მწვანე გომბეშო

Bufotes viridis

უშხამო გომბეშო მწვანე ლაქებიანი ზურგით. საქართველოში ღია ადგილებშია ჩვეულებრივი, მკვრივ ტყეში — იშვიათი.

საქართველო — ღია ადგილებიადამიანისთვის რისკიუვნებელი

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

ჰაბიტატი

სტეპი, ღია ადგილები

ზომა

დაახლ. 5–12 სმ

აქტიურობა

ბინდი–ღამე

შხამი

არა — უვნებელი

კონსერვაცია

ნაკლ. საფრთხე (LC)

ოჯახი

Bufonidae

მიმოხილვა

რა არის მწვანე გომბეშო

მწვანე გომბეშო (Bufotes viridis) საქართველოს ღია ადგილების უშხამო გომბეშოა მწვანე ლაქებიანი ზურგით. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი მას ბიოლოგიურად დადასტურებულ სახეობად იღებს და სახელს Bufotes viridis ინარჩუნებს. გომბეშოსებრთა ოჯახისაა. კბენით შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. სახეობის დონეზე სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 5–12 სმ-ია; მდედრი, როგორც წესი, მამრზე დიდია. IUCN-ით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის.

ბოლო განახლება 24 აგვისტო 2026

გალერეა

მწვანე გომბეშო ფოტოებში

მწვანე გომბეშო (Bufotes viridis) — საქართველო — ღია ადგილები — ლაშა გოგოძე — ფოტო: ლაშა გოგოძე

გავრცელება

სად გვხვდება მწვანე გომბეშო საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ მწვანე გომბეშო

მოკლე, მეჭეჭებიანი გომბეშოა არათანაბარი მწვანე ან ზეთისხილისფერი ლაქებით, ჰორიზონტალური გუგით და თვალის უკან დიდი ჯირკვლებით. საქართველოში ყველაზე ხშირად კავკასიურ გომბეშოს ერევა.

01
ზურგი ნაცრისფერი ან ზეთისხილისფერია, არათანაბარი მწვანე ან ზეთისხილისფერი ლაქებით. გვერდებზე ხშირად წითელი ან ნარინჯისფერი ბორცვები ჩანს. მუცელი ნაცრისფერია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ ზონაში ზოგ ინდივიდს ვიწრო ზურგის შუა ზოლიც აქვს აღწერილი.
02
თვალის უკან დიდი ჯირკვლებია — პაროტოიდები. ისინი თავდაცვით სეკრეტს გამოყოფენ, რომელიც თვალს ან პირს შეიძლება გააღიზიანოს. გუგა ჰორიზონტალური ნაპრალია; ყურის აპკი ჩვეულებრივ ჩანს.
03
კანი მეჭეჭებიანია. სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 5–12 სმ-ია; მდედრი, როგორც წესი, მამრზე დიდია. ქვირითობისას მამრს თითებზე უხეში ბალიშები უჩნდება — ჯერ პირველ თითზე, სეზონის პიკზე ხშირად მეორესა და მესამეზეც.
04
კავკასიური გომბეშო ყავისფერი ან მოწითალო-ყავისფერია, მწვანე ლაქებიანი მოზაიკის გარეშე და უფრო ტყეშია. მწვანე გომბეშო ღია ადგილების ცხოველია. ბორჯომის ხეობაში ორივე გვხვდება, მაგრამ სხვადასხვა მიკროჰაბიტატში.
05
სირიულ მყვარს გუგა ვერტიკალური აქვს და უკანა ფეხზე — მყარი „ნიჩაბი“ სათხრელად; თვალის უკან დიდი ჯირკვლები არა აქვს. ვასაკებს გლუვი კანი და წებოვანი დისკები აქვთ თითებზე.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

1996 წლის ქართული მიმოხილვით სახეობა კავკასიის ყელზე ფართოდაა გავრცელებული — ტყიდან უდაბნომდე და დასახლებულ ადგილებამდე, მაგრამ მკვრივი ტყის ქვეშ თავს არიდებს; გაწმენდილ ადგილებში შეიძლება გამოჩნდეს. იმავე ნაშრომით აღმოსავლეთ საქართველოდან 28 ლოკალიტეტია მითითებული, დასავლეთიდან — 14; ქვეყანაში ჩვეულებრივია, გარდა სამხრეთ-დასავლეთის ნოტიო შავიზღვისპირეთისა. ბათუმისა და ფოთის ჩანაწერები ძველია (ნიკოლსკი 1913 და შემდგომი ციტირება) და იქ იშვიათია. ჩამონათვალში გავრცელების ნდობა საშუალოა. 2026 წლის ბარკოდი და ნაშრომის ფიგურა ფანტიშარას ხეობიდანაა (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი, კახეთი). ბორჯომის ხეობაში ქვირითობა დადასტურებულია 1993–1994 წლების კვლევებით, შესწავლის ადგილი დაახლოებით 900–1200 მ სიმაღლეზეა — ეს ერთი უბნის დიაპაზონია და არა სახეობის ზღვის დონის საზღვარი საქართველოში. ამ ატლასის რუკაზე აღნიშნულია ყველა 12 რეგიონი, მათ შორის კახეთი (ფანტიშარა) და სამცხე — ჯავახეთი (ბორჯომი); დასავლეთის სანაპირო რეგიონები ძველი ჩანაწერების გამოა შეტანილი და იქ იშვიათად უნდა ველოდოთ. ეძებეთ სტეპში, გაწმენდილ ადგილზე, ბაღში, პარკსა და დასახლებულ ლანდშაფტში. ქვირითობს არაღრმა გუბეში, არხსა და ტბორში — სახეობის დონეზე, როგორც წესი, 50 სმ-ზე ნაკლებ სიღრმეზე.

