ტკიპის ნაკბენი — როგორ მოვიშოროთ სწორად და როდის მივმართოთ ექიმს

თუ ტკიპა კანზეა მიმაგრებული, რაც შეიძლება მალე მოიცილეთ. თუ გაქვთ, გამოიყენეთ სუფთა, წვრილწვერიანი პინცეტი, ჩაავლეთ კანთან ახლოს, თანაბარი მოძრაობით ამოიყვანეთ და შემდეგ ნაკბენის ადგილი და ხელები გაიწმინდეთ.

ტკიპის მოსაცილებლად კლინიკაში მისვლას ნუ დაელოდებით. მოცილების შემდეგ სხეულის დანარჩენი ადგილებიც შეამოწმეთ და მომდევნო დღეებსა და კვირებში ჯანმრთელობას დააკვირდით.

მიზანი მარტივია: ტკიპა სწრაფად მოიცილოთ ისე, რომ მისი სხეული არ გაჭყლიტოთ და კანი ზედმეტად არ დააზიანოთ.

1. თუ გაქვთ, გამოიყენეთ სუფთა, წვრილწვერიანი პინცეტი.
2. ტკიპა ჩაავლეთ რაც შეიძლება კანთან ახლოს და ეცადეთ გაბერილ სხეულს არ მოუჭიროთ.
3. ამოიყვანეთ თანაბარი, მშვიდი მოძრაობით. არ დაატრიალოთ და არ მოქაჩოთ მკვეთრად.
4. ტკიპა ჩადეთ სპირტში, მჭიდროდ გადაახვიეთ ლენტში, მოათავსეთ დახურულ ჭურჭელში ან ჩარეცხეთ. თითებით არ გასრისოთ.
5. ნაკბენის ადგილი და ხელები დაიბანეთ საპნითა და წყლით, ან გამოიყენეთ სპირტი/ხელის სადეზინფექციო საშუალება.

ხალხურმა მეთოდებმა შეიძლება მოცილება დააყოვნოს ან ტკიპა გააღიზიანოს. სანდო პირველი ნაბიჯი სწრაფი მექანიკური მოცილებაა.

• ტკიპას ვაზელინი, ზეთი, ლაქი ან სხვა ნივთიერება არ წაუსვათ.
• არ გამოიყენოთ სიცხე, ცეცხლი ან მოწვა.
• ტკიპა არ დაატრიალოთ, მკვეთრად არ მოქაჩოთ და თითებით სხეული არ გაუჭყლიტოთ.
• კანი არ გაჭრათ და პატარა ნაწილის ამოსაღებად აგრესიულად არ დაჩიჩქნოთ.
• ტკიპის ნაკბენის გამო ანტიბიოტიკი ან სხვა წამალი თვითნებურად არ დაიწყოთ.

მოცილებული ტკიპის ფოტო შეიძლება მოგვიანებით საუბარში გამოგადგეთ, მაგრამ ტკიპის კომერციული ტესტი მკურნალობის გადაწყვეტილებისთვის არ გამოიყენოთ. თუ ავად გახდით, ტესტის პასუხს ნუ დაელოდებით.

• ნაკბენის ადგილი და ხელები გაიწმინდეთ.
• განსაკუთრებით ბალახში, ბუჩქნარში ან ტყეში ყოფნის შემდეგ სხეული სხვა ტკიპებისთვისაც შეამოწმეთ.
• დაიმახსოვრეთ დაახლოებით როდის და სად შეიძლებოდა მიმაგრება, თუ მოგვიანებით ექიმთან საუბარი დაგჭირდებათ.
• მომდევნო დღეებსა და კვირებში დააკვირდით გამონაყარს, სიცხეს ან გაუარესებულ სიმპტომებს.

ზოგჯერ პირის ნაწილი წყდება. თუ პინცეტით იოლად ამოდის, შეგიძლიათ მოიცილოთ. თუ მარტივად ვერ იღებთ, დატოვეთ და კანს შეხორცების საშუალება მიეცით.

კანი არ გაჭრათ, არ მოწვათ და ღრმად არ დაჩიჩქნოთ. ექიმს მიმართეთ, თუ ადგილი უფრო მტკივნეული, შეშუპებული, ინფექციის მსგავსად შეცვლილი ან სხვაგვარად შემაშფოთებელი ხდება.

ექიმს მიმართეთ, თუ ტკიპის შემდეგ გაჩნდა გამონაყარი, გაფართოებული წითელი ლაქა, სიცხე, თავის ტკივილი, დაღლა ან სხვა სიმპტომები. ექიმს უთხარით ნაკბენის შესახებ, როდის მოხდა და სავარაუდოდ სად მოხდა კონტაქტი.

ჩვეულებრივი ტკიპის ნაკბენი ავტომატურად 112-ის შემთხვევა არ არის. საქართველოში 112-ზე დარეკეთ რეალური გადაუდებელი მდგომარეობისას: მძიმე მწვავე სიმპტომების, გონების დაკარგვის, ძლიერი სისხლდენის ან ისეთი ვითარების დროს, როცა სასწრაფო დახმარება დაუყოვნებლივ საჭიროა.

ლაიმის ბორელიოზი ბაქტერიული დაავადებაა, რომელიც ინფიცირებული ტკიპის ნაკბენით გადადის. ყველა ტკიპა ინფიცირებული არ არის და ყველა ნაკბენი ლაიმის დაავადებას არ იწვევს.

ადრეული მოცილება მნიშვნელოვანია, რადგან მიმაგრებული ტკიპის სწრაფად მოცილება რისკს ამცირებს. დააკვირდით სიცხეს, დაღლას, თავის ტკივილს ან გაფართოებულ გამონაყარს და სიმპტომების შემთხვევაში ექიმს მიმართეთ. მხოლოდ ნაკბენის ფოტოთი ლაიმის დიაგნოზი არ დაისმება.

საქართველოს NCDC-ის მასალებში ყირიმ-კონგოს ჰემორაგიული ცხელება ტკიპებთან დაკავშირებულ დაავადებად არის აღწერილი. იქვე რეკომენდებულია ტკიპის დაუყოვნებლივ მოცილება პინცეტით, გაჭყლეტის თავიდან არიდება და ავადობის ეჭვისას სამედიცინო დაწესებულებასთან დროული დაკავშირება.

ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ტკიპა დაავადებას ატარებს. ეს ნიშნავს, რომ ტკიპასთან კონტაქტის შემდეგ განვითარებული სიმპტომები დროულ სამედიცინო შეფასებას იმსახურებს, განსაკუთრებით სიცხე, სისხლდენის ნიშნები, ძლიერი სისუსტე ან სწრაფად გაუარესებული მდგომარეობა.

ლაშქრობა, კემპინგი, საველე სამუშაო და მაღალ ბალახში მოძრაობა ის სიტუაციებია, როცა ტკიპის შემოწმება სასარგებლოა. მიზანი ბუნებისგან თავის არიდება კი არა, ყურადღებაა.

• ბალახიან, ბუჩქნარიან ან ტყიან ადგილებში ჩაიცვით გრძელსახელოიანი ზედა და გრძელი შარვალი.
• რეპელენტი გამოიყენეთ ეტიკეტის მიხედვით.
• გარეთ ყოფნის შემდეგ სხეული შეამოწმეთ; ტკიპა ხშირად რბილ ან თმიან ადგილებს ეჭიდება.
• მიმაგრებული ტკიპა დროულად მოიცილეთ.