შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — ახალქალაქი — timoteo_bვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — სამცხე-ჯავახეთი — Tomáš Klacekვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini)ვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — ნინოწმინდა — Achot Ginosianვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — ნინოწმინდა — David Broekვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — ახალქალაქი — julian_descoubesვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — სამცხე-ჯავახეთი — Tom Kirscheyვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — სამცხე-ჯავახეთი — Tom Kirscheyვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini)ვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — ნინოწმინდა — bertogclimentვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini)ვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) — ახალქალაქი — timoteo_b
1/12
უვნებელი

ვალენტინის ხვლიკი

Darevskia valentini

timoteo_b · ახალქალაქი საქართველოს ველში

ადამიანისთვის რისკი

უვნებელი

სამედიცინო შხამის რისკი არაა

სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.

მთავარი მონაცემები

18 ნახვა
ზომა
თავ-ტანი ~6–8 სმ
ჰაბიტატი
ჯავახეთის მაღალმთიანი
აქტიურობა
დღის
შხამი
არა — უვნებელი
კონსერვაცია
ნაკლ. საფრთხე
ჩამონათვალი
დადასტურებული
ოჯახი
Lacertidae

მიმოხილვა

ვალენტინის ხვლიკი საქართველოში

ვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini) საქართველოში დადასტურებული სახეობაა; მისი დასახელებული ადგილები ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტშია. ის ნამდვილი ხვლიკების ოჯახს (Lacertidae) ეკუთვნის. შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. ინგლისურად მას Valentin's lizard ან Caucasian rock lizard ჰქვია. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში დადასტურებულ სახეობადაა შეტანილი და არა მხოლოდ სავარაუდოდ. მისი იმავე სახელის ქვესახეობაა D. v. valentini. ამ ხვლიკის სამეცნიერო აღწერისთვის გამოყენებული ნიმუში სომხეთში, ბასარჩაიში / ბაზარქენთში იპოვეს და არა საქართველოში. გამოქვეყნებულ ბიოლოგიურ მონაცემებში საქართველოში დასახელებულია ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი: საღამოს ტბა და კირხბულაქის მდინარე. ეს არ ნიშნავს, რომ სახეობა მხოლოდ ამ ორ ადგილას გვხვდება. IUCN-ის წითელ ნუსხაში სახეობა ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა (Least Concern). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში ის არ არის.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ვალენტინის ხვლიკი

ვალენტინის ხვლიკი შედარებით დიდი კლდის ხვლიკია, რომელიც ჯავახეთის მაღალმთიანეთში გვხვდება. ზურგი ხშირად მომწვანო-ყავისფერი ან მკვეთრად მწვანე აქვს, მაგრამ მხოლოდ ფერით Darevskia-ს გვარის სხვა კლდის ხვლიკებისგან ვერ გაარჩევთ. ამოსაცნობად ქერცლს, ზომასა და იმ ადგილსაც დააკვირდით, სადაც ნახეთ.

ვალენტინის ხვლიკი (Darevskia valentini)
  1. Darevskia-ს გვარის შედარებით დიდი ხვლიკია, კარგად განვითარებული ფეხებით. კლდეებსა და ქვებზე ცხოვრობს და მიწაზე მცხოვრები დიდი Lacerta არ არის. ზურგი ხშირად მომწვანო-ყავისფერი ან მკვეთრად მწვანე აქვს, მუცელი კი ყვითელი ან თეთრი. საფეთქელთან ზოლი გასდევს, რომელზეც ღია შუაგულიანი მუქი რგოლები ჩანს. ასეთი გარეგნობა მისთვის ჩვეულებრივია, მაგრამ მხოლოდ ფერით სახეობებს ერთმანეთისგან ვერ გაარჩევთ.

  2. თავისა და ტანის სიგრძე, კუდის გარეშე, ხშირად დაახლოებით 6–7 სმ-ია. სომხეთში გაზომილ ხვლიკებს შორის ერთმა მდედრმა 7,9 სმ-ს მიაღწია. Darevskia-ს გვარისთვის უჩვეულოა, რომ მდედრი ხშირად მამრზე დიდია.

