შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
სომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — Konrad Mebertსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — Konrad Mebertსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca)სომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca)სომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — დმანისი — დავით თარხნიშვილისომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — საღამოს ტბა — დავით თარხნიშვილისომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — სამცხე-ჯავახეთი — Tomáš Klacekსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ხარაგაული — dora_exploratriceსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ახალციხე — არვიდას მერკელისისომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ნინოწმინდა — Achot Ginosianსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ახალქალაქი — Vojtěch Vítaსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — წალკის მუნიციპალიტეტი — გიორგი ნაცვლიშვილისომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — თეთრიწყარო — tomo_mსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ახალქალაქი — Peter de Koningსომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) — ნინოწმინდა — ალექსანდრე აბულაძე
1/15
უვნებელი

სომხური კლდის ხვლიკი

Darevskia armeniaca

Konrad Mebert

ადამიანისთვის რისკი

უვნებელი

სამედიცინო შხამის რისკი არაა

სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.

მთავარი მონაცემები

28 ნახვა
ჰაბიტატი
სამხრეთი საქართველო
ზღვის დონიდან
~1500–2500 მ
გამრავლება
მამრის გარეშე; 3–4 კვერცხი
შხამი
არა
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე
სტატუსი
დადასტურებული
ოჯახი
Lacertidae

მიმოხილვა

სომხური კლდის ხვლიკი საქართველოში

სომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca) უვნებელი ხვლიკია, რომლის მდედრებსაც მამრის გარეშე გამრავლება შეუძლიათ. საქართველოში სამხრეთის კლდოვან ადგილებში გვხვდება. მთავარი ადგილებია საღამოს ტბა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში და ახალქალაქი. 2026 წლისთვის ცალკე სახეობად ითვლება და არა შესაძლო სახეობად. ამ ადგილებში მსგავსი ფერის ხვლიკი ყოველთვის D. armeniaca არ არის, რადგან Darevskia-ს სახეობები ხშირად ერთმანეთს ჰგვანან. ამ ხვლიკის წარმოშობა D. valentini-სა და D. mixta-ს უკავშირდება, დედისგან გადაცემული დნმ-ის ხაზი კი D. mixta-სა და D. dahli-საც ემთხვევა. ეს კავშირები ამოცნობის მარტივ წესს არ იძლევა: მხოლოდ ფერი, ერთი ფოტო ან ერთი ნიშანი ხშირად საკმარისი არ არის. საიმედოდ ამოსაცნობად გაითვალისწინეთ, სად ნახეთ ხვლიკი, გადაიღეთ დეტალური ფოტო და შეამოწმეთ ქერცლის თავისებურებები.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ სომხური კლდის ხვლიკი

სომხური კლდის ხვლიკის ამოცნობისას ფერზე მეტს ადგილი გეტყვით: საქართველოში ის სამხრეთით, საღამოს ტბისა და ახალქალაქის მიდამოებშია ცნობილი. მსგავსი ხვლიკებისგან, განსაკუთრებით D. valentini-სგან, D. mixta-სა და D. dahli-სგან, მხოლოდ ფერით სანდოდ ვერ გაარჩევთ. ამიტომ გაითვალისწინეთ, სად გვხვდება თითოეული მათგანი, და მკაფიო ფოტოებზე ქერცლის თავისებურებებს დააკვირდით. თუ მაინც ეჭვი გეპარებათ, ჩანაწერში მიუთითეთ Darevskia sp.

სომხური კლდის ხვლიკი (Darevskia armeniaca)
  1. საქართველოში სომხური კლდის ხვლიკისთვის მნიშვნელოვანი ადგილებია საღამოს ტბა და ახალქალაქი.

  2. ეს ხვლიკი მამრის გარეშე მრავლდება. ფოტოთი ამას სწრაფად ვერ დაადგენთ, ამიტომ სწრაფი ამოცნობისთვის ეს ნიშანი არ გამოდგება.

  3. ახლო ნათესაობა აქვს D. valentini-სთან, D. mixta-სთან და D. dahli-სთან. ფერით ამ ხვლიკებს ერთმანეთისგან ვერ გაარჩევთ.

  4. დედისგან გადაცემული დნმ-ის ხაზით ეს ხვლიკი D. mixta-სა და D. dahli-საც ემთხვევა. ამიტომ ბუნებაში ამ ხვლიკებს ერთმანეთისგან მხოლოდ ერთი გენეტიკური ან ფერის ნიშნით ვერ გაარჩევთ.

  5. სახეობის გასარჩევად ზურგის ფერის ელფერზე მეტს თავის ქერცლები და ანალური ხვრელის წინ მდებარე ფირფიტები გეტყვით. Darevskia-ს სახეობები ფერით ხშირად ერთმანეთს ჰგვანან. ამიტომ ფოტოს გადაღებისას ეცადეთ, თავის ქერცლები მკაფიოდ ჩანდეს.

