კავკასიონის ხვლიკი (Darevskia caucasica) საქართველოში დიდი კავკასიონის კლდოვან ადგილებში გვხვდება. შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. მსგავსი კლდის ხვლიკებისგან მხოლოდ ფერით ვერ გაარჩევთ. საქართველოში ამ ხვლიკის აღმოჩენებიც და დნმ-ის ნიმუშებიც დადასტურებულია. ამ სახეობაში დნმ-ით განსხვავებული ჯგუფებია, თუმცა მათი საზღვრები ჯერ კიდევ ზუსტდება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კავკასიონის ხვლიკი
კავკასიონის ხვლიკი პატარა, სწრაფი კლდის ხვლიკია. მისი ფერი ცვალებადია და მხოლოდ ფერით მსგავს სახეობებს ვერ გაარჩევთ. ადგილი, სადაც ხვლიკი ნახეთ, და ქერცლის დეტალები ამოცნობაში შეიძლება დაგეხმაროთ, თუმცა ერთი ფოტოც ყოველთვის საკმარისი არ არის.
რომელ სახეობებს ჰგავს
წვრილი სხეული და გრძელი კუდი აქვს. დაზიანების შემდეგ კუდი შეიძლება მოკლე ან ხელახლა ამოსული ჩანდეს.
ფერი შეიძლება იყოს მომწვანო, მოყვითალო-ყავისფერი, ნაცრისფერი ან ყავისფერი. გვერდებზე შეიძლება ღია ზოლები და მუქი ლაქები ჰქონდეს. მსგავსი ფერები სხვა კლდის ხვლიკებსაც აქვთ.
თავისა და სხეულის უკანა ნაწილის ქერცლის დეტალები სპეციალისტს შეიძლება დაეხმაროს. ხვლიკის დაჭერა საჭირო არ არის.
თერგის ზემო დინებაში ამ სახეობისა და დაღესტნური ხვლიკის გავრცელების ტერიტორიები ერთმანეთს ესაზღვრება. მათ შორის შეჯვარებაც შესაძლებელია. იქ მათი მხოლოდ ფერით გარჩევა განსაკუთრებით რთულია.
დიდ კავკასიონზე მისი და კოლხური კლდის ხვლიკის გავრცელების ადგილები მხოლოდ მცირე მონაკვეთზე ეხება ერთმანეთს. ორივე სახეობა ერთმანეთს ჰგავს, ამიტომ მარტო შეფერილობას ნუ დაეყრდნობით.
ჩრდილოეთ საქართველოს ერთ ხეობაში ერთად შესწავლილი ორი ხვლიკიდან ერთი 2023 წლის ნაშრომში D. rudis-ადაა მოხსენიებული. 2026 წლის ჩამონათვალში კი საქართველოში ამ სახელით ცნობილი ჯგუფი სავარაუდო მესხურ კლდის ხვლიკს მიეკუთვნება. ზურგიდან, როცა ზომა არ ჩანს, ეს ორი ხვლიკი ბრტყელი თავითა და გრძელი კიდურებით შეიძლება ერთმანეთს ჰგავდეს. შესწავლილ D. rudis-ს სხეულის შუაში მეორე ხვლიკზე საშუალოდ მეტი ქერცლი ჰქონდა, მაგრამ ცუდ ფოტოზე ქერცლის დათვლა შეუძლებელია.
დასავლეთ საქართველოს ხეობებში ბრაუნერის კლდის ხვლიკიც გვხვდება. შორიდან ის სხვა კლდის ხვლიკს შეიძლება ჰგავდეს: ორივე შეიძლება პატარა და მომწვანო ჩანდეს. ბრაუნერის კლდის ხვლიკს მასზე უფრო მსხვილი სხეული და თავი აქვს, თუმცა ეს განსხვავება ერთ ფოტოზე ყოველთვის კარგად არ ჩანს.
ჩრდილოეთ საქართველოს ერთ ხეობაში კავკასიონის ხვლიკთან ერთად ართვინის ხვლიკიც შეისწავლეს. ერთი შეხედვით, როცა სხეულის ფორმა კარგად არ ჩანს, ეს პატარა ხვლიკები შეიძლება ერთმანეთში აგერიოთ. გვერდიდან კავკასიონის ხვლიკს ართვინის ხვლიკზე უფრო ბრტყელი თავი და გრძელი ფეხები აქვს. ართვინის ხვლიკი უმეტესად მიწაზე მოძრაობს.
გალერეა
კავკასიონის ხვლიკი ფოტოებში
გავრცელება
სად არის კავკასიონის ხვლიკის გავრცელება დადასტურებული საქართველოში
249 საველე ჩანაწერი2009–20267 რეგიონი ჩანაწერით
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- დადასტურებული გავრცელების რეგიონი
კავკასიონის ხვლიკის რუკა საქართველოს iNaturalist-ის საჯარო ფოტოდაკვირვებებს ეყრდნობა. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან: გავრცელებად ითვლება მხოლოდ დადასტურებული სტატუსი; სხვა შემთხვევაში რეგიონი გავრცელებულად არ ითვლება. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კავკასიონის ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში ის იპოვეს და მისი დნმ-ის ნიმუშებიც არსებობს. „კანდიდატი“ ნიშნავს, რომ ჯერ ბოლომდე გარკვეული არ არის, რომელი ცხოველები მიეკუთვნებიან ამ სახეობას. ეს საქართველოში მის არსებობას ეჭვქვეშ არ აყენებს.
დიდი კავკასიონის კლდოვან ადგილებში გვხვდება. 2026 წლის ჩამონათვალში მითითებულია თრუსოს ხეობა, თბათანა და ლებარდე.
არა. შხამი არ აქვს და ადამიანის ჯანმრთელობას საფრთხეს არ უქმნის.
ადამიანისთვის საშიში არ არის, მაგრამ ხელში ნუ აიყვანთ: შეიძლება იკბინოს ან კუდი მოსძვრეს. ფოტო გადაუღეთ და ადგილზე დატოვეთ.
ხვლიკის სახეობას მხოლოდ ფერით ვერ ამოიცნობთ. გაითვალისწინეთ, სად ნახეთ ხვლიკი. გადაიღეთ მისი ზურგის, გვერდისა და თავის მკაფიო ფოტოები. ამითაც სახეობა ყოველთვის ვერ დადგინდება. ხვლიკის დაჭერა საჭირო არ არის.
არა. 2008 წლის გლობალური შეფასებით, სახეობას მცირე საფრთხე ემუქრება.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
- Tarkhnishvili et al. 2026 — Zenodo treatment for Darevskia caucasica
- Doronin et al. 2021 — Phylogeography of the Darevskia caucasica complex
- Tarkhnishvili & Iankoshvili 2023 — The farther, the closer: geographic proximity and niche overlap versus genetic divergence in Caucasian rock lizards
- Gabelaia et al. 2017 — Phylogenetic signals in scale shape in Caucasian rock lizards (Darevskia species)
- Kropachev et al. 2023 — Living apart together: Morphological, spatial, and genetic differentiation of three sympatric rock lizard species (Lacertidae: Darevskia) of the Caucasus
- Tarkhnishvili et al. 2016 — Mitochondrial phylogeny of the Darevskia saxicola complex
- Tarkhnishvili et al. 2025 — Introgression and adaptive diversity in Caucasian rock lizards
- Tuniyev et al. 2009 — IUCN Red List account for Darevskia caucasica
- The Reptile Database
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
