რომელი გველია?

ეს გვერდი ქვიზია და არა საველე სახელმძღვანელო. კითხვა „შხამიანია თუ უშხამო?“ აქ არ წყდება — იმის კანონიკური ტექსტი გიდზეა „შხამიანი თუ უშხამო“. აქ ერთი კადრი გაქვს, ოთხი სახელი და დრო, რომ თვალი ივარჯიშოს საქართველოს გველების კატალოგზე.

ჯერ თავს უყურე. ზემოდან სამკუთხა სილუეტი ხშირად გველგესლას გვახსენებს; გვერდიდან ოვალური თავი — უშხამო კოლუბრიდს. კისერი თავზე აშკარად ვიწროა თუ ერთი მასაა? ფოტოზე ბევრი უშხამო გველი თავს აბრტყელებს და ამ ნიშანს „სესხულობს“. ამიტომ ერთი კადრი განაჩენი არ არის, მაგრამ კარგი დასაწყისია: თუ თავი და კისერი განცალკევებულია, ჯერ კოლუბრიდებისკენ გაიხედე; თუ თავი ფართოა და კისერი მოკლე — გველგესლების პროფილებთან შეადარე.

გუგა, თუ ჩანს. ვერტიკალური ჭრილი საქართველოში ხშირად გველგესლაზე მიანიშნებს, მრგვალი — უშხამოზე. ეს ნიშანი სინათლეზე იცვლება და ბევრ საველე ფოტოზე საერთოდ არ ჩანს. თუ გუგა ბუნდოვანია, ნუ გამოიცნობ მხოლოდ ამით. იგივე ეხება ქერცლის ბზინვარებას: სველი მცურავი და მშრალი გველგესლა ერთ კადრში შეიძლება ერთნაირად „ბზინავდეს“.

შემდეგ ნახატი. ზიგზაგი, ლაქები, გრძივი ზოლები, ერთგვაროვანი ზურგი — ეს არის ის, რასაც ქვიზი გთხოვს დაინახო ერთ წამში. კავკასიური გველგესლა და წენგოსფერი მცურავი ფოტოზე ახლოს დგანან: ორივეს მუქი ზურგი და ღია ფონი აქვს. განსხვავება ხშირად თავის ფორმაში, ქერცლის კილში და იმაშია, ჩანს თუ არა ყვითელი „საყელო“. გლუვი გველი და ტრანსკავკასიური გველგესლა იგივე ხაფანგია სხვა კუთხით — პატარა, ყავისფერი, ტყის ფონზე.

ჰაბიტატის ფონი (ნაკადი, კლდე, სტეპი, ტყის ფენა) დამხმარეა, მაგრამ ქვიზი ადგილს არ გეკითხება. საველე უსაფრთხოება სხვა გვერდზეა: იქ ნიშნები, რისკი და რა არ უნდა გააკეთო. აქ მიზანი თვალის სისწრაფეა — რომ სახეობის პროფილზე გადასვლამდე უკვე იცოდე, რა დაგაინტერესა კადრში. ქვემოთ ექვსი წყვილია, რომლებიც ამ ატლასში ყველაზე ხშირად ერევა ერთმანეთს ფოტოზე.