შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini)ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini)ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini)ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — თბილისი — Herbert Herbiniaართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ადიგენი — David Broekართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — აჭარა — bertogclimentართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — აჭარა — David Broekართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ქობულეთი — არვიდას მერკელისიართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ქედა — Kirill Kotovართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — აჭარა — greenstep_iasართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ბათუმი — butterfly_flyართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ქობულეთი — Kseniia Marianna Prondzynska
1/16
უვნებელი

ართვინის ხვლიკი

Darevskia derjugini

ზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი საქართველოს ველში

ადამიანისთვის რისკი

უვნებელი

სამედიცინო შხამის რისკი არაა

სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.

მთავარი მონაცემები

18 ნახვა
ჰაბიტატი
ტყის პირი / მიწა
ტანი
კუდის გარეშე ~4–6,5 სმ
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
საფრთხესთან ახლოს
ოჯახი
Lacertidae

მიმოხილვა

ართვინის ხვლიკი საქართველოში

ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) პატარა ტყის ხვლიკია, რომელიც მიწაზე ცხოვრობს. შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოში დასავლეთ ნაწილსა და აღმოსავლეთის ტყიან სარტყელში გვხვდება. თავი და ტანი ერთად, კუდის გარეშე, ხშირად დაახლოებით 4–6,5 სმ-ია, კუდი კი ხშირად ტანზე თითქმის ორჯერ გრძელია. მხოლოდ ფერით მას სანდოდ ვერ ამოიცნობთ.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ართვინის ხვლიკი

პატარა ტყის ხვლიკია და მიწაზე ცხოვრობს. კლდეებზე მცხოვრებ Darevskia-ს სახეობებთან შედარებით, თავი ნაკლებად ბრტყელი აქვს. მხოლოდ ფერით მისი ამოცნობა რთულია. ამიტომ სხეულის ნიშნებსაც დააკვირდით და იმასაც, სად და რა გარემოში ნახეთ.

ართვინის ხვლიკი (Darevskia derjugini) — ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ზაური ხაჩიძეზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი · 2015
  1. ართვინის ხვლიკს თავი ნაკლებად ბრტყელი აქვს, ვიდრე Darevskia-ს ბევრ კლდის ხვლიკს. ზურგის ქერცლები მომრგვალო და ძირითადად გლუვია, თუმცა ზოგ მათგანს შუაში ოდნავ წამოწეული ხაზი გასდევს. ზოგი განმასხვავებელი ნიშანი, მაგალითად ბარძაყზე პატარა ხვრელები, მხოლოდ ახლოდან ჩანს. ხვრელების დასათვლელად ხვლიკს ნუ დაიჭერთ.

  2. ზურგის ფერი ხვლიკიდან ხვლიკამდე განსხვავდება: მურა, ზეთისხილისფერი ან მოყავისფრო. გვერდებზე ხშირად ღია ზოლები გასდევს, ზოგ ხვლიკს კი მკრთალი ღია ლაქებიც აქვს. ახალგაზრდა ხვლიკებს კუდის უკანა ნაწილი ხშირად ფირუზისფერი ან ცისფერი აქვთ. მამრს მუცელი ხშირად მომწვანო აქვს, გვერდებზე კი შეიძლება ცისფერი ლაქები ჰქონდეს. მდედრს მუცელი უფრო ხშირად მოყვითალო ან მოთეთრო აქვს. ფერი ასე მრავალნაირი შეიძლება იყოს, ამიტომ მხოლოდ ფერით სახეობას ზუსტად ვერ ამოიცნობთ.

  3. ართვინის ხვლიკს შეიძლება ჰგავდეს მდელოს ხვლიკი (Darevskia praticola), პონტური მდელოს ხვლიკი (Darevskia pontica) და Darevskia-ს ზოგი სახეობა, რომელიც იმავე მხარეში კლდეებზე ცხოვრობს. კლდეებზე მცხოვრებ სახეობებს, მათ შორის ბრაუნერის კლდის ხვლიკს (Darevskia brauneri) და მესხურ კლდის ხვლიკს (Darevskia obscura), თავი უფრო ბრტყელი აქვთ. ართვინის ხვლიკი კი ძირითადად ტყეში, მიწაზე მოძრაობს, თუმცა კლდის ხვლიკები მასთან ერთ ხეობაშიც შეიძლება შეგხვდეთ. ბრაუნერის კლდის ხვლიკს საფეთქლის შუა ქერცლსა და ყურთან მდებარე ქერცლს შორის რამდენიმე ქერცლი აქვს. ეს ნიშანი მხოლოდ ახლოდან გადაღებულ მკაფიო ფოტოზე ჩანს. მხოლოდ ფერით კი ამ სახეობებს ვერ გაარჩევთ.

