ჩხიკვი

Garrulus glandarius

საშუალო ზომის ტყის ყორნისებრი შავი თავქუდით (კავკასიური ფორმა) და ცისფერი ფრთის პანელით. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მთელი წლის რეზიდენტი და მობუდარი.

მთელი წლის რეზიდენტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

რკო, თესლი, მწერები

სტატუსი საქართველოში

მთელი წლის რეზიდენტი

ზომა

32–35 სმ

ჰაბიტატი

ტყე და პარკი

ოჯახი

Corvidae

კონსერვაცია

ადამიანთან ურთიერთობა: ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს; ველური ფრინველის დაჭერა არ შეიძლება. შეიძლება წვრილი ფრინველების კვერცხი ან ბარტყი აიღოს — ეს ბუნებრივი მტაცებლობაა და არა ადამიანის უსაფრთხოების საკითხი.

მიმოხილვა

რა არის ჩხიკვი

ჩხიკვი (Garrulus glandarius) საშუალო ზომის ყორნისებრი ფრინველია ოჯახიდან Corvidae და საქართველოში დადასტურებული მთელი წლის რეზიდენტია. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს YR-R-ად: მობუდარი, წლის განმავლობაში ადგილზე. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო. ჩვეულებრივი ქართული სახელია ჩხიკვი; იხმარება აგრეთვე ჯაფარა. ზრდასრული სახეობის დონეზე დაახლოებით 32–35 სმ-ია, ვარდისფერ-ყავისფერი სხეულით, შავი ულვაშით, თეთრი კუდზედათი და ცისფერი, შავზოლიანი ფრთის პანელით. კავკასიურ ფორმას თავქუდი უმეტესად შავი აქვს. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი იგივე კატეგორიას ეროვნულადაც უთითებს.

ბოლო განახლება 29 აგვისტო 2026

გალერეა

ჩხიკვი ფოტოებში

ჩხიკვი (Garrulus glandarius) — თბილისი — Alexey Komarov — ფოტო: Alexey Komarov
თბილისი · 26 მაისი 2024

ჩხიკვი (Garrulus glandarius) — ერევანის ბოტანიკური ბაღი — Yerevantsi — ფოტო: Yerevantsi
ერევანის ბოტანიკური ბაღი · 1 მარტი 2020

ჩხიკვი (Garrulus glandarius) — სომხეთი — Արարատ Թրվանց — ფოტო: Արարատ Թրվանց
სომხეთი · 22 ნოემბერი 2024

ჩხიკვი (Garrulus glandarius) — პიატიგორსკი — GennadyL — ფოტო: GennadyL
პიატიგორსკი · 28 მაისი 2025

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ჩხიკვი

ვარდისფერ-ყავისფერი ტყის ყორნისებრია შავი ულვაშით, თეთრი კუდზედათი და ცისფერი, შავზოლიანი ფრთის პანელით. საქართველოში კავკასიურ ფორმას თავქუდი უმეტესად შავი აქვს. კაკაჩასა და ყორნებს ეს ცისფერი პანელი არ აქვთ.

01
სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 32–35 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 52–58 სმ; მასა სახელმძღვანელო დიაპაზონებში ხშირად დაახლოებით 140–190 გ-ია. სხეული თბილი ვარდისფერ-ყავისფერია ან მოწითალო-რუხი. ყელი ღიაა და თამამი შავი ულვაში აქვს. კუდზედა თეთრია და ფრენაში კარგად ჩანს. ფრთის გარე მხარეს ცისფერი პანელია წვრილი შავი ზოლებით — ყველაზე სანდო ველის ნიშანი.
02
ქართული ფრინველები შავთავქუდიან atricapillus ჯგუფს ეკუთვნის. NPLG ქვეყანაში კავკასიურ ჩხიკვს, G. g. krynicki-ს (Kaleniczenko, 1839) ასახელებს, რომელიც უმეტესად შავი თავქუდით გამოირჩევა (და არა ჩრდილო-დასავლეთ ევროპის ბევრი ფორმის ღია, შავზოლიანი თავქუდით). სქესები ველში ერთნაირია. ახალგაზრდა უფრო მქრქალია და თავქუდის ნიმუში ნაკლებად მკვეთრი, მაგრამ ცისფერი ფრთის პანელი მაინც აქვს.
03
კაკაჩა (Pica pica) 2024 წლის ჩამონათვალში საქართველოშიც მთელი წლის რეზიდენტია: შავ-თეთრია გრძელი კუდით და ცისფერი ზოლიანი ფრთის პანელი არ აქვს; ამ ატლასში იმ სახეობის გვერდი არის. ყორანი (Corvus corax) გაცილებით დიდი და მთლიანად მუქი ყორნისებრია; ამ ატლასში იმ სახეობის გვერდიც არის. ყვავი, რუხი ყორანი და ტოროლა უფრო დიდი ან უფრო შავი/რუხი ყორნისებრებია და ჩხიკვის ვარდისფერ-ყავისფერ სხეულსა და ცისფერ ფრთას არ ჰგვანან. თხილამურა (Nucifraga caryocatactes) ჩამონათვალში არარეგულარული/იშვიათია (Cas; WV) და ყავისფერ-თეთრწინწკლებიანია. მთის ყორნისებრები — ალპური (Pyrrhocorax graculus) და წითელნისკარტა ჩხიკვი (P. pyrrhocorax) — წითელი ან ყვითელი ნისკარტით გამოირჩევიან. ამ ატლასში ყვავის, რუხი ყორანის, ტოროლას, თხილამურასა და მთის ჩხიკვების ცალკე გვერდები ჯერ არ არის.
04
პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. არ აიყვანოთ. საქართველოში ტყესა თუ პარკში ვარდისფერ-ყავისფერი ფრინველი უხეში ყვირილით და ფრთაზე ცისფერი ციმციმით ეს სახეობაა.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