  3. საღამოს ტბასთან ვალენტინის ხვლიკთან ერთად სომხური კლდის ხვლიკიც (D. armeniaca) გვხვდება. მისი მდედრები მამრის გარეშე მრავლდებიან. ერთ-ერთი მშობელი სახეობა თავად ვალენტინის ხვლიკია, მეორე კი D. mixta. სომხურ კლდის ხვლიკს ზურგი ხშირად უფრო მქრქალი მწვანე აქვს, ვიდრე ვალენტინის ხვლიკს, გვერდებზე კი ღია ლაქები ემჩნევა. ყურის ფირფიტასა და საფეთქლის შუა ქერცლს შორის ჩვეულებრივ ქერცლის ერთი რიგი აქვს, ვალენტინის ხვლიკს კი რამდენიმე. მხოლოდ ფერით მათ ვერ გაარჩევთ.

  4. მტკვრის ხვლიკი (D. portschinskii) ვალენტინის ხვლიკზე ბევრად პატარაა და მხოლოდ მცირე კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილში გვხვდება, მაგალითად, ქოჯორში. მესხური კლდის ხვლიკი (D. obscura) ჩამონათვალში rudis-ის ჯგუფიდან შესაძლო კანდიდატადაა დასახელებული. აღწერილია, რომ ვალენტინის ხვლიკი, მტკვრის ხვლიკი და მესხური კლდის ხვლიკი ერთ პატარა ტერიტორიაზე ხვდებიან ერთმანეთს და იქ მათ შორის გენები ფართოდ ირევა. ამიტომ ამ ტერიტორიაზე მათი გარჩევა მხოლოდ ფერით არ შეიძლება.

  5. 2026 წლის ჩამონათვალში ვალენტინის ხვლიკი დადასტურებული სახეობაა და არა შესაძლო. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში ის საღამოს ტბასთან და მდინარე კირხბულაქთან ნახეს. ეს არ ნიშნავს, რომ მთელ საქართველოში გვხვდება. იქვე, საღამოს ტბასთან, გვხვდება სომხური კლდის ხვლიკი (D. armeniaca), რომელიც მამრების გარეშე მრავლდება. ამ ორ ხვლიკს მხოლოდ ფერით ვერ გაარჩევთ.

გავრცელება

სად არის ვალენტინის ხვლიკი დაფიქსირებული საქართველოში

საქართველოში მისი ჩანაწერები ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტიდანაა; ეს არ ნიშნავს, რომ მთელ სამცხე-ჯავახეთში გვხვდება. დასავლეთ საქართველოს ნოტიო კოლხურ ტყეებსა და აღმოსავლეთის დაბლობზე მისი არსებობაც არ უნდა ვივარაუდოთ. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, საღამოს ტბასთან, ხვლიკი იპოვეს; დნმ-ის ანალიზის მონაცემები საღამოს ტბიდან და კირხბულაქის მდინარიდანაა. გავრცელების შესახებ მონაცემების სანდოობა საშუალოა. საღამოს ტბასთან დაფიქსირებულია სომხური კლდის ხვლიკიც (Darevskia armeniaca), რომელიც მამრის გარეშე მრავლდება. ის სხვა სახეობაა და მისი ერთ-ერთი მშობელი სახეობა valentini-ა. საღამოს ტბასთან ეს ხვლიკები დაახლოებით 2 015 მეტრის სიმაღლეზეა აღრიცხული. მცირე კავკასიონში სახეობა ხშირად 1 900–3 110 მეტრის სიმაღლეზეა დაფიქსირებული; მთელ არეალში კი, თურქეთში დაფიქსირებული ადგილების ჩათვლით, 1 300–3 000 მეტრზე გვხვდება. ეს საქართველოსთვის სიმაღლის სრულ საზღვრებს არ ადგენს. სახეობა ბინადრობს მაღალმთიან მდელოებსა და სტეპებში, სადაც ქვიანი გორაკები და კლდეებია. ის გვხვდება გზის ან მდინარის პირას მდებარე კლდეებთან და ტბის ნაპირზეც, მაგრამ არა მცენარეულობას მოკლებულ უდაბნოში ან ნოტიო კოლხურ ტყეში. შეიძლება ნახოთ ქვაზე, სადაც თბება და თავს აფარებს. გავრცელების ერთ-ერთი პროგნოზით, მისი არეალი მაღალმთიანი მდელოებისა და სტეპების რამდენიმე განცალკევებულ მონაკვეთს მოიცავს, მათ შორის სამხრეთ საქართველოშიც. ეს პროგნოზია და არა საქართველოში მისი აღმოჩენის კიდევ ერთი დასახელებული ადგილი.

