წყლის ანკარა (Natrix tessellata) უშხამო, ადამიანისთვის უვნებელი გველია. საქართველოში უმეტესად წყალთან ცხოვრობს და ზურგზე ხშირად ჭადრაკისებრი მუქი ლაქები აქვს.
წყლის ანკარა (Natrix tessellata) უშხამო გველია და ადამიანისთვის საშიში არ არის. წყალშიც ცხოვრობს და ხმელეთზეც, განსაკუთრებით კი მდინარეებთან, ტბებთან, წყალსაცავებთან და სხვა წყლიან ადგილებთან გვხვდება. ზურგზე ხშირად მუქი, კვადრატული ლაქები აქვს. ყვითელი „საყელო“ კი, რომლითაც ჩვეულებრივი ანკარა (Natrix natrix) გამოირჩევა, როგორც წესი, არ აქვს. ზრდასრული გველი დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა, დიდი მდედრი კი შეიძლება 1,2 მ-ზე გრძელიც იყოს. 2026 წლისთვის დადასტურებულია, რომ საქართველოში გვხვდება. მისი გავრცელების ადგილებია აფხაზეთი, სამეგრელო-ზემო სვანეთი, გურია, აჭარა, იმერეთი, სამცხე-ჯავახეთი, მცხეთა-მთიანეთი, ქვემო ქართლი, კახეთი და თბილისი. შიდა ქართლსა და რაჭა-ლეჩხუმი-ქვემო სვანეთში მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერია. შეფასებით, მაღალი საფრთხის ქვეშ არ არის და საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის. აღმოსავლეთის ნახევრად მშრალ ადგილებში წყლის ანკარა ხშირად უფრო ადვილი შესამჩნევია, ვიდრე ჩვეულებრივი ანკარა, დასავლეთის ნესტიან ადგილებში კი ზოგან პირიქითაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წყლის ანკარა
წყლის ანკარა უშხამო გველია, რომელიც წყალშიც ცხოვრობს და ხმელეთზეც. მისი ამოცნობა შეიძლება ზურგის მუქი, კვადრატული ლაქებით და იმით, რომ ხშირად წყალთან ახლოს ჩანს. კისერთან კი, როგორც წესი, არ აქვს ყვითელი „საყელო“, რომლითაც ჩვეულებრივი ანკარა გამოირჩევა.
ზურგი ზეითუნისფერი, რუხი ან მოყავისფრო აქვს. ხშირად მასზე მუქი ლაქებია, კვადრატებად ან ჭადრაკის დაფასავით განლაგებული. თავის უკან, როგორც წესი, არ აქვს ყვითელი „საყელო“, რომლითაც ჩვეულებრივი ანკარა გამოირჩევა. ზოგ გველს ლაქები მკრთალად ეტყობა, ამიტომ მხოლოდ ფერით მას ზუსტად ვერ ამოიცნობთ.
2
თავი შედარებით ვიწრო და წაგრძელებული აქვს, თვალის გუგა კი მრგვალი. ზურგის ქერცლებს შუაში პატარა ამობურცული ზოლი გასდევს. მუცელი ხშირად ყვითელი ან ნარინჯისფერია, შავი ლაქებით ან წერტილებით.
3
ზრდასრული წყლის ანკარა ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა, დიდი მდედრი კი შეიძლება 1,2 მეტრზე გრძელიც იყოს. მდედრი ხშირად მამრზე დიდია. ახალგაზრდა გველებს სხეულის ნახატი უფრო მკვეთრად ეტყობათ.
4
წყლის ანკარა ხშირად წყალთან ახლოსაა. ხშირად ცურავს ან მზეს ეფიცხება ნაპირზე, ქვებზე და წყალზე გადმოხრილ ტოტებზე. მაგრამ მხოლოდ იმით, რომ წყალთან არის, მას ზუსტად ვერ ამოიცნობთ. ამიტომ ზურგზე ჭადრაკის დაფის მსგავს ნახატსაც დააკვირდით და იმასაც, რომ ყვითელი „საყელო“ არ აქვს.