ეს გვერდი მუნიციპალიტეტების რუკას არ აფერადებს. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონეზე რეზიდენტობას ადასტურებს, მაგრამ რეგიონულ გაზეთირს არ აქვეყნებს. მთელ ქვეყანაში, მათ შორის უხეო მაღალ პლატოზე, თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. NPLG მას საქართველოში მობინადრედ მიიჩნევს, მცირე ადგილობრივი მომთაბარეობით. დასახელებული ადგილი: დაცული ტერიტორიების სააგენტო ჩხიკვს ალგეთის ეროვნული პარკის (ალგეთის ხეობა) ფრინველებს შორის ასახელებს. Commons-ის 2024 წლის 26 მაისის ფოტო სახეობას თბილისში ადასტურებს. სახეობის დონეზე ჰაბიტატი ფოთლოვანი და შერეული ტყეა, განსაკუთრებით მუხნარი, აგრეთვე ტყის პირი, პარკი, დიდი ბაღი და ხეებიანი გარეუბანი. უხეო სტეპი და ალპური მდელო ტყის ზემოთ ტიპიური არ არის. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის სარტყელი აქ არ არის გამოქვეყნებული.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. არეალის სხვა ნაწილებში საკვები შერეულია: რკო და სხვა მსხვილი თესლი, კაკალი, ხილი და კენკრა, მწერები და სხვა უხერხემლოები, იშვიათად კვერცხი, ბარტყი ან წვრილი ხერხემლიანი. შემოდგომაზე რკოს მიწასა და ფოთოლქვეშ მარხავს და მოგვიანებით ბევრს იპოვის; აღუღებელი მარაგი მუხის განახლებას ეხმარება. ეს გაფანტული მარაგის როლი სახეობის დონეზეა დოკუმენტირებული და ბიოლოგიურად რელევანტურია იქ, სადაც მუხა და ჩხიკვი ერთად გვხვდება; გაზომილი ქართული მენიუ არ არის.

ქცევა

დღის აქტიურია. ჩვეულებრივი ხმა ხმამაღალი, უხეში ყვირილია; აგრეთვე ჭიკჭიკებს და სხვა ბგერებს კარგად ბაძავს, მათ შორის ძელქორის მსგავსს. ფრენა ხშირად მოკლე და ტალღოვანია ხეებს შორის; მაშინ თეთრი კუდზედა და ცისფერი ფრთის პანელი კარგად ჩანს. ბუდობს ხეში ან მაღალ ბუჩქში. სახეობის დონეზე ნაყარი ჩვეულებრივ დაახლოებით ოთხიდან შვიდამდე კვერცხია; ეს ფართო არეალის ციფრებია და არა ამ გვერდზე ქართული ბუდეების ნიმუში. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარად იღებს. რეზიდენტია და შორ მანძილზე მიგრანტი არ არის; NPLG მხოლოდ მცირე მომთაბარეობას აღნიშნავს.

კონსერვაცია

BirdLife International Garrulus glandarius-ს IUCN Red List-ზე ნაკლებად საფრთხის ქვეშ აფასებს. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია ამ გვერდზე არ არის გაზომილი. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ. ძველი მუხნარის კარგვა და ყორნისებრების დევნა სახეობის დონეზე ბიოლოგიურად რელევანტური წნეხია; საქართველოსთვის ადგილობრივი საფრთხის რანგირება აქ არ არის გამოქვეყნებული.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ჩხიკვი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მთელი წლის რეზიდენტად იღებს (YR-R): მობუდარი, წლის განმავლობაში ადგილზე.

ფოთლოვან და შერეულ ტყეში, ტყის პირზე, პარკებსა და ხეებიან დასახლებებში. დასახელებული წყაროები ალგეთის ეროვნულ პარკში უთითებენ და 2024 წლის მაისის ფოტოს თბილისში ადასტურებენ. NPLG მას მთელ ქვეყანაში მობინადრედ აღწერს. ეს გვერდი ყველა რეგიონს არ რუკავს.

ვარდისფერ-ყავისფერი სხეული, შავი ულვაში, თეთრი კუდზედა და ცისფერი შავზოლიანი ფრთის პანელი. საქართველოში თავქუდი უმეტესად შავია (კავკასიური ფორმა). კაკაჩასა და ყორნებს ეს ცისფერი პანელი არ აქვთ.

სახეობის დონეზე სიგრძე დაახლოებით 32–35 სმ-ია, ფრთების შლილი დაახლოებით 52–58 სმ. სახელმძღვანელო მასა ხშირად დაახლოებით 140–190 გ-ია. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

რკოსა და სხვა თესლს, ხილს, მწერებს, იშვიათად წვრილ ხერხემლიანებს ან ბუდის შიგთავსს. შემოდგომაზე რკოს მარხავს. საქართველოში კვება ცალკე არ არის შესწავლილი ამ გვერდზე.

მთელი წელი, 2024 წლის ჩამონათვალის მიხედვით. იქ გავლით მიგრანტად ან მხოლოდ მოზამთრედ არ არის მიჩნეული.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალის YR-R მობუდარ რეზიდენტს ნიშნავს.

უვნებელია. გლობალურად ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა და 2024 წლის ჩამონათვალში ეროვნულად LC-ია. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები