- Georgian National Encyclopedia — კავკასიური ჯოჯო (A. Bukhnikashvili)
- Panov and Zykova 2016 — Rock Agamas of Eurasia
- Karadeniz Technical University — Türkiye'nin Sürüngen Türleri
- Khisroon et al. 2013 — Caucasian rock agama morphology and juvenile pattern
- Besharati et al. 2021 — Caspian thin-toed gecko morphology and photographs
- Prondzynska 2025 — Caspian bent-toed gecko juveniles and field photographs in Georgia
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
