ძირითადად თევზით იკვებება, თუმცა თევზის გარდა იჭერს ისეთ ცხოველებსაც, რომლებიც წყალში და ხმელეთზეც ცხოვრობენ, მათ შორის ბაყაყებსა და გომბეშოებს. შესაძლოა, თევზის ძალიან პატარა ნაშიერებიც ჭამოს. კავკასიის სანაპირო ზონაში გობისებრი თევზები მისი მნიშვნელოვანი ნადავლია. ნადავლს ცოცხლად ყლაპავს და ნადირობს როგორც წყალში, ისე ნაპირთან.
ადამიანისთვის რისკი
უვნებელისამედიცინო შხამის რისკი არაა
სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვან — დააკვირდი და დატოვე იქ, სადაცაა.
წყლის ანკარა (Natrix tessellata) საქართველოში — როგორ ამოვიცნოთ, სად გვხვდება, რა ზომისაა, რას ჭამს და რატომ არის ეს წყლის გველი ადამიანისთვის უვნებელი.
მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით
- სიგრძე
- ჩვეულ. 70–110 სმ
- ჰაბიტატი
- მდინარეები, ტბები, ნაპირი
- შხამი
- არა — უვნებელი
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
- გავრცელება
- ცხრილში ჩანაწერების მქონე რეგიონები
- ოჯახი
- Colubridae
წყლის ანკარა (Natrix tessellata) უშხამო გველია. ის წყალშიც ცხოვრობს და ხმელეთზეც, განსაკუთრებით კი მდინარეებთან, ტბებთან, წყალსაცავებთან და სხვა წყალსატევებთან გვხვდება. ზურგზე ხშირად აქვს მუქი, კვადრატული ლაქები. ჩვეულებრივი ანკარისთვის დამახასიათებელი ყვითელი „საყელო“ მას, როგორც წესი, არ აქვს. 2026 წლის ქართულ სიაში დადასტურებულია, რომ ეს სახეობა საქართველოში გვხვდება. ამ გვერდზე მისი გავრცელების ადგილებად მხოლოდ ის რეგიონებია მითითებული, სადაც საკმარისი ჩანაწერები არსებობს: აფხაზეთი, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია, აჭარა, იმერეთი, სამცხე — ჯავახეთი, მცხეთა — მთიანეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი და თბილისი. შიდა ქართლსა და რაჭა — ლეჩხუმი — ქვემო სვანეთზეც არსებობს ჩანაწერები, მაგრამ ჯერჯერობით ეს რეგიონები მისი გავრცელების ადგილებად არ არის მიჩნეული. აღმოსავლეთის ნახევრად მშრალ ადგილებში წყლის ანკარა ხშირად უფრო ადვილი შესამჩნევია, ვიდრე ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix). დასავლეთის ნესტიან ადგილებში კი ზოგან პირიქითაა. ზრდასრული გველის სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ-ია, თუმცა დიდი მდედრი შეიძლება 1.2 მეტრზე გრძელიც იყოს. შეფასებულია, რომ ეს სახეობა მაღალი საფრთხის ქვეშ არ არის, საქართველოს წითელ ნუსხაში კი შეტანილი არ არის.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წყლის ანკარა
წყლის ანკარა უშხამო გველია, რომელიც წყალშიც ცხოვრობს და ხმელეთზეც. მისი ამოცნობა ხშირად შეიძლება იმით, რომ ზურგზე მუქი, კვადრატული ლაქები აქვს, კისერთან ყვითელი „საყელო“ ჩვეულებრივ არ აქვს და ხშირად წყალთან არის.
ზურგი ზეითუნისფერი, რუხი ან მოყავისფრო აქვს. ზურგზე ხშირად აქვს მუქი ლაქები, რომლებიც კვადრატებად ან ჭადრაკის დაფასავით არის განლაგებული. ზოგს ეს ლაქები მკრთალად ეტყობა, ამიტომ მხოლოდ ფერით მისი ამოცნობა საკმარისი არ არის. თავის უკან, როგორც წესი, არ აქვს ყვითელი „საყელო“, რომელიც ჩვეულებრივ ანკარს ახასიათებს.
თავი შედარებით ვიწრო და წაგრძელებული აქვს, თვალის გუგა კი მრგვალია. ზურგის ქერცლების შუაში პატარა ამობურცული ზოლი გადის. მუცელი ხშირად ყვითელი ან ნარინჯისფერია, შავი ლაქებით ან წერტილებით.
ზრდასრული წყლის ანკარი, ჩვეულებრივ, დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა. დიდი მდედრი შეიძლება 1.2 მეტრზე გრძელიც იყოს. მდედრები ხშირად მამრებზე დიდები არიან, ხოლო ახალგაზრდა ანკარებს სხეულის ნახატი უფრო მკვეთრად ეტყობათ.
ხშირად ცურავს, ან ნაპირზე, ქვებზე და წყალზე გადმოხრილ ტოტებზე მზეს ეფიცხება. წყლის ანკარა ხშირად წყალთან ახლოს არის, მაგრამ მარტო ამ ნიშნით მას ზუსტად ვერ ამოიცნობთ. დააკვირდით ზურგზე ჭადრაკის დაფის მსგავს ნახატსაც და იმასაც, რომ ყვითელი „საყელო“ არ აქვს.
ჩვეულებრივ ანკარას (Natrix natrix) თავის უკან ხშირად აქვს ყვითელი ან ღია ფერის „საყელო“. წყლის ანკარას ასეთი ნიშანი, როგორც წესი, არ აქვს. უცნობ გველს ხელში ნუ აიყვანთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ამ გვერდზე წყლის ანკარას გავრცელების ადგილებად მხოლოდ ის რეგიონებია მითითებული, სადაც ჩანაწერები ადასტურებს, რომ ის გვხვდება: აფხაზეთი, სამეგრელო — ზემო სვანეთი, გურია, აჭარა, იმერეთი, სამცხე — ჯავახეთი, მცხეთა — მთიანეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი და თბილისი. შიდა ქართლსა და რაჭა — ლეჩხუმი — ქვემო სვანეთში მისი ნახვის ჩანაწერებიც არსებობს, მაგრამ აქ ეს რეგიონები გავრცელების ადგილებად არ არის მითითებული. საქართველოში წყლის ანკარა უმეტესად წყალთან ახლოს გვხვდება: მდინარეებთან, ნაკადულებთან, ტბებთან, წყალსაცავებთან, არხებსა და გუბეებთან. ხშირად ჩანს ქვებზე, ტალახიან ნაპირებზე ან წყალზე გადახრილ ტოტებზე. შეიძლება შეგვხვდეს სოფლის მეურნეობის მიწებზე ან ადამიანის მიერ შეცვლილ სხვა ადგილებშიც, თუ ახლოს საკმარისი წყალი და საკვებია. დასავლეთ საქართველოში ის გვხვდება კოლხეთის ჭაობებსა და შავი ზღვის სანაპიროს წყალსატევებთანაც. ნანახია კოლხეთის ეროვნულ პარკში, აჭარის ჭარნალის ხეობაში და თბილისში, ლისის ტბასთან. ჩვეულებრივ ანკარასთან შედარებით წყლის ანკარა ხშირად უფრო ღია, კლდოვან და ნახევრად მშრალ ნაპირებს ირჩევს. საქართველოში არსებული ჩანაწერების მიხედვით, დასავლეთ საქართველოში ის ჩვეულებრივ დაახლოებით 600 მეტრამდე სიმაღლეზე გვხვდება, აღმოსავლეთ საქართველოში კი — 900 მეტრამდე. იშვიათად დაახლოებით 1 100 მეტრამდეც არის ნანახი.
დაფიქსირებულია (ფოტოდაკვირვებები)საველე ჩანაწერი
ჩანაწერები ცოტაა · 2
წყლის ანკარის რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან და რუკაზე მხოლოდ საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებია გამოკვეთილი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
თბილ სეზონზე აქტიურია და უმეტესად დღისით გადაადგილდება. ხშირად ცურავს ან მზეზე თბება ნაპირზე, ქვებზე და წყალზე გადახრილ ტოტებზე. სიცივეში წყალთან ახლოს, მშრალ სოროებსა და ნაპრალებში ზამთრობს. ზამთრობისა და აქტიურობის დრო ადგილობრივ კლიმატსა და ადგილის სიმაღლეზეა დამოკიდებული. გავრცელების ადგილებში ჩვეულებრივ გაზაფხულზე წყვილდება. კვერცხებს ზაფხულში დებს თბილ და ნესტიან ადგილებში, მაგალითად მიწაში, დამპალ მცენარეებში ან ქვის ღობის ნაპრალებში. ნაშიერები ზაფხულის ბოლოს ან შემოდგომის დასაწყისში იჩეკებიან. საფრთხისას შეიძლება სხეულის უკანა მხრიდან უსიამოვნო სუნის სითხე გამოუშვას ან თავი მკვდრად მოაჩვენოს. შხამი არ აქვს. თუ შეხვდებით, შორიდან დააკვირდით და ადგილზე დატოვეთ.
საერთაშორისო შეფასებით, წყლის ანკარას გადაშენების საფრთხე ამჟამად დაბალია. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ის შეტანილი არ არის. ის ბერნის კონვენციის II დანართშია შეტანილი. იმ რეგიონებში, სადაც ის ჩანაწერებით არის დაფიქსირებული, შესაფერის წყლიან ადგილებში ზოგან ხშირად გვხვდება. მას შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას წყლის დაბინძურებამ, ნაპირების შეცვლამ და ადამიანების მიერ მოკვლამ, რადგან მას ხშირად შხამიან გველად მიიჩნევენ.
Markus Rentsch · Brecht Quin · სანდრო ხახვა · Louis Puille · იოანე როსტიაშვილი
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
01გველის სახეობებიყველა გველი ერთ ცხრილში — სახელი, შხამი, არეალი და ზომა, სადაც წყაროა.02შხამიანი თუ არავიზუალური ნიშნები და მსგავსი სახეობები — წესი არ არის უნივერსალური.03გველი ეზოშისამალავები, საკვები და მითები — რა ამცირებს შემოსვლას ეზოში.04სად გვხვდება12 რეგიონი და მხოლოდ დადასტურებული გველები — ხარვეზები არ არის გამოგონილი.05დიდი გველებიგიურზა, მცურავები და სხვა — ზომები მხოლოდ პროფილის წყაროთი. გველხოკერა ხვლიკია.
ქვიზი
შემდეგ: რომელი გველია?
წყლის ანკარა საქართველოს გველების ქვიზში შედის. ათი საველე ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წყლის ანკარასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა. წყლის ანკარას შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. თუ ხელში აიყვანთ, შეიძლება ცუდი სუნის სითხე გამოყოს ან მკვდარივით გაჩერდეს. ნუ აიყვანთ ხელში: სჯობს, მოშორებით დააკვირდეთ და იქვე დატოვოთ.
წყლის ანკარას ზურგზე ხშირად მუქი ლაქები აქვს, რომლებიც ჭადრაკის დაფას ჰგავს. ის უფრო ხშირად გვხვდება წყალთან ახლოს, ვიდრე ჩვეულებრივი ანკარა. ჩვეულებრივ ანკარას თავის უკან ხშირად ყვითელი ან ღია ფერის „საყელო“ აქვს. ჩვეულებრივი ანკარა განსაკუთრებით ხშირია ნოტიო დასავლეთში. წყლის ანკარა ძირითადად თევზს ჭამს, ჩვეულებრივი ანკარა კი უფრო ხშირად ისეთ ცხოველებს, რომლებიც წყალშიც ცხოვრობენ და ხმელეთზეც.
დიახ. წყლის ანკარა საქართველოში დადასტურებულად გვხვდება. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალშიც ის დადასტურებულ სახეობად არის შეტანილი. გავრცელებულად მხოლოდ ის რეგიონები ითვლება, სადაც საკმარისი ჩანაწერებია; სხვაგან ცალკეული დაკვირვებები მის გავრცელებად არ ითვლება.
საკმარისი ჩანაწერებით ის დაფიქსირებულია აფხაზეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, გურიაში, აჭარაში, იმერეთში, სამცხე-ჯავახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, ქვემო ქართლში, კახეთსა და თბილისში. შიდა ქართლში, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში კი მხოლოდ მისი არსებობაა დაფიქსირებული. გვხვდება მდინარეებთან, ტბებთან, ნაკადულებთან, არხებთან, წყალსაცავებსა და სხვა წყლიან ადგილებთან.
ზურგზე დააკვირდით მუქ ლაქებს, რომლებიც ჭადრაკის დაფასავით არის განლაგებული. კისერზე ყვითელი „საყელო“ არ აქვს; თავი შედარებით ვიწროა, თვალის გუგები კი მრგვალი. ხშირად გვხვდება წყალში ან ნაპირთან. გველგესლებს უფრო მსხვილი ტანი და ვერტიკალური გუგები აქვთ. თუმცა უცნობი გველის ამოსაცნობად მხოლოდ ერთ ნიშანს ნუ დაეყრდნობით.
ზრდასრული წყლის ანკარი, ჩვეულებრივ, დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა. დიდი მდედრი შეიძლება 1.2 მეტრზე გრძელიც იყოს.
ძირითადად თევზს ჭამს. იჭერს ბაყაყებსა და გომბეშოებსაც; შეიძლება თევზის პატარა ნაშიერიც ჭამოს. ნადავლს ცოცხლად ყლაპავს.
შორიდან უყურეთ და იქვე დატოვეთ. წყლის ანკარა შხამიანი არ არის, ამიტომ მისი დაჭერა ან მოკვლა საჭირო არ არის. თუ არ იცით, რომელი გველია, ნუ მიუახლოვდებით, თვალის გუგის ან თავის ფორმის სანახავადაც კი.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
