მიმოხილვა
წყლის ანკარა (Natrix tessellata) უშხამო გველია, რომელიც წყალში და ხმელეთზე ცხოვრობს. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება მდინარეებთან, ტბებთან, წყალსაცავებთან და სხვა წყალსატევებთან. ზურგზე მუქი, კვადრატული ლაქები აქვს, ხოლო ჩვეულებრივი ანკარისთვის დამახასიათებელი ყვითელი „საყელო“ არ აქვს. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში ამ სახეობის არსებობა დადასტურებულია. ამ გვერდზე მისი გავრცელების ადგილებად მხოლოდ ის რეგიონებია მითითებული, სადაც ჩანაწერები დადასტურებულია: აფხაზეთი, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია, აჭარა, იმერეთი, სამცხე — ჯავახეთი, მცხეთა — მთიანეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი და თბილისი. შიდა ქართლსა და რაჭა — ლეჩხუმი — ქვემო სვანეთზეც არსებობს ჩანაწერები, მაგრამ ამ ეტაპზე ეს რეგიონები სახეობის გავრცელების ადგილებად არ ითვლება. აღმოსავლეთის ნახევრად მშრალ ადგილებში წყლის ანკარა ხშირად უფრო ადვილი შესამჩნევია, ვიდრე ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix). დასავლეთის ნოტიო ადგილებში კი ზოგან პირიქითაა. ზრდასრული გველის სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ-ია, თუმცა დიდი მდედრი შეიძლება 1.2 მეტრზე გრძელიც იყოს. სახეობა ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფადაა შეფასებული (Least Concern), საქართველოს წითელ ნუსხაში კი შეტანილი არ არის.
გამოქვეყნდა: · განახლდა:
გალერეა
195 საველე ჩანაწერი · 2011–2026 · 12 რეგიონი
წყლის ანკარის რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან და გავრცელებად ითვლება მხოლოდ ის რეგიონი, სადაც სტატუსი დადასტურებულია.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ამოცნობა
წყლის ანკარა უშხამო გველია, რომელიც წყალშიც ცხოვრობს და ხმელეთზეც. მის ამოცნობაში განსაკუთრებით გვეხმარება ზურგზე მუქი, კვადრატული ლაქები, ყვითელი „საყელოს“ არქონა და წყალთან მისი მჭიდრო კავშირი.
ზურგი ზეითუნისფერი, რუხი ან მოყავისფრო აქვს. მასზე მუქი ლაქებია, ხშირად კვადრატული ან ჭადრაკის დაფასავით განლაგებული. თავის უკან, როგორც წესი, არ აქვს ყვითელი „საყელო“, რომელიც ჩვეულებრივ ანკარს ახასიათებს.
თავი შედარებით ვიწრო და წაგრძელებულია, გუგა კი მრგვალი. ზურგის ქერცლებს შუაში პატარა წამოწეული ზოლი გასდევს. მუცელი ხშირად ყვითელი ან ნარინჯისფერია და შავი ლაქები ან წერტილები აქვს.
ზრდასრული წყლის ანკარი, ჩვეულებრივ, დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა. დიდი მდედრი 1.2 მეტრზე გრძელიც შეიძლება იყოს. მდედრები ხშირად მამრებზე დიდები არიან, ხოლო ახალგაზრდა ანკარების სხეულზე ნახატი შეიძლება უფრო მკვეთრი იყოს.
ხშირად ცურავს ან ნაპირზე, ქვებზე და წყალზე გადახრილ ტოტებზე მზეზე თბება. წყლის ანკარას წყალთან ყოფნა ახასიათებს, მაგრამ მხოლოდ ამ ნიშნით მის ზუსტად ამოცნობას ვერ შეძლებთ. ყურადღება მიაქციეთ ზურგზე ჭადრაკის დაფის მსგავს ნახატსაც და იმასაც, რომ ყვითელი „საყელო“ არ აქვს.
ჩვეულებრივ ანკარას (Natrix natrix) თავის უკან ხშირად ყვითელი ან ღია ფერის „საყელო“ აქვს. წყლის ანკარას ასეთი საყელო, როგორც წესი, არ აქვს. კავკასიური გველგესლა (Vipera kaznakovi) შხამიანია, უფრო მსხვილი ტანი აქვს და თვალის გუგები ვერტიკალურად გაწელილი აქვს. გველხოკერა (Pseudopus apodus) კი გველი არ არის — მას მოძრავი ქუთუთოები და ყურის ხვრელები აქვს. უცნობი გველი ხელში არ აიყვანოთ.
