ყარაყურთი ძირითადად მწერებსა და მათ მსგავს სხვა ცხოველებს იჭერს ჩახლართულ ქსელში.
K. Korlević · ხორვატია
ადამიანისთვის რისკი
მაღალი რისკისერიოზული სამედიცინო რისკი
ნაკბენმა შეიძლება მძიმე ადგილობრივი და ზოგადი დაზიანება გამოიწვიოს. შეინარჩუნე მანძილი. ნაკბენი გადაუდებელი შემთხვევაა.
112 · ნაკბენისასყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus) საქართველოში გვხვდება. ამ პატარა შავი ობობის ნაკბენმა შეიძლება ძლიერი ტკივილი გამოიწვიოს.
მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით
- ზომა
- მდედრი 7–15 მმ
- კვება
- მწერები ქსელში
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი
- ჰაბიტატი
- მშრალი სტეპი / დაბალი მცენარეულობა
- ოჯახი
- Theridiidae
- ადამიანის რისკი
- მაღალი
ყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus) საქართველოში გვხვდება და შხამიანი ობობაა. ნაკბენმა შეიძლება ძლიერი ტკივილი და სხვა სიმპტომები გამოიწვიოს; თუ ყარაყურთმა გიკბინათ, დარეკეთ 112-ზე. ის დაფიქსირებულია თბილისში, შიდა ქართლში, კახეთში და სამცხე-ჯავახეთში. მდედრი პატარაა — სხეულის სიგრძე 7–15 მმ-ია, ფეხების გარეშე. მუცელზე ხშირად წითელი ლაქები აქვს, თუმცა ზოგი ზრდასრული მდედრი მთლიანად შავია. სახეობას „შავ ქვრივსაც“ უწოდებენ. ადრე მას Latrodectus mactans-ის ქვესახეობად მიიჩნევდნენ; დღეს L. tredecimguttatus ცალკე სახეობაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ყარაყურთი
ყარაყურთი პატარა, მბზინავი შავი ობობაა, თითქმის ბურთივით მრგვალი მუცლით. მდედრს ზურგზე ხშირად წითელი ლაქები აქვს, თუმცა ზოგი ობობა შეიძლება თითქმის მთლიანად შავი იყოს. ქსელი უსწორმასწორო და ჩახლართულია — მრგვალი არ არის.
მდედრის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 7–15 მმ-ია, მამრისა — 4–7 მმ. ფეხები ამ ზომებში არ შედის.
მდედრს სხეულის წინა ნაწილი შავი და პრიალა აქვს, ფეხებიც შავია. მუცელი თითქმის ბურთივით მრგვალია. ზურგზე ხშირად წითელი ლაქები აქვს, ჩვეულებრივ, სხეულის სიგრძეზე სამ რიგად. სახეობის სამეცნიერო სახელიც — tredecimguttatus — „ცამეტლაქიანს“ ნიშნავს. ლაქები ყოველთვის მკვეთრად წითელი არ არის — შეიძლება ნარინჯისფერი ან მოყვითალოც იყოს. ზოგს ლაქები თითქმის ან საერთოდ არ აქვს და მუცელი მთლიანად შავი ჩანს. მუცლის ქვედა მხარესაც შეიძლება ჰქონდეს წითელი ლაქა, მაგრამ ამ ლაქას ყოველთვის არ აქვს ამერიკული შავი ქვრივისთვის დამახასიათებელი „ქვიშის საათის“ ფორმა. მამრი მდედრზე გაცილებით პატარაა და ხშირად მოთეთრო ლაქები აქვს.
საქართველოში ზრდასრულ მდედრებს წითელი ლაქები ხშირად უმცირდებათ ან სრულად უქრებათ. ასეთ შემთხვევაში ლაქების ადგილას შეიძლება მხოლოდ თხელი თეთრი არშია დარჩეს. ამიტომ წითელი ლაქების არქონა ყარაყურთს არ გამორიცხავს.
ყარაყურთი ჩვეულებრივ მიწასთან ახლოს უსწორმასწორო, ჩახლართულ აბლაბუდას ქსოვს. მისი ქსელი არ ჰგავს არგიოპას მრგვალ აბლაბუდას, რომელსაც თეთრი ზიგზაგი აქვს. ზრდასრული მდედრი ხშირად თავშესაფარში იმალება და არა ქსელის შუაში ზის.
საქართველოში დადასტურებულია ღია ფერის Latrodectus pallidus-იც: მდედრს მოთეთრო ან ღია მოყვითალო მუცელი აქვს. ყარაყურთს ჰგავს ცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana), რომელიც საქართველოშიც გვხვდება. ცრუ ყარაყურთსაც შავი მუცელი აქვს, მაგრამ მუცლის წინა კიდეზე ხშირად წითელი ან ყვითელი ზოლი გასდევს. მხოლოდ ფერი სახეობის საიმედოდ გასარჩევად საკმარისი არ არის; ობობას ნუ შეეხებით.
ფერი
შავიწითელითეთრი
შავი მუცლის ზურგზე ლაქების შეფერილობა ასაკისა და სქესის მიხედვით იცვლება: ახალგაზრდა ობობებსა და ზრდასრულ მამრებს წითელ ლაქებს შეიძლება თეთრი არშია ჰქონდეს; ხნიერ მდედრებს ლაქები შეიძლება გაუმუქდეთ ან საერთოდ გაუქრეთ.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ყარაყურთი ძირითადად მშრალ, ღია ადგილებში გვხვდება — სტეპში, ნახევრადუდაბნოს ბუჩქნარში, ქვიშიან და კენჭნარ ადგილებში. ქსელს ხშირად მიწასთან ახლოს, ქვებსა და დაბალ მცენარეებს შორის აბამს.
დაფიქსირებულია (ფოტოდაკვირვებები)საველე ჩანაწერი
ყარაყურთის რუკის რეგიონები ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდანაა. ერთი ჩანაწერიც საკმარისია, რომ რეგიონი რუკაზე გამოიკვეთოს; ჩანაწერის არმქონე რეგიონი არ გამოიკვეთება. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მდედრი ხშირად ქსელთან ახლოს მდებარე თავშესაფარში იმალება. ყარაყურთი ადამიანს არ ეძებს; ნაკბენი უმეტესად მაშინ ხდება, როცა ობობას შემთხვევით ეხებიან ან ობობა ტანსაცმელსა თუ ფეხსაცმელში მოიქცევა. ობობას ხელით ნუ აიყვანთ. კვერცხებს აბრეშუმის პარკში დებს.
ყარაყურთი IUCN-ს არ შეუფასებია. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ეს სახეობა შეტანილი არ არის.
K. Korlević · არმენ სეროფიანი · ზაქრო სონღულაშვილი · Uros Vezenkovic · ირაკლი დოლიძე · Julien · იოანე როსტიაშვილი · Sphoo · 0959kedi · გიორგი იანქოშვილი
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ყარაყურთთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. დადასტურებულია, რომ ყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus) საქართველოში გვხვდება. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ქვეყნის ყველა რეგიონში თანაბრადაა გავრცელებული.
საქართველოში დადასტურებულია, მათ შორის თბილისში, შიდა ქართლში, კახეთსა და სამცხე-ჯავახეთში. ძირითადად მშრალ, ღია ადგილებში გვხვდება, ხშირად ქვებსა და დაბალ მცენარეულობას შორის.
ყარაყურთი პატარა შავი ობობაა მრგვალი მუცლით; წითელი ლაქები შეიძლება არ ჰქონდეს და ქსელი ჩახლართულია. მხოლოდ ფერით ამოცნობა საიმედო არ არის — ობობას ნუ შეეხებით.
მდედრის სხეული დაახლოებით 7–15 მმ სიგრძისაა, მამრისა — 4–7 მმ. ფეხები ამ ზომებში არ შედის.
დიახ. ყარაყურთის შხამი ადამიანისთვის საშიშია და ნაკბენმა შეიძლება ძლიერი ტკივილი და სხვა სიმპტომები გამოიწვიოს. ობობას ხელით ნუ აიყვანთ; ნაკბენის შემთხვევაში დარეკეთ 112-ზე და მიმართეთ სამედიცინო დახმარებას.
არა. Latrodectus mactans ჩრდილოეთ ამერიკის სახეობაა, ხოლო საქართველოში დადასტურებულია Latrodectus tredecimguttatus. ძველ ლიტერატურაში ეს სახელები ზოგჯერ ერთმანეთში ირეოდა.
არა. ყარაყურთი საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
