აღმოსავლური ვასაკა

Hyla orientalis

უშხამო ვასაკა საქართველოს უმეტეს ნაწილში. უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მშრალ ზონაში მას მცირეაზიური ვასაკა ცვლის.

საქართველოს უმეტესი ნაწილიადამიანისთვის რისკიუვნებელი

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

ჰაბიტატი

ტყე, ბაღი, წყალთან

ზომა

დაახლ. 3–5 სმ

აქტიურობა

ბინდი–ღამე

შხამი

არა — უვნებელი

კონსერვაცია

ნაკლ. საფრთხე (LC)

ოჯახი

Hylidae

2026 წლის ჩამონათვალში კანდიდატი სახეობაა — დადასტურებულად ნუ მონიშნავ.

მიმოხილვა

რა არის აღმოსავლური ვასაკა

აღმოსავლური ვასაკა (Hyla orientalis) უშხამო ვასაკაა, რომელიც საქართველოს უმეტეს ნაწილში გვხვდება, გარდა უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთის მშრალი ზონისა. ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 3–5 სმ-ია ცხვირიდან კლოაკამდე. ადამიანისთვის საშიში არ არის. ეძებეთ ნათელ ტყეში, ბუჩქნარში, ბაღსა და წყალთან — არა ვაშლოვანის სტეპში. კოლხეთის დაბლობზე ხშირია. დასახელებული ადგილებია ბათუმი, ფოთი, ქუთაისი, ბორჯომი, თბილისი, ყვარელი და ლაგოდეხი. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი მას ცალკე სახეობად იღებს; დნმ-ნიმუშები თბილისის ჩილის ტბიდან და წყორძის მიდამოებიდანაა, ნაშრომის ფიგურა — გაღმა დვაბზუდან (გურია). უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში ვასაკა, როგორც წესი, მცირეაზიურია (Hyla savignyi). ტაქსონომიური შენიშვნა: ძველ წიგნებში ხშირად იწერებოდა Hyla arborea ან Hyla arborea schelkownikowi. ჩამონათვალში კანდიდატია — ევროპული H. arborea-სგან გამოყოფა ძირითადად მიტოქონდრიულ დნმ-ს ეყრდნობა და დამატებით გენომურ შემოწმებას საჭიროებს. ეს არ ნიშნავს, რომ საქართველოში იშვიათია. მცირეაზიური ვასაკა ჩამონათვალში ბიოლოგიურად დადასტურებულია. აღმოსავლეთ საქართველოში ორი ვასაკის არეალი ერთმანეთს ეხება; იქ, მათ შორის თელავთან, გენების გადასვლა სრულად არ არის გარკვეული.

ბოლო განახლება 5 სექტემბერი 2026

გალერეა

აღმოსავლური ვასაკა ფოტოებში

აღმოსავლური ვასაკა (Hyla orientalis) — წყალწმინდა, გურია, საქართველო — Titouan Roguet — ფოტო: Titouan Roguet
წყალწმინდა, გურია, საქართველო

გავრცელება

სად გვხვდება აღმოსავლური ვასაკა საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ აღმოსავლური ვასაკა

პატარა, გლუვკანიანი ვასაკაა წებოვანი დისკებით თითების ბოლოზე. საქართველოში ყველაზე ხშირად მცირეაზიურ ვასაკას ერევა; ადგილი ხშირად ფერზე საიმედოა.

სხეული მოკლეა, კანი გლუვი. თითების ბოლოზე მომრგვალო წებოვანი დისკებია — ამით ვასაკა ტბორის ბაყაყისგან და გომბეშოსგან გამოირჩევა. ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 3–5 სმ-ია ცხვირიდან კლოაკამდე.
ზურგი უმეტესად მწვანეა, მაგრამ ნაცრისფერი ან მოყავისფრო შეიძლება გახდეს. ფერი ტემპერატურისა და ფონის მიხედვით იცვლება. მუცელი ჩვეულებრივ ღიაა — თეთრი ან მოყვითალო. გვერდზე ხშირად მუქი ზოლია, რომელიც საზარდულთან მარყუჟს (ჰიპის სინუსს) ქმნის; მხოლოდ ამ ზოლზე დაყრდნობა შეცდომას იწვევს, რადგან ზოგი აღმოსავლური ვასაკას ზოლი მარყუჟის გარეშეა, ზოგი მცირეაზიურის კი — მარყუჟით.
თვალები დიდია, გუგა ჰორიზონტალური. ყურის აპკი ჩანს და თვალზე პატარაა. მამრს ყელზე ვოკალური პარკი აქვს. ეს ნიშნები სასარგებლოა, მაგრამ ორი ქართული ვასაკის გასაყოფად საკმარისი არ არის.
მცირეაზიური ვასაკა (Hyla savignyi) იგივე გვარისაა. იგი თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთის მშრალ, უტყეო ადგილებშია. აღმოსავლური ვასაკა საქართველოს უმეტეს ნაწილშია — ტყესა და უფრო ნოტიო ადგილებში. შეწყვილების ხმა განსხვავდება. საკონტაქტო ზონაში, მათ შორის თელავთან, გარეგნობა შეიძლება შუალედური იყოს.
ტბორის ბაყაყი (Pelophylax ridibundus) უფრო დიდია, წყალში რჩება და თითებზე წებოვანი დისკები არა აქვს. გომბეშოებს მეჭეჭებიანი კანი აქვთ და ხეებზე არ ადიან.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში ეს უფრო ტყისა და ნოტიო ადგილების ვასაკაა, ვიდრე სტეპის. ეძებეთ ნათელ ფოთლოვან ან შერეულ ტყეში, ბუჩქნარში, ბაღსა და წყალთან — ტბორთან, გუბესთან, ტბის ნაპირზე ან ნელ ნაკადულთან. მკვრივ ბნელ ტყეს ჩვეულებრივ არ ირჩევს. 1996 წლის მიმოხილვა მას ტყიან და სასოფლო ლანდშაფტში, განსაკუთრებით ბაღებში, ასახელებს და საქართველოს თითქმის მთელ ტერიტორიას მიაკუთვნებს, გარდა უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთისა. დასახელებული ადგილებია შავი ზღვის სანაპირო (ბათუმი, ქობულეთი, ფოთი), ქუთაისი, ბორჯომი–ბაკურიანი, თბილისის მიდამოები (ლისის ტბა, კოჯორი, წყნეთი), ყვარელი და ლაგოდეხი. 2026 წლის დნმ-ნიმუშები ჩილის ტბიდან (თბილისი) და წყორძის მიდამოებიდანაა; ფიგურის ლოკალიტეტი გაღმა დვაბზუა (გურია). ქვემო სვანეთში, ლენტეხის მიდამოებში, 2022 წელს შეწყვილების ხმები დაფიქსირდა და ავტორები სახეობას H. orientalis-ად მიიჩნევენ ხმისა და არეალის მიხედვით. ატლასის რუკა ყველა რეგიონს აღნიშნავს, მათ შორის კახეთს, სადაც საკონტაქტო ზონაა; ივრის ხეობისა და ვაშლოვანის მშრალ ადგილას უფრო მცირეაზიური ვასაკაა. თელავის პოპულაცია შუალედურ ნიშნებს აჩვენებს და სუფთა ერთ სახეობად აქ არ ითვლება. ზღვის დონიდან ზუსტი ზედა ზღვარი აქ არ არის დადგენილი. დიდი კავკასიონის ალპურ სარტყელში არ უნდა ეძებოთ. არეალი გრძელდება ჩრდილოეთ კავკასიაში, ანატოლიასა და შავი ზღვის გარშემო.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. სახეობის დონეზე ზრდასრული იჭერს უხერხემლოებს, ძირითადად მწერებს. ლიფსიტები წყალმცენარეებსა და მცენარეულ ნარჩენს ჭამენ.