ქვიზი
წყლის ანკარა საქართველოს გველების ქვიზში შედის. ათი საველე ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
ბიოლოგია
ამ გვერდზე წყლის ანკარას გავრცელების არეალში მხოლოდ ის რეგიონებია შეტანილი, სადაც მისი არსებობა ჩანაწერებით დადასტურებულია: აფხაზეთი, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია, აჭარა, იმერეთი, სამცხე — ჯავახეთი, მცხეთა — მთიანეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი და თბილისი. შიდა ქართლსა და რაჭა — ლეჩხუმი — ქვემო სვანეთში მხოლოდ მისი დაფიქსირების ჩანაწერები არსებობს, თუმცა ამ გვერდზე ეს რეგიონები გავრცელების არეალში არ შედის. საქართველოში წყლის ანკარა უმეტესად წყალთან ახლოს გვხვდება — მდინარეებთან, ნაკადულებთან, ტბებთან, წყალსაცავებთან, არხებსა და გუბეებთან. ხშირად ჩანს ქვებზე, ტალახიან ნაპირებზე ან წყალზე გადახრილ ტოტებზე. შეიძლება სასოფლო-სამეურნეო ან ადამიანის მიერ შეცვლილ სხვა ადგილებშიც შეგვხვდეს, თუ ახლოს საკმარისი წყალი და საკვებია. დასავლეთ საქართველოში გვხვდება კოლხეთის ჭაობებსა და შავი ზღვის სანაპიროს წყალსატევებთანაც. ამ გვერდზე გამოყენებულ მასალაში ნახსენებია კოლხეთის ეროვნული პარკი და აჭარის ჭარნალის ხეობა, თბილისში კი ლისის ტბასთან მისი დაფიქსირების ჩანაწერებია. ჩვეულებრივ ანკარასთან შედარებით წყლის ანკარა ხშირად უფრო ღია, კლდოვან და ნახევრად მშრალ ნაპირებს ირჩევს. ამ გვერდზე გამოყენებული ქართული მონაცემებით, დასავლეთ საქართველოში ის ჩვეულებრივ დაახლოებით 600 მეტრამდე სიმაღლეზე გვხვდება, აღმოსავლეთ საქართველოში კი — 900 მეტრამდე. იშვიათად დაახლოებით 1 100 მეტრამდეც არის დაფიქსირებული.
ძირითადად თევზებით იკვებება, თუმცა ამფიბიებსაც იჭერს, მათ შორის ბაყაყებსა და გომბეშოებს. შესაძლოა, ლიფსიტებიც ჭამოს. კავკასიის სანაპირო ზონაში გობისებრი თევზები მის მნიშვნელოვან ნადავლად არის აღწერილი. ნადავლს ცოცხლად ყლაპავს და ნადირობს როგორც წყალში, ისე ნაპირთან. ამ გვერდზე გამოყენებულ წყაროებში არ არის ცალკე კვლევა, რომელიც რიცხვებით აღწერს ამ სახეობის კვებას საქართველოში.
თბილ სეზონზე აქტიურია და უმეტესად დღისით მოძრაობს. ხშირად ცურავს ან მზეზე თბება ნაპირზე, ქვებზე და წყალზე გადახრილ ტოტებზე. ცივ დროს წყალთან ახლოს, მშრალ სოროებსა და ნაპრალებში იზამთრებს. ზუსტად როდის იზამთრებს და როდის არის აქტიური, ადგილობრივ კლიმატსა და ადგილის სიმაღლეზეა დამოკიდებული. სადაც ეს სახეობა გვხვდება, ჩვეულებრივ გაზაფხულზე წყვილდება, კვერცხებს კი ზაფხულში თბილ და ტენიან ადგილებში დებს — მაგალითად, მიწაში, დამპალ მცენარეებში ან ქვის ღობის ნაპრალებში. ნაშიერები ზაფხულის ბოლოს ან შემოდგომის დასაწყისში იჩეკებიან. საფრთხისას შეიძლება სხეულის უკანა ნაწილის ღიობიდან უსიამოვნო სუნის სითხე გამოყოს ან თავი მკვდრად მოაჩვენოს. შხამი არ აქვს. თუ შეხვდებით, შორიდან დააკვირდით და ადგილზე დატოვეთ.
IUCN-ის წითელი ნუსხის მიხედვით, წყლის ანკარას საფრთხე ნაკლებად ემუქრება (Least Concern). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ის შეტანილი არ არის. სახეობა ბერნის კონვენციის II დანართშია შეტანილი. იმ რეგიონებში, სადაც მისი არსებობა ჩანაწერებით დადასტურებულია, შესაფერის წყლიან ადგილებში ზოგან ხშირად გვხვდება. მას შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას წყლის დაბინძურებამ, ნაპირების შეცვლამ და ადამიანების მიერ მოკვლამ, რადგან მას ხშირად შხამიან გველად მიიჩნევენ. ამ გვერდზე გამოყენებულ წყაროებში ცალკე არ არის შეფასებული, როგორ იცვლება მისი რაოდენობა საქართველოში მთლიანობაში.