ვალენტინის ხვლიკის რუკა აერთიანებს ატლასისთვის მოწოდებულ საველე ჩანაწერებსა და საქართველოში გაკეთებულ iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. ჩანაწერების რეგიონული ცხრილი დაკვირვებებსა და დადასტურებულ გავრცელებას განასხვავებს: რუკაზე მხოლოდ დადასტურებული სტატუსის მქონე რეგიონი გამოიკვეთება. iNaturalist-ის მიერ დაფარული კოორდინატი და ამოუცნობი დაკვირვება ამ სტატუსში არ ითვლება. ცალკეული წერტილები დაკვირვების ადგილებს აჩვენებს და არა პოპულაციის სიმჭიდროვეს.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
  • ფოტოჩანაწერი
  • დადასტურებული რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

სომხეთის მაღალმთიანეთში ვალენტინის ხვლიკი ძირითადად ხოჭოებსა და ბუზებს ჭამს. იშვიათად სხვა მწერები, ობობები და მცენარის ნაწილებიც ხვდება მის საკვებში. ეს ცნობები სომხეთის მთებს ეხება, ამიტომ არ ნიშნავს, რომ საქართველოს ყველა კუთხეში ზუსტად ასე იკვებება.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Tomáš Klacek · სამცხე-ჯავახეთი
timoteo_b · ახალქალაქი
Achot Ginosian · ნინოწმინდა

ქვიზი

შემდეგ: რომელი ხვლიკია?

ვალენტინის ხვლიკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ვალენტინის ხვლიკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. 2026 წლის ჩამონათვალში ეს ბიოლოგიური მონაცემებით დადასტურდა. ერთი ხვლიკი ნინოწმინდის მხარეს, საღამოს ტბასთან იპოვეს. დნმ-ის მონაცემები კი ორი ადგილიდანაა: საღამოს ტბიდან და მდინარე კირხბულაქიდან.

გამოქვეყნებული ჩანაწერები საღამოს ტბისა და კირხბულაქის მიდამოებიდანაა, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. დაფიქსირებულია ქვიან მდელოზე, კლდეზე და ტბის ნაპირზე. სამცხე-ჯავახეთში მისი არსებობა დადასტურებულია, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ სახეობა რეგიონის ყველა ნაწილში გვხვდება.

მხოლოდ ფერით ვერ ამოიცნობთ. ვალენტინის ხვლიკი შედარებით დიდი კლდის ხვლიკია. შეადარეთ სომხურ კლდის ხვლიკს (armeniaca), რომელიც მამრის გარეშე მრავლდება და საღამოს ტბასთან ვალენტინის ხვლიკთან ერთად გვხვდება. ასევე შეადარეთ უფრო პატარა მტკვრის ხვლიკსა (portschinskii) და მესხურ კლდის ხვლიკს (obscura). ზურგის ფერზე უფრო საიმედო ნიშნებია ყურთან ქერცლის რიგები და ადგილი, სადაც ხვლიკი ნახეთ.

არა. შხამი არ აქვს. თუ დაიჭერთ, შეიძლება გიკბინოთ, კუდიც შეიძლება მოსწყდეს. ამიტომ დატოვეთ იქ, სადაც ნახეთ.

თავისა და ტანის სიგრძე, კუდის გარეშე, ხშირად დაახლოებით 6–7 სმ-ია. სომხეთში გაზომილ ხვლიკებს შორის ერთმა მდედრმა 7,9 სმ-ს მიაღწია.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

10 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.