ქცევა

დღისით ხშირად ზის ფოთოლზე ან ბუჩქზე, ან იმალება. თითების ბოლოზე წებოვანი დისკებით ადის მცენარეზე. უფრო აქტიურია ბინდსა და ღამით. ქვირითობს პატარა, უმეტესად მდგარ წყალში, სადაც ბალახი მკვრივია. ბორჯომის ხეობაში ღია ადგილების ქვირითობის ჯგუფშია. შეწყვილებისას მამრი ხმით იძახის; ხმა მცირეაზიური ვასაკასგან განსხვავდება. ქვემო სვანეთში ხმოვანი აქტივობა გაზაფხულზეა დაფიქსირებული და მაისის ბოლოსკენ იზრდება — ეს ერთი უბნის დაკვირვებაა და არა მთელი ქვეყნის კალენდარი. საქართველოში სრული სეზონური კალენდარი ამ გვერდზე არ არის. თუ შეხვდებით, დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ და წყალსატევებს შორის არ გადაიტანოთ. შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ. ადამიანისთვის სამედიცინო საფრთხე არ არის.

კონსერვაცია

IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ეს სახეობა არ არის. ადგილობრივად შეიძლება იკლოს, თუ ქვირითობის გუბეები გაშრება ან დაბინძურდება. ჩამონათვალის კანდიდატი სტატუსი ტაქსონომიური შენიშვნაა და არა კონსერვაციის კატეგორია. აღმოსავლეთ საქართველოში H. savignyi-სთან საკონტაქტო ზონა სრულად არ არის შესწავლილი.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები აღმოსავლური ვასაკა-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. 2026 წლის ჩამონათვალი მას სახეობად იღებს. დნმ-ნიმუშები თბილისიდან და წყორძიდანაა. ფიგურა გაღმა დვაბზუდანაა.

უმეტეს რეგიონში — კოლხეთიდან ქართლამდე და კახეთის უფრო ნოტიო ნაწილამდე. ნუ ეძებთ ვაშლოვანის სტეპში და ივრის მშრალ ხეობაში; იქ მცირეაზიური ვასაკაა.

არა. შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის უვნებელია. არ აიყვანოთ. შეხების შემდეგ ხელები დაიბანეთ.

პატარა მწვანე ან ნაცრისფერი ბაყაყი გლუვი კანით და წებოვანი დისკებით თითებზე. საქართველოში ადგილი მნიშვნელოვანია: ეს სახეობა ტყისა და ნოტიო ადგილების ვასაკაა.

ორივე ვასაკაა. ფერი საიმედო არ არის. საიმედოა არეალი: აღმოსავლური საქართველოს უმეტეს ნაწილშია, მცირეაზიური — თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთის მშრალ ზონაში. საკონტაქტო ზონაში გარეგნობა შეიძლება აირიოს.

ზრდასრული ჩვეულებრივ დაახლოებით 3–5 სმ-ია ცხვირიდან კლოაკამდე. საქართველოში ცალკე გაზომვები ამ გვერდზე არ არის.

ზრდასრული — უხერხემლოებს, ძირითადად მწერებს. ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. ლიფსიტები წყალმცენარეებს ჭამენ.

ჩამონათვალი მას ცალკე სახეობად ასახელებს, მაგრამ H. arborea-სგან გამოყოფა ჯერ მრავალგენურად საკმარისად არ არის შემოწმებული. ეს ტაქსონომიური შენიშვნაა და არ ნიშნავს, რომ საქართველოში იშვიათია.

დააკვირდით და დატოვეთ ადგილზე. არ აიყვანოთ. ადამიანისთვის სამედიცინო საფრთხე არ არის.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები