მესხური კლდის ხვლიკი (Darevskia obscura) საქართველოში გვხვდება. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის აქაური ხვლიკები, რომლებსაც D. rudis-ის უფრო ფართო ჯგუფში აერთიანებდნენ, მესხური კლდის ხვლიკის სახელითაა შეტანილი. ამიტომ ძველ წყაროებში შეიძლება D. rudis-ის სახელიც შეგხვდეთ. მისი D. rudis-ისგან ცალკე სახეობად მიჩნევა ძირითადად მიტოქონდრიული დნმ-ის, ანუ დნმ-ის ერთ-ერთი ტიპის, მონაცემებს ეყრდნობა. ჯერ არ არის გამოკვლეული, შესაძლებელია თუ არა ამ ორ ჯგუფს შორის გენების გაცვლა. ამიტომ ჩამონათვალში ის შესაძლო ცალკე სახეობადაა შეტანილი: გადასამოწმებელია მისი გამიჯვნა D. rudis-ისგან და არა მისი არსებობა საქართველოში. ამ გვერდის რუკის ცხრილში „ჩანაწერები რეგიონების მიხედვით“ გაერთიანებულია Darevskia rudis obscura-ს სახელით შეტანილი საჯარო დაკვირვებები და ადგილები, რომლებიც დამკვირვებლის მითითების გარეშეა დამატებული. ამ ცხრილის მიხედვით, მისი გავრცელება სამცხე — ჯავახეთსა და აჭარაშია დადასტურებული. შიდა ქართლში ერთი ჩანაწერია, მაგრამ მისი გავრცელება იქ დადასტურებულად არ ითვლება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მესხური კლდის ხვლიკი
მხოლოდ ფერით D. obscura-ს Darevskia-ს სხვა სახეობებისგან საიმედოდ ვერ გაარჩევთ. ხვლიკის ამოსაცნობად ჩაინიშნეთ, ზუსტად სად ნახეთ, და რამდენიმე მხრიდან გადაუღეთ ფოტო, განსაკუთრებით თავსა და ქერცლს. თუ ეს ნიშნები არ ჩანს, მიუთითეთ „Darevskia sp.“ (ზუსტი სახეობა გაურკვეველია) ან „სავარაუდოდ D. obscura“.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ძველ წყაროებში ის შეიძლება D. rudis-ის ან D. rudis obscura-ს სახელით შეგხვდეთ. 2026 წლის ჩამონათვალში კი საქართველოში D. rudis-ად ფართო გაგებით მიჩნეული D. obscura-ს მიეკუთვნება.
D. portschinskii შესამჩნევად პატარაა, მაგრამ მხოლოდ ზომით ამ ორი სახეობის გარჩევა ვერ მოხერხდება. ტანას ხეობაში არის ადგილი, სადაც ისინი ერთმანეთს ეჯვარებიან.
იმ ადგილებშიც, სადაც ეს სახეობა D. valentini-ს ხვდება, მათი გენების შერევაც აღწერილია. ამიტომ დასკვნას მხოლოდ ერთი ნიშნის მიხედვით ნუ გამოიტანთ.
გალერეა
მესხური კლდის ხვლიკი ფოტოებში
2026 წლის ნაშრომში საქართველოს რამდენიმე ადგილი კონკრეტულადაა დასახელებული: მესხეთის ქედი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, რველი ბანისხევის ხეობაში, სააღდგომოს მთა ახალქალაქთან და ბორჯომის ხეობა. გამრავლების შესახებ სხვა კვლევისთვის ნიმუშები კირხბულახის მდინარესთან შეაგროვეს. 2026 წლის ჩამონათვალში D. obscura ფართო გაგებითაა განხილული და მის არეალში თრიალეთის, მესხეთის, ჯავახეთისა და ენგურის აუზის ნაწილებიცაა შეტანილი. ეს ზოგადი არეალია და არ ნიშნავს, რომ ნიმუშები ყველა ამ ადგილიდან აიღეს. ამ გვერდის რუკა ამ ზოგად არეალს გავრცელების დადასტურებად არ მიიჩნევს: რეგიონი სახეობის გავრცელების ადგილად მხოლოდ მაშინ ითვლება, როცა ჩანაწერების ცხრილში მისი სტატუსი დადასტურებულია.
გავრცელება
სად არის მესხური კლდის ხვლიკის გავრცელება დადასტურებული საქართველოში
46 საველე ჩანაწერი2009–20263 რეგიონი
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- დადასტურებული გავრცელების რეგიონი
| რეგიონი | საველე ჩანაწერი | |
|---|---|---|
| გავრცელება დადასტურებულია | ||
| დადასტურებული გავრცელების რეგიონი | 39 | |
| დადასტურებული გავრცელების რეგიონი | 5 | |
| მხოლოდ დაფიქსირებულია | ||
| 2 | ||
მესხური კლდის ხვლიკის რუკა აერთიანებს საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს, რომლებიც Darevskia rudis obscura-ს სახელითაა შეტანილი, და აღმწერის გარეშე დამატებულ ლოკალიტეტებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: გავრცელებად ითვლება მხოლოდ დადასტურებული სტატუსი; სხვა შემთხვევაში რეგიონი გავრცელებულად არ ითვლება. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ბიოლოგია
კვება, ქცევა და კონსერვაცია
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მესხური კლდის ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში მის შესახებ ჩანაწერებიცაა და ნიმუშებიც. „კანდიდატი“ ნიშნავს, რომ ჯერ კიდევ შესამოწმებელია, ცალკე სახეობაა თუ არა.
დასახელებული ადგილებია ახალციხის მუნიციპალიტეტის მესხეთის ქედი, რველი/ბანისხევის ხეობა, ახალქალაქთან სააღდგომოს მთა და ბორჯომის ხეობა. ამ გვერდის ჩანაწერების მიხედვით, მისი გავრცელება დადასტურებულია სამცხე-ჯავახეთსა და აჭარაში. შიდა ქართლის ერთი ჩანაწერი და ჩამონათვალში ზოგადად ნახსენები ენგურის აუზი ამ რუკაზე გავრცელების დასტურად არ ითვლება.
D. rudis-ისგან მას ძირითადად მიტოქონდრიული დნმ-ის განსხვავებით არჩევენ. იქ, სადაც ეს ორი ფორმა ერთმანეთს ხვდება, ჯერ არ შეუსწავლიათ, შეიძლება თუ არა მათ შორის გენების გაცვლა. ამიტომ ჯერ საბოლოოდ არ არის დადასტურებული, რომ ისინი ცალკე ფორმებია.
მხოლოდ ფერს ან ერთ არასრულ ფოტოს ნუ დაეყრდნობით. ჩაინიშნეთ, ზუსტად სად ნახეთ ცხოველი, და მისი თავი და ქერცლი რამდენიმე მხრიდან გადაიღეთ. თუ სახეობაში დარწმუნებული არ ხართ, ჩანაწერში მიუთითეთ Darevskia sp. ან სავარაუდო D. obscura.
არა. ამ ატლასში ეს სახეობა უვნებლადაა მონიშნული და შხამიანად არ მიიჩნევა.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Barateli et al. 2022 — Reproductive effort of unisexual and bisexual rock lizards
- The Reptile Database
- iNaturalist — Darevskia rudis obscura, საქართველოს საჯარო დაკვირვებები
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
