ჩოქელა
Mantis religiosa
გოჩა ნემსაძე · მცხეთა საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ჯგუფი
- მწერი
- სტატუსი საქართველოში
- დაფიქსირებულია 9 რეგიონში
- ზომა
- დიდი; დაახლოებით 6–10.5 სმ
- ჰაბიტატი
- მზიანი ბალახი / ბუჩქნარი / ბაღი
- ოჯახი
- Mantidae
- ადამიანისთვის რისკი
- შხამიანი არ არის
ჩოქელა (Mantis religiosa) ქვეწარმავალი კი არა, მწერია, რომელიც მოსვენებისას წინა ფეხებს ისე კეცავს, თითქოს ლოცულობს. საქართველოში ბუნებრივად ცხოვრობს და ეს დადასტურებულია. ნახეს კახეთში, ქვემო ქართლში, თბილისში, მცხეთა-მთიანეთში, შიდა ქართლში, სამცხე-ჯავახეთში, აჭარაში, იმერეთსა და აფხაზეთში. ჩოქელას ადვილად ამოიცნობთ სამკუთხა, მოძრავი თავით, დიდი თვალებით, წაგრძელებული სხეულითა და წინა ფეხებით, რომლებითაც ნადავლს იჭერს. ზრდასრული მდედრი ჩვეულებრივ უფრო მსხვილი და მძიმეა, მამრი კი უფრო წვრილი და მოძრავი. ფერით შეიძლება იყოს მწვანე, მოყავისფრო, ჩალისფერი ან ყვითელ-ყავისფერი, ამიტომ მხოლოდ ფერს ნუ ენდობით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ჩოქელა
ჩოქელა დიდი მწერია გრძელი სხეულით, მოძრავი სამკუთხა თავითა და დიდი თვალებით. წინა ფეხებით ნადავლს იჭერს, მოსვენებისას კი ამ ფეხებს ისე კეცავს, თითქოს ლოცულობს. შეიძლება იყოს მწვანე, მოყავისფრო ან ჩალისფერი, ამიტომ ამოსაცნობად მხოლოდ ფერს ნუ დაეყრდნობით.
ჩოქელას თავი სამკუთხაა და ძალიან მოძრავი. თავის გვერდებზე დიდი, კარგად შესამჩნევი თვალები აქვს. ამიტომ ხშირად ისე ჩანს, თითქოს ადამიანს ან სხვა რამეს თვალს აყოლებს.
წინა ფეხები ნადავლის დასაჭერადაა მორგებული და ძლიერი ეკლები აქვს. მოსვენებისას ამ ფეხებს სხეულის წინ დაკეცილს ატარებს. ნადავლის გამოჩენისას კი ძალიან სწრაფად შლის და იჭერს.
ჩოქელას გრძელი სხეული აქვს, მკერდის წინა ნაწილიც წაგრძელებულია. ზრდასრულებს განვითარებული ფრთები აქვთ. მდედრი ჩვეულებრივ უფრო მსხვილი და მძიმეა, მამრი კი შედარებით წვრილი.
ბუნებაში ჩოქელა მწვანეც გვხვდება და მოყავისფროც. ორივე ფერის ცხოველი გარემოს კარგად ერწყმის. ამიტომ მხოლოდ ფერით ჩოქელას სანდოდ ვერ ამოიცნობთ.
ახალგაზრდა ჩოქელა ზრდასრულს ჰგავს, მაგრამ უფრო პატარაა. ფრთები ჯერ არ აქვს, ან მხოლოდ მათი პატარა საწყისები უჩანს.
ჩოქელა ჩვეულებრივ თბილ, მზიან, ღია ადგილებში ცხოვრობს, სადაც ბევრი მცენარეა. ასეთია მაღალი ბალახი, ბუჩქები, მინდვრის კიდეები, მშრალი ბალახიანი ადგილები და ბაღები. ქალაქის მწვანე ადგილებშიც შეიძლება ცხოვრობდეს, თუ იქ ბუნებრივი გარემო ნაწილობრივ შემორჩენილია და საკმარისი მცენარე და ნადავლია. საქართველოში 9 რეგიონშია დაფიქსირებული. ეს არ ნიშნავს, რომ ყველგან ერთნაირად ბევრია: ჩანაწერების რაოდენობა იმაზეც არის დამოკიდებული, რამდენად აქტიურად აკვირდებოდნენ მას.