კითხვები
მოკლე პასუხები წყლის ანკარასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა. წყლის ანკარას შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. ხელში აყვანისას შეიძლება უსიამოვნო სუნის სითხე გამოყოს ან თავი მკვდრად მოაჩვენოს. ხელში ნუ აიყვანთ — სჯობს, მოშორებით დააკვირდეთ და ადგილზე დატოვოთ.
წყლის ანკარას ზურგზე ხშირად ჭადრაკის დაფის მსგავსად განლაგებული მუქი ლაქები აქვს. ის ჩვეულებრივ ანკარაზე ხშირად გვხვდება წყალთან ახლოს. ჩვეულებრივ ანკარას თავის უკან ხშირად ყვითელი ან ღია ფერის „საყელო“ აქვს. ის განსაკუთრებით ხშირია ნოტიო დასავლეთში. წყლის ანკარა ძირითადად თევზს ჭამს, ჩვეულებრივი ანკარა კი უფრო მეტად ამფიბიებით — წყალშიც და ხმელეთზეც მცხოვრები ცხოველებით — იკვებება.
დიახ. საქართველოში წყლის ანკარას არსებობა დადასტურებულია. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალშიც ის დადასტურებულ სახეობადაა შეტანილი. მისი გავრცელების ადგილად მხოლოდ ის რეგიონი ითვლება, სადაც ჩანაწერები მის არსებობას ადასტურებს.
მისი გავრცელება დადასტურებულია აფხაზეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, გურიაში, აჭარაში, იმერეთში, სამცხე-ჯავახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, ქვემო ქართლში, კახეთსა და თბილისში. შიდა ქართლსა და რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში კი მხოლოდ მისი არსებობაა დაფიქსირებული. გვხვდება მდინარეებთან, ტბებთან, ნაკადულებთან, არხებთან, წყალსაცავებსა და სხვა წყალსატევებთან.
დააკვირდით ზურგზე მუქ ლაქებს, რომლებიც ჭადრაკის დაფასავითაა განლაგებული. კისერზე ყვითელი „საყელო“ არ აქვს; თავი შედარებით ვიწროა, გუგები კი მრგვალი. ხშირად წყალში ან ნაპირთან გვხვდება. გველგესლებს უფრო მსხვილი ტანი და ვერტიკალური გუგები აქვთ. თუმცა უცნობი გველის ამოსაცნობად მხოლოდ ერთ ნიშანს ნუ დაეყრდნობით.
ზრდასრული წყლის ანკარი, ჩვეულებრივ, დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა. დიდი მდედრის სიგრძე 1.2 მეტრსაც შეიძლება აღემატებოდეს. ამ გვერდზე გამოყენებულ წყაროებში ცალკე არ არის მოცემული საქართველოში მცხოვრები ბევრი წყლის ანკარის გაზომვის შედეგები.
ძირითადად თევზით იკვებება. ბაყაყებსა და გომბეშოებსაც იჭერს; შეიძლება ლიფსიტებიც ჭამოს. ნადავლს ცოცხლად ყლაპავს. ამ გვერდზე გამოყენებულ წყაროებში არ არის ცალკე კვლევა იმის შესახებ, საქართველოში რა საკვებს რა რაოდენობით ჭამს.
შორიდან დააკვირდით და თავის ადგილზე დატოვეთ. წყლის ანკარა უშხამოა, ამიტომ მისი დაჭერა ან მოკვლა საჭირო არ არის. თუ არ იცით, რა გველია, ნუ მიუახლოვდებით, მათ შორის თვალის გუგის ან თავის ფორმის დასათვალიერებლად.
წყაროები
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
გველის სახეობები
ყველა გველი ერთ ცხრილში — სახელი, შხამი, არეალი და ზომა, სადაც წყაროა.
ინდექსიქვიზირომელი გველია?
ფოტო, ოთხი ვარიანტი, მყისიერი პასუხი — საქართველოს გველების ამოცნობა რეგისტრაციის გარეშე.
ქვიზის დაწყებაამოცნობაშხამიანი თუ არა
ვიზუალური ნიშნები და მსგავსი სახეობები — წესი არ არის უნივერსალური.
ამოცნობის გიდიპრაქტიკაგველი ეზოში
სამალავები, საკვები და მითები — რა ამცირებს შემოსვლას ეზოში.
ეზოს გიდი
Coronella austriaca
აჭარა, მცხეთა — მთიანეთი, სამცხე — ჯავახეთი, კახეთი, ქვემო ქართლი, სამეგრელო — ზემო სვანეთი
Dolichophis schmidti
აღმოსავლეთ საქართველო
Eirenis collaris
სამხრეთ-აღმოსავლეთი საქართველო
Eirenis modestus
აღმოსავლეთი და ცენტრალური საქართველო