5
წყლის ანკარას თავის უკან ყვითელი ან ღია ფერის „საყელო“, როგორც წესი, არ აქვს. ასეთი „საყელო“ ხშირად აქვს ჩვეულებრივ ანკარას (Natrix natrix). „საყელოს“ შესამოწმებლადაც კი უცნობ გველს ხელში ნუ აიყვანთ.
წყლის ანკარა გვხვდება აფხაზეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, გურიაში, აჭარაში, იმერეთში, სამცხე-ჯავახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, ქვემო ქართლში, კახეთსა და თბილისში. შიდა ქართლსა და რაჭა-ლეჩხუმი-ქვემო სვანეთში მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერია. საქართველოში წყლის ანკარა უმეტესად წყალთან ახლოს გვხვდება: მდინარეებთან, ნაკადულებთან, ტბებთან, წყალსაცავებთან, არხებსა და გუბეებთან. ხშირად ჩანს ქვებზე, ტალახიან ნაპირებზე ან წყალზე გადახრილ ტოტებზე. შეიძლება შეგვხვდეს სოფლის მეურნეობის მიწებზე ან ადამიანის მიერ შეცვლილ სხვა ადგილებშიც, თუ ახლოს საკმარისი წყალი და საკვებია. დასავლეთ საქართველოში ის გვხვდება კოლხეთის ჭაობებსა და შავი ზღვის სანაპიროს წყალსატევებთანაც. ნანახია კოლხეთის ეროვნულ პარკში, აჭარის ჭარნალის ხეობაში და თბილისში, ლისის ტბასთან. ჩვეულებრივ ანკარასთან შედარებით წყლის ანკარა ხშირად უფრო ღია, კლდოვან და ნახევრად მშრალ ნაპირებს ირჩევს. საქართველოში არსებული ჩანაწერების მიხედვით, დასავლეთ საქართველოში ის ჩვეულებრივ დაახლოებით 600 მეტრამდე სიმაღლეზე გვხვდება, აღმოსავლეთ საქართველოში კი — 900 მეტრამდე. იშვიათად დაახლოებით 1 100 მეტრამდეც არის ნანახი.
დაფიქსირებულია (ფოტოდაკვირვებები)საველე ჩანაწერი
წყლის ანკარის რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან და რუკაზე მხოლოდ საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებია გამოკვეთილი.
ძირითადად თევზით იკვებება. კავკასიის სანაპიროზე მისი მნიშვნელოვანი ნადავლი ღორჯოსებრი თევზებია. შეიძლება თევზის სულ პატარა ნაშიერებიც ჭამოს. თევზის გარდა იჭერს ცხოველებს, რომლებიც წყალშიც ცხოვრობენ და ხმელეთზეც, მათ შორის ბაყაყებსა და გომბეშოებს. ნადირობს წყალშიც და ნაპირთანაც, ნადავლს კი ცოცხლად ყლაპავს.
ქცევა
თბილ სეზონზე აქტიურია და უმეტესად დღისით მოძრაობს. ხშირად ცურავს ან მზეს ეფიცხება ნაპირზე, ქვებზე და წყალზე გადახრილ ტოტებზე. ზამთარს წყლის ახლოს, მშრალ სოროებსა და ნაპრალებში ატარებს. როდის იწყებს და ამთავრებს ზამთრობას, ადგილის ჰავასა და სიმაღლეზეა დამოკიდებული.
ჩვეულებრივ გაზაფხულზე წყვილდება. კვერცხებს ზაფხულში დებს თბილ და ნესტიან ადგილებში, მაგალითად მიწაში, დამპალ მცენარეებში ან ქვის ღობის ნაპრალებში. პატარა გველები კვერცხიდან ზაფხულის ბოლოს ან შემოდგომის დასაწყისში გამოდიან.
საფრთხის დროს შეიძლება სხეულის უკანა ნაწილიდან უსიამოვნო სუნის სითხე გამოუშვას ან თავი მოიმკვდარუნოს. შხამი არ აქვს. თუ შეხვდებით, შორიდან დააკვირდით და ადგილზე დატოვეთ.
