საქართველოს ქვეწარმავლების ატლასი

საქართველო შავ ზღვას, კავკასიონსა და აღმოსავლეთის მშრალ ზოლს შორისაა — მოკლე გეოგრაფიულ სივრცეში თავს იყრის მაღალმთისა და კოლხური ტყის გველგესლები, მდინარეებისა და ჭაობების წყლის გველები, მშრალი მთისწინეთის სწრაფი უშხამო გველები და ფართოდ გავრცელებული უკიდური ხვლიკი, რომელსაც ხშირად გველად მიიჩნევენ. ეს ატლასი ჯერ კარგად დოკუმენტირებულ ქვეწარმავლებზეა ორიენტირებული — ორენოვანი პროფილებით, საქართველოსთვის სპეციფიკური არეალითა და საველე ფოტოგრაფიით.

სახეობრივ სიმდიდრეს აქ სიმაღლე, ტენიანობა და თავშესაფარი ჰაბიტატები განსაზღვრავს. დასავლეთის კოლხური ლანდშაფტები ხელს უწყობს ტენიანობასთან დაკავშირებულ სახეობებს (მაგ. Natrix); აღმოსავლეთის ნახევრადმშრალი აუზები — Macrovipera lebetina-სა და სწრაფ კოლუბრიდებს; ალპური და სუბალპური სარტყელი — კავკასიის ენდემებს, მათ შორის Vipera dinniki-ს. ამ გვერდის რიცხვები ასახავს ატლასში უკვე გამოქვეყნებულ პროფილებს და გაიზრდება ხვლიკების, კუებისა და ამფიბიების დამატებასთან ერთად.

საქართველოს გველების მხოლოდ მცირე ნაწილია სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი. ამ ატლასში „შხამიანი“ ნიშნავს ადამიანისთვის საშუალო ან მაღალ რისკს: გიურზა (Macrovipera lebetina), კავკასიური გველგესლა (Vipera kaznakovi), დინიკის გველგესლა (Vipera dinniki), ცხვირრქოსანი გველგესლა (Vipera transcaucasiana), დარევსკის გველგესლა (Vipera darevskii) და ველის გველგესლა (Vipera renardi). სხვა სახეობების უმეტესობა — წენგოსფერი მცურავი, ჩვეულებრივი მცურავი, სწრაფი უშხამო გველები, გლუვი გველი, კატისთვალა — ადამიანისთვის უვნებელია, თუმცა ხშირად არასწორად იდენტიფიცირდება.

უსაფრთხო შეხვედრის წესი მარტივია: ნუ შეეხები ველურ გველს, შეინარჩუნე მანძილი და ისწავლე შენი რეგიონის მსგავსი სახეობები. თითოეულ პროფილში იხილავ იდენტიფიკაციის ნიშნებს, ჰაბიტატსა და კონსერვაციის სტატუსს. ეს საგანმანათლებლო მასალაა და არა გადაუდებელი სამედიცინო რჩევა.

ატლასში გავრცელება აღირიცხება ადმინისტრაციული რეგიონების მიხედვით — პრაქტიკული საველე შრე აფხაზეთიდან და აჭარიდან დასავლეთში კახეთამდე და ქვემო ქართლამდე აღმოსავლეთში, თბილისის ჩათვლით. ერთი სახეობა შეიძლება რამდენიმე რეგიონში გვხვდებოდეს; ენდემები და სიმაღლის სპეციალისტები უფრო ვიწრო არეალით გამოირჩევიან.

რუკით გადადი ადგილიდან ფაუნაზე, შემდეგ გახსენი რეგიონის გვერდი ჰაბიტატების, უსაფრთხოების შენიშვნებისა და ადგილობრივი სიისთვის. კვლევითი სიზუსტისთვის პროფილები ასევე ეყრდნობა GBIF-ს, Reptile Database-სა და IUCN-ის შეფასებებს, სადაც ხელმისაწვდომია.