გარეული მტრედი (Columba livia) საქართველოში მთელი წლის განმავლობაში ბინადრობს და ბუდობს. ჩვეულებრივ, მოლურჯო-რუხია, ფრთაზე ორი შავი ზოლი და კუდის მუქი ბოლო აქვს. ქალაქის მტრედებიც ამავე სახეობას ეკუთვნიან; მათ შორის მოშინაურებული მტრედების შთამომავლებიც არიან. მარტო შეფერილობით ვერ დავადგენთ, ქალაქში ნანახი მტრედი ველური წარმოშობისაა თუ არა. შხამიანი არ არის.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ გარეული მტრედი
ჩვეულებრივ მოლურჯო-რუხია. ფრთაზე ორი შავი ზოლი აქვს, კუდის ბოლოში კი მუქი ზოლი. კისერზე ხშირად მწვანე და იისფერი ელვარება ჩანს. ქალაქში მცხოვრები ფრინველები შეიძლება თეთრი, მოწითალო, შავი ან ჭრელი იყვნენ. ფრთაზე ორი ზოლი რომ არ ჰქონდეს, ფრინველი მაინც შეიძლება ამ სახეობისა იყოს.
რომელ სახეობებს ჰგავს
სიგრძე დაახლოებით 30–36 სმ-ია. მკვრივი სხეული, შედარებით პატარა თავი და წაწვეტებული ფრთები აქვს. ფრთაზე მისთვის დამახასიათებელი ორი შავი ზოლი მოკეცილ ფრთაზეც კარგად ჩანს. მამალი და დედალი გარეგნულად ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს.
ქედანი უფრო დიდია; ზრდასრულ ქედანს კისრის გვერდზე თეთრი ლაქა აქვს, ფრენისას კი ფრთაზე განიერი თეთრი ზოლი უჩანს. ახალგაზრდა ქედანს კისრის თეთრი ლაქა შეიძლება ჯერ არ ჰქონდეს, ამიტომ ფრთაც შეამოწმეთ. გულიო (Columba oenas) მსგავს ზომამდე იზრდება, მაგრამ ფრთებზე გარეული მტრედისთვის დამახასიათებელი ორი მკვეთრი შავი ზოლი არ აქვს.
საყელოიანი გვრიტი უფრო ღია ფერისაა და კეფაზე შავი ნახევარრგოლი აქვს.
გალერეა
გარეული მტრედი ფოტოებში
გავრცელება
სად არის გარეული მტრედის გავრცელება დადასტურებული საქართველოში
363 საველე ჩანაწერი2007–20269 დადასტურებული რეგიონი
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- დადასტურებული გავრცელების რეგიონი
გარეული მტრედის რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: გავრცელებად ითვლება მხოლოდ დადასტურებული სტატუსი; სხვა შემთხვევაში რეგიონი გავრცელებულად არ ითვლება. ეს ჩანაწერები გენეტიკურად ველურ ფრინველსა და ქალაქში თავისუფლად მცხოვრებ მტრედს ერთმანეთისგან არ ჰყოფს. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კვება
ძირითადად მიწაზე ნაპოვნ თესლსა და მარცვლებს ჭამს. ზოგჯერ ხილს, იშვიათად კი ისეთ ცხოველებსაც ჭამს, რომლებსაც ხერხემალი არ აქვთ. ქალაქში ადამიანების დატოვებულ საკვებსაც ჭამს.
ქცევა
დღისით აქტიურია; ხშირად მიწაზე დადის და ჯგუფებად იკვებება. დაბალი ღუღუნი აქვს. ბუდეს კლდის ან ნაგებობის ნაპრალში ან შვერილზე იკეთებს. ჩვეულებრივ დებს ორ თეთრ კვერცხს; ორივე მშობელი ბარტყებს ჩიჩახიდან ამოტანილი, რძის მსგავსი საკვებით კვებავს.
კონსერვაცია
2024 წლის შეფასებით, ეს სახეობა საფრთხის ქვეშ მყოფად არ ითვლება არც მსოფლიოში და არც საქართველოში. საქართველოსთვის ეს შეფასება პროექტის სახითაა მოცემული და კანონით დადგენილ სტატუსს არ ნიშნავს. ველური წარმოშობის მტრედების გარჩევა ქალაქში მცხოვრები მოშინაურებული მტრედებისგან რთულია. ამიტომ ქალაქის მტრედების სიმრავლით ვერ შევაფასებთ ბუნებაში მცხოვრები ველური მტრედების მდგომარეობას.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები გარეული მტრედთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2024 წლის მონაცემებით, ეს სახეობა მთელი წლის განმავლობაში ბინადრობს და ბუდობს.
ალაზნის ველის ფრინველთა სიაშია. ქალაქის მტრედებიც საქართველოში გვხვდება, თუმცა მხოლოდ იმის მიხედვით, სად გვხვდებიან, ვერ დავადგენთ, ველური წარმოშობის არიან თუ არა.
ქედანი უფრო დიდია; ზრდასრულ ქედანს კისერზე თეთრი ლაქა, ფრენისას კი ფრთაზე განიერი თეთრი ზოლი აქვს. ტიპურ გარეულ მტრედს ფრთაზე ორი შავი ზოლი უჩანს.
ზრდასრული ფრინველი დაახლოებით 30–36 სმ სიგრძისაა.
დიახ. ქალაქში თავისუფლად მცხოვრები მტრედებიც Columba livia-ს ეკუთვნიან; მათ შორის მოშინაურებული მტრედების შთამომავლებიც არიან. შეფერილობა ველურ წარმოშობას არ ამტკიცებს.
ძირითადად თესლსა და მარცვლებს ჭამს. შხამიანი არ არის, მაგრამ დაგროვილი გამხმარი განავლის მტვრის ჩასუნთქვას მოერიდეთ; ბუდესა და ნაშიერს ნუ შეაწუხებთ.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Budagashvili & Javakhishvili 2024 — The birds of Georgia (Sandgrouse 46)
- ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი — საქართველოს ფრინველთა ჩამონათვალი
- ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი — ალაზნის SPA 2-ის სახეობათა სია
- iNaturalist — Columba livia-ის საჯარო დაკვირვებები საქართველოში
- IOC World Bird List — Rock Dove
- Cornell Lab of Ornithology — Rock Pigeon identification
- Cornell Lab of Ornithology — Rock Pigeon life history
- BTO BirdFacts — Rock Dove
- BTO — Identification of pigeons
- Smith et al. 2022 — Limited domestic introgression in a final refuge of the wild pigeon
- CDC/NIOSH — დაავადების რისკი ფრინველის განავალთან კონტაქტისას
- UK Health and Safety Executive — დაავადებების რისკი ფრინველის განავლის მტვრისგან
- xeno-canto XC977797 — Columba livia (Pietro Bonanno, CC BY-NC-SA 4.0)
- Wikimedia Commons — გარეული მტრედი შოტლანდიაში, dipper12 (CC BY 4.0)
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
Streptopelia turtur
გვრიტი
მობუდარი მიგრანტი საქართველოში
Accipiter nisus
მიმინო
მთელი წლის რეზიდენტი და მიგრანტი საქართველოში
Aegypius monachus
სვავი
საქართველოში ბუდობს; გვხვდება მთელი წლის განმავლობაში და გადაფრენისასაც
Anas platyrhynchos
გარეული იხვი
მობუდარი მობინადრე, გადამფრენი და ზამთრის სტუმარი საქართველოში