ჩოქელას რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. ინდივიდუალური საველე ჩანაწერები წერტილებადაა ნაჩვენები; ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- წყაროებით დადასტურებული რეგიონი
ჩოქელა ძირითადად სხვა მწერებსა და მათ მსგავს პატარა ცხოველებს იჭერს. ჩასაფრებით ნადირობს და ნადავლს დასაჭერად მორგებული წინა ფეხებით აკავებს. თუ ჩოქელა დიდია, შეიძლება შედარებით დიდი ნადავლიც დაიჭიროს. ბაღში მისი გამოჩენა არ ნიშნავს, რომ იქ მავნებელი გაჩნდა. არც იმის გარანტიაა, რომ ჩოქელა ბაღში მავნებლების რაოდენობას შეამცირებს.
ჩოქელა ხშირად გაუნძრევლად ზის ბალახზე ან ბუჩქზე და ელოდება, როდის მიუახლოვდება ნადავლი. მოძრავი თავითა და დიდი თვალებით ირგვლივ ყველაფერს აკვირდება. როცა ნადავლი ახლოს მოვა, წინა ფეხებს სწრაფად კეცავს და იჭერს. ზამთარს ჩოქელა კვერცხების სახით ატარებს. კვერცხები ერთად, ერთ გროვადაა შეკრული. ზრდისას სრულად არ გარდაიქმნება: კვერცხიდან გამოსული პატარა ჩოქელა უკვე ზრდასრულს ჰგავს, მაგრამ ფრთები ჯერ არ აქვს. ეს მწერი ვრცელ ტერიტორიაზე გვხვდება და ზრდასრულები ბევრგან განსაკუთრებით თბილ სეზონზე ჩანან.
gogopopo · გოჩა ნემსაძე · ზაური ხაჩიძე · გიო მოძმანა · არმენ სეროფიანი · woodukdr · ნატალია ბულბულაშვილი · თოკო სებისკვერაძე · danielcma
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ჩოქელასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, ჩოქელა (Mantis religiosa) საქართველოში ბუნებრივად ცხოვრობს და ეს დადასტურებულია. ქვეყნის 9 რეგიონშია დაფიქსირებული.
ჩოქელა ბუნებაში უნახავთ კახეთში, ქვემო ქართლში, თბილისში, მცხეთა-მთიანეთში, შიდა ქართლში, სამცხე-ჯავახეთში, აჭარაში, იმერეთსა და აფხაზეთში. მისი ნახვის ყველაზე დიდი შანსი თბილ, მზიან ადგილებშია, სადაც მცენარეებია: ბაღებში, მაღალბალახიან მინდვრებსა და ბუჩქნარებში.
დააკვირდით მოძრავ, სამკუთხა თავს, დიდ თვალებს, მოგრძო სხეულსა და წინა ფეხებს, რომლებითაც ნადავლს იჭერს. დაკეცილ წინა ფეხებს ისე ატარებს, თითქოს ლოცულობს. ფერით შეიძლება იყოს მწვანე, მოყავისფრო ან ჩალისფერი. ამიტომ ამოსაცნობად მხოლოდ ფერს ნუ დაეყრდნობით.
არა. ჩოქელა ადამიანისთვის არც შხამიანია და არც მოწამვლას იწვევს. თუ ხელში აიყვანთ, შეიძლება გიკბინოთ ან ეკლიანი წინა ფეხებით ჩაგეჭიდოთ. ჯანმრთელობისთვის ეს სერიოზულ საფრთხედ არ ითვლება.
ჩოქელა ძირითადად სხვა მწერებს და მათ მსგავს პატარა ცხოველებს იჭერს. ნადავლს ჩასაფრებული ელოდება, მერე კი სწრაფი, ეკლიანი წინა ფეხებით აკავებს.
ზრდასრული ჩოქელები უმეტესად თბილ სეზონზე ჩანან. ეს მწერი ვრცელ ტერიტორიაზე გვხვდება. ამ ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილში ზრდასრულები ბევრგან განსაკუთრებით ზაფხულში ჩანან.
არა, ჩოქელას ხელში აყვანა საჭირო არ არის. ველური ცხოველის დაჭერა მის ამოცნობაში იშვიათად გეხმარებათ და შეიძლება თავად ცხოველიც დააზიანოს. ჯობს, ჩოქელას იქვე დააკვირდეთ, სადაც იპოვეთ, ან ფოტო ისე გადაუღოთ, რომ არ შეეხოთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