გავრცელება

სად არის სომხური კლდის ხვლიკი დაფიქსირებული საქართველოში

საქართველოში სომხური კლდის ხვლიკი ქვეყნის სამხრეთით, მცირე ტერიტორიაზე გვხვდება. მთელ არეალში მთის კლდოვან ადგილებსა და მაღალმთიან სტეპებში ცხოვრობს, დაახლოებით 1500–2500 მ სიმაღლეზე. 2026 წლის ჩამონათვალში ზუსტად ორი ადგილია დასახელებული: ხვლიკი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, საღამოს ტბასთან იპოვეს, დნმ-ის მონაცემები კი ახალქალაქიდანაა. ფოტოდაკვირვებების უმეტესობაც სამცხე-ჯავახეთიდანაა, სადაც ეს ორი ადგილია. ქვემო ქართლიდან, მათ შორის წალკის მუნიციპალიტეტიდან, მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერია, რაც იქ გავრცელების დასადასტურებლად საკმარისი არ არის. მსგავსი გარემო ან ფერი თავისთავად ვერ დაადასტურებს, რომ სხვაგანაც ცხოვრობს. თუ ბუნებაში ნახავთ, ჩაინიშნეთ ზუსტი ადგილი და თარიღი და გადაიღეთ მკაფიო ფოტოები, რომლებზეც ზურგი, გვერდები და თავის ქერცლები კარგად ჩანს. ჩანაწერი „სამხრეთ საქართველოში მწვანე/ყავისფერი კლდის ხვლიკი ვნახე“ სახეობის დასადგენად არ კმარა.

სომხური კლდის ხვლიკის რუკაზე ნაჩვენებია iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებები საქართველოში. ზოგი დამკვირვებელი კოორდინატს დაახლოებით 28 კმ-ით ფარავს; ასეთი წერტილი მიახლოებითია და რეგიონის სტატუსში არ ითვლება. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: რუკაზე მონიშნულია მხოლოდ საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონები; დანარჩენი რეგიონები მონიშნული არ არის. Darevskia-ს სახეობები ერთმანეთს ჰგვანან, ამიტომ ცალკეული დაკვირვება დადასტურებული ამოცნობა არ არის. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
  • ფოტოჩანაწერი
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ქცევა

სომხური კლდის ხვლიკის მდედრებს მამრის გარეშე გამრავლება შეუძლიათ. ეს მნიშვნელოვანი თავისებურებაა, მაგრამ სახეობის ამოცნობაში პირდაპირ ვერ დაგეხმარებათ: ფოტოთი ან ერთი დაკვირვებით ამას ვერ შეამოწმებთ. ამიტომ ზუსტად აღწერეთ, რაც დაინახეთ, ოღონდ სახეობას მხოლოდ ქცევით ან ფერით საბოლოოდ ნუ დაადგენთ.

კონსერვაცია

გალერეა

Konrad Mebert

Konrad Mebert · დავით თარხნიშვილი · Tomáš Klacek · dora_exploratrice · არვიდას მერკელისი · Achot Ginosian · Vojtěch Víta · გიორგი ნაცვლიშვილი · tomo_m · Peter de Koning · ალექსანდრე აბულაძე

ქვიზი

შემდეგ: რომელი ხვლიკია?

სომხური კლდის ხვლიკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები სომხური კლდის ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. სომხური კლდის ხვლიკი საქართველოში ნამდვილად აღრიცხულია, ასე რომ, აქ მისი არსებობა მხოლოდ ვარაუდი არ არის. ქვეყანაში სამხრეთით, მცირე ტერიტორიაზე გვხვდება.

2026 წლისთვის საქართველოში ორი ადგილიდანაა ცნობილი: საღამოს ტბიდან ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში და ახალქალაქიდან. ხვლიკი საღამოს ტბასთან იპოვეს, დნმ-ის მონაცემები კი ახალქალაქიდანაა. ის სამცხე-ჯავახეთშია დაფიქსირებული. ქვემო ქართლიდან რამდენიმე ჩანაწერია, რაც იქ გავრცელების დასადასტურებლად საკმარისი არ არის. მსგავსი გარემო ან ფერი კი თავისთავად ვერ ადასტურებს, რომ ეს სახეობა სხვაგანაც ცხოვრობს. ამიტომ სხვაგან ნანახ მსგავს ხვლიკს მხოლოდ გარემოს ან ფერის მიხედვით სომხურ კლდის ხვლიკად ნუ ჩათვლით.

ჯერ ადგილს მიხედეთ: საქართველოში ეს ხვლიკი სამხრეთის მცირე ტერიტორიაზე გვხვდება. შემდეგ ფერის გარდა შეადარეთ სხეულის საერთო იერი და თავის ქერცლებიც. ახლო მონათესავე სახეობებიც გაითვალისწინეთ. თუ ფოტოებით დარწმუნებული ვერ ხართ, ჯობს ჩაწეროთ Darevskia sp., ვიდრე კონკრეტული სახეობის სახელი.

სომხური კლდის ხვლიკი მამრის გარეშე მრავლდება. მისი წარმოშობა D. valentini-სა და D. mixta-ს უკავშირდება, თუმცა ჩვეულებრივ ფოტოზე ეს არ ჩანს. დედისგან გადაცემული დნმ-ით D. dahli-საც ჰგავს. ამიტომ მის გასარჩევად ფერზე მეტად ორი რამ გამოგადგებათ: სად გვხვდება ეს სახეობა და როგორი ქერცლები აქვს.

არა. სომხური კლდის ხვლიკი ადამიანისთვის საშიში არ არის. შხამიან ხვლიკად არ ითვლება.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

6 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.