კონსერვაცია
საერთაშორისო შეფასებით, წყლის ანკარას გადაშენების საფრთხე ამჟამად დაბალია. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ შედის, ბერნის კონვენციის II დანართში კი შეტანილია. იმ რეგიონებში, სადაც ნანახია, შესაფერის წყლიან ადგილებში ზოგან ხშირად გვხვდება. მას შეიძლება საფრთხე შეუქმნას წყლის დაბინძურებამ, ნაპირების შეცვლამ და ადამიანების ხელით მოკვლამ, რადგან ხშირად შხამიანი გველი ჰგონიათ.
მოკლე პასუხები წყლის ანკარასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
არა. წყლის ანკარას შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. თუ ხელში აიყვანთ, შეიძლება უსიამოვნო სუნის სითხე გამოყოს ან მკვდარივით გაირინდოს. ხელში ნუ აიყვანთ: სჯობს, მოშორებით დააკვირდეთ და იქვე დატოვოთ.
წყლის ანკარას ზურგზე ხშირად ჭადრაკის დაფის მსგავსი მუქი ლაქები აქვს, ჩვეულებრივ ანკარას კი — თავის უკან ყვითელი ან ღია ფერის „საყელო“. წყალთან ახლოს წყლის ანკარა უფრო მეტად გვხვდება, ვიდრე ჩვეულებრივი ანკარა. ნოტიო დასავლეთში კი განსაკუთრებით ბევრია ჩვეულებრივი ანკარა. განსხვავდება საკვებიც: წყლის ანკარა ძირითადად თევზს ჭამს, ჩვეულებრივი ანკარის საკვებში კი უფრო მეტია ისეთი ცხოველი, რომელიც წყალშიც ცხოვრობს და ხმელეთზეც. ლაქები და „საყელო“ ყოველთვის არ ჩანს, ამიტომ გასარჩევად მხოლოდ ერთ ნიშანს ნუ დაეყრდნობით.
დიახ. წყლის ანკარა საქართველოში დადასტურებულად გვხვდება, 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალშიც დადასტურებულ სახეობადაა შეტანილი.
წყლის ანკარა არაერთხელაა ნანახი აფხაზეთში, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, გურიაში, აჭარაში, იმერეთში, სამცხე-ჯავახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, ქვემო ქართლში, კახეთსა და თბილისში. შიდა ქართლსა და რაჭა-ლეჩხუმი-ქვემო სვანეთში კი მხოლოდ ისაა დადასტურებული, რომ იქაც გვხვდება. ბინადრობს მდინარეებთან, ტბებთან, ნაკადულებთან, არხებთან, წყალსაცავებთან და სხვა წყლიან ადგილებთან.
პირველ რიგში ზურგს დააკვირდით: მუქი ლაქები ჭადრაკის დაფასავით აქვს განლაგებული. კისერზე ყვითელი „საყელო“ არ აქვს, თავი შედარებით ვიწროა, თვალის გუგები კი მრგვალი. ხშირად წყალშია ან ნაპირთან. გველგესლებს უფრო მსხვილი ტანი და ვერტიკალური გუგები აქვთ. თუმცა უცნობი გველის ამოსაცნობად მხოლოდ ერთ ნიშანს ნუ დაეყრდნობით.
ზრდასრული წყლის ანკარა ჩვეულებრივ დაახლოებით 70–110 სმ სიგრძისაა. დიდი მდედრი კი შეიძლება 1,2 მეტრზე გრძელიც იყოს.
ძირითადად თევზს ჭამს. მის საკვებში შეიძლება თევზის პატარა ნაშიერიც მოხვდეს. თევზის გარდა ბაყაყებსა და გომბეშოებსაც იჭერს. ნადავლს ცოცხლად ყლაპავს.
შორიდან უყურეთ და იქვე დატოვეთ. წყლის ანკარას შხამი არ აქვს, ამიტომ მისი დაჭერა ან მოკვლა საჭირო არ არის. თუ არ იცით, რომელი გველია, ახლოს ნუ მიხვალთ, თვალის გუგის ან თავის ფორმის სანახავადაც კი.
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.