  4. სახელი „ართვინის ხვლიკი“ ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში მდებარე ართვინს უკავშირდება. მიიჩნევენ, რომ ხვლიკი, რომლის მიხედვითაც სახეობა აღწერეს, სწორედ იქ იპოვეს. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში კი ეს სახეობა „კავკასიური ტყის ხვლიკის“ სახელითაა შეტანილი. ძველ წყაროებში Lacerta derjugini-ს სახელითაც გვხვდება, დღეს კი მისი სამეცნიერო სახელია Darevskia derjugini.

  5. ართვინის ხვლიკი დასავლეთ საქართველოში და აღმოსავლეთის ტყიან სარტყელში გვხვდება. მშრალ ვაკეებსა და ღია სტეპში კი ნაკლებად გვხვდება.

გავრცელება

სად არის ართვინის ხვლიკი დაფიქსირებული საქართველოში

ართვინის ხვლიკი ძირითადად ტყესა და ტყის პირას ცხოვრობს. იქ მიწაზე ბინადრობს, ბალახში, ჩამოცვენილ ფოთლებსა და ფესვებს შორის. მისი ნახვა შეიძლება ტყის გზის პირას, გაწმენდილ ადგილებსა და მდინარეებისა და ნაკადულების ნაპირებთანაც. 2026 წლისთვის მის ცნობილ ადგილებს შორისაა ლაგოდეხი, სიონი, მულახი, რაჭა, ბანისხევი და კინტრიში. ეს ცალკეული ადგილებია. მათი ჩამოთვლა არ ნიშნავს, რომ ხვლიკი მათ შორის ყველგან ცხოვრობს.

ართვინის ხვლიკის რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: ხუთი ან მეტი ჩანაწერის მქონე რეგიონი რუკაზე მონიშნულია; ნაკლები ჩანაწერის მქონე რეგიონს „ჩანაწერები ცოტაა“ სტატუსი აქვს. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ართვინის ხვლიკი ძირითადად პატარა ცხოველებს ჭამს, რომლებსაც ხერხემალი არ აქვთ, მათ შორის მწერებსა და ობობებს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

ზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი
ზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი
ზაური ხაჩიძე · ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი

ზაური ხაჩიძე · Herbert Herbinia · David Broek · bertogcliment · არვიდას მერკელისი · Kirill Kotov · greenstep_ias · butterfly_fly · Kseniia Marianna Prondzynska

ქვიზი

შემდეგ: რომელი ხვლიკია?

ართვინის ხვლიკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ართვინის ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დასავლეთ საქართველოში და აღმოსავლეთ საქართველოს ტყიან სარტყელში. ართვინის ხვლიკი ქვეყნის ორივე მხარეში გვხვდება, მაგრამ აღმოსავლეთში მისი ადგილი ტყიანი სარტყელია. ამიტომ აღმოსავლეთ საქართველოში ამ ხვლიკს ტყიან სარტყელში უნდა ეძებოთ.

ტყეში და ტყის პირას ცხოვრობს. ხშირად მიწაზეა, ბალახსა და ჩამოცვენილ ფოთლებს შორის. შეიძლება ტყის გზებთან და ნაკადულების ნაპირებთანაც ნახოთ.

არა. ართვინის ხვლიკს შხამი არ აქვს და ადამიანის ჯანმრთელობისთვის საშიში არ არის. საფრთხის დროს, ჩვეულებრივ, გარბის. თუ დაიჭერთ, შეიძლება გიკბინოთ, ამიტომ ხელში ნუ აიყვანთ.

კლდეებზე მცხოვრებ Darevskia-ს სახეობებთან შედარებით, ართვინის ხვლიკს თავი ნაკლებად ბრტყელი აქვს. ძირითადად ტყიან ადგილებში, მიწაზე გვხვდება, კლდის ხვლიკები კი უფრო ხშირად კლდეებზე მოძრაობენ. მხოლოდ ფერით მათ ერთმანეთისგან სანდოდ ვერ გაარჩევთ, ამიტომ თავის ფორმასა და იმ ადგილსაც დააკვირდით, სადაც ხვლიკი ნახეთ.

თავი და ტანი ერთად, კუდის გარეშე, ხშირად დაახლოებით 4–6,5 სმ-ია. ეს პატარა ხვლიკია, მაგრამ კუდი გრძელი აქვს: ხშირად ტანზე თითქმის ორჯერ გრძელი. ამიტომ კუდიანად გაცილებით გრძელია, ვიდრე ეს ციფრი გვიჩვენებს.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

20 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.