კვება

ზრდასრული ძირითადად ხმელეთზე ნადირობს: ხოჭოები, ობობები, ჭიანჭველები და სხვა მცოცავი უხერხემლოები. ჭიანჭველა ზრდასრულის საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილია; ახალგარდაქმნილი ნაშიერი უფრო წვრილ ნადავლს იჭერს — კოლემბოლებს, წვრილ ხოჭოებს, ტკიპებსა და ბუზებს. ლიფსიტები იკვებებიან წყალმცენარეებითა და დამპალი მცენარეული ნარჩენით. ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის; ეს სახეობის დონის მონაცემია.

ქცევა

ძირითადად ბინდსა და ღამითაა აქტიური. დღისით იმალება. ქვირითობისას შეიძლება დღისითაც გამოჩნდეს არაღრმა წყალთან. მშრალ ამინდში ღამით წყალთან მიდის დასალევად. ბორჯომის ხეობაში გამრავლების პიკი აპრილ–ივნისშია დაფიქსირებული. ღია ადგილების გომბეშოა: ბორჯომში სეზონში ერთზე მეტ ქვირითს ყრის, ტყის გომბეშო კი — ჩვეულებრივ ერთს. ქვირითი წყალში გრძელი თასმის სახით იდება. მდედრი, როგორც წესი, სამი ზამთრის შემდეგ მწიფდება; ამავე უბანში უძველესი მდედრები 9–12 წლამდეა აღრიცხული. იზამთრებს ხმელეთზე — სოროში, ორმოში, ქვის ქვეშ; ზოგჯერ წყალშიც. თუ შეხვდებით, დატოვეთ ადგილზე და არ აიყვანოთ. შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ. ადამიანისთვის საშიში არ არის.

კონსერვაცია

IUCN-ის 2023 წლის შეფასებით Bufotes viridis ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის — იქ ამფიბიებიდან შეტანილია კავკასიური სალამანდრა და სირიული მყვარი. ხშირად გვხვდება ბაღებში, პარკებსა და დასახლებულ ადგილებში. ადგილობრივი საფრთხეა მდელოების გაქრობა და ჭაობების დაშრობა; ტყის გაქრობა, პირიქით, ღია ადგილების სახეობას შეიძლება შეუწყოს ხელი. AmphibiaWeb-ის მიხედვით შეტანილია ბერნის კონვენციის II დანართში.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები მწვანე გომბეშო-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. 2026 წლის ჩამონათვალში ბიოლოგიურად დადასტურებულია. 1996 წლის მიმოხილვით ქვეყანაში ჩვეულებრივია, გარდა ნოტიო შავიზღვისპირეთისა.

ღია, მშრალ ან ნახევრადმშრალ ადგილებში — სტეპში, გაწმენდილ ადგილზე, ბაღსა და დასახლებულ ლანდშაფტში, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ საქართველოში. დასახელებული ადგილებია ფანტიშარა (დედოფლისწყარო, კახეთი) და ბორჯომის ხეობა. ნოტიო შავიზღვისპირეთში იშვიათია. რუკაზე 12 რეგიონია; დასავლეთის სანაპირო აღნიშვნა ძველ ჩანაწერებს ეყრდნობა და იქ იშვიათად უნდა ველოდოთ.

არა. კბენით შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის უვნებელია. თვალის უკან ჯირკვლების სეკრეტი შეიძლება თვალს ან პირს გააღიზიანოს; შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ და არ აიყვანოთ. ძაღლს პირით აღება შეიძლება ავნოს.

მოკლე, მეჭეჭებიანი გომბეშო მწვანე ან ზეთისხილისფერი ლაქებით, ჰორიზონტალური გუგით და თვალის უკან დიდი ჯირკვლებით. ერთფეროვანი ყავისფერი ტყის გომბეშო სხვა სახეობაა.

მწვანე გომბეშოს ზურგზე მწვანე ლაქები აქვს და ღია ადგილებშია. კავკასიური გომბეშო ყავისფერია, ლაქებიანი მოზაიკის გარეშე და უფრო ტყეში გვხვდება. ბორჯომში ორივეა, მაგრამ სხვადასხვა ადგილას.

ამ ატლასში არა. 2026 წლის ჩამონათვალი სახელს Bufotes viridis ინარჩუნებს: კავკასიისა და ევროპის გომბეშოებს შორის გეოგრაფიული ან გენეტიკური იზოლაციის მტკიცებულება არ ჩანს. ზოგი კვლევა კავკასიის პოპულაციებს B. sitibundus-ს უწოდებს. ველში ცხოველი იგივენაირად ამოიცნობა.

სახეობის დონეზე სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 5–12 სმ-ია. მდედრი, როგორც წესი, მამრზე დიდია. ბორჯომში მეორე ზაფხულის ბოლოს ახალგაზრდა დაახლოებით 3–5 სმ-ია.

დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ და წყალსატევიდან არ გადაიტანოთ. შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ. ადამიანისთვის სამედიცინო საფრთხე არ არის.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები