კოლხური კლდის ხვლიკი

Darevskia mixta

უშხამო კლდის ხვლიკი დასავლეთის ნოტიო ტყის ხეობებში. აჭარაში არ არის; ფერი საკმარისი არ არის.

დასავლეთი საქართველო (აჭარის გარეშე) — საირმე, ჩხოროწყუ, ბანისხევიადამიანისთვის რისკიუვნებელი

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

ჰაბიტატი

ნოტიო ტყის ხეობა

ზომა

თავ-ტანი ~5–6 სმ

აქტიურობა

დღის

შხამი

არა — უვნებელი

კონსერვაცია

Near Threatened (NT)

ჩამონათვალი

დადასტურებული

ოჯახი

Lacertidae

ადამიანთან ურთიერთობა: შხამიანი არ არის და სამედიცინო საფრთხე არ არის. ხელში აღებისას შეიძლება უკბინოს; კუდი შეიძლება მოეწყვიტოს. ადგილზე დატოვეთ. ველური ცხოველი არ გეყოლოთ.

მიმოხილვა

რა არის კოლხური კლდის ხვლიკი

კოლხური კლდის ხვლიკი (Darevskia mixta) საქართველოში გვხვდება: უშხამო კლდის ხვლიკი დასავლეთის ნოტიო ტყის ხეობებში, აჭარის გარეშე. ნამდვილი ხვლიკების ოჯახისაა (Lacertidae). შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი მას ბიოლოგიურად დადასტურებულ სახეობად იღებს, არა კანდიდატად. ტიპის ადგილი აბასთუმანია. თავ-ტანი ხშირად დაახლოებით 5–6 სმ-ია. IUCN-ით ახლოსაა საფრთხესთან (Near Threatened). საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის. მთელ ქვეყანაში ნუ ივარაუდებთ: სახელდებული თანამედროვე წერტილებია საირმე, ჩხოროწყუ და ბანისხევი. ამ ატლასის რუკა სამეგრელო — ზემო სვანეთს, იმერეთს და სამცხე — ჯავახეთს აჩვენებს ამ ჩანაწერებიდან და არ ნიშნავს, რომ სახეობა მხოლოდ სამ წერტილშია. ინგლისურ წყაროებში ხშირად Ajarian lizard ან Mixed rock lizard; ჩამონათვალი გვთავაზობს Georgian lizard-ს, რადგან აჭარაში არ არის.

ბოლო განახლება 8 სექტემბერი 2026

გალერეა

კოლხური კლდის ხვლიკი ფოტოებში

გავრცელება

სად გვხვდება კოლხური კლდის ხვლიკი საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ კოლხური კლდის ხვლიკი

პატარა კლდის ხვლიკი დასავლეთის ნოტიო ხეობებში. ფერი საკმარისი არ არის. საველე ამოცნობა ქერცლით, ზომითა და გავრცელებითაა. აჭარაში არ არის.

კლდეზე და ქვაზეა, არა მიწის ტყის ხვლიკი. თავ-ტანი (ცხვირიდან კლოაკამდე) ხშირად დაახლოებით 4.9–6.3 სმ-ია (Darevsky 1967; Gabelaia et al. 2015). ზურგი გამრავლების სეზონის მამალში ხშირად ზურმუხტისფერ-მწვანეა; გვერდები მუქი. ეს ტიპიური იერსახეა და სახეობებს ფერით არ ჰყოფს.
თითქმის დიაგნოსტიკურია ერთი დიდი ქერცლი (პოსტცენტრალური საფეთქლის, PCT) ცენტრალურ საფეთქლისა და ყურის (ტიმპანურ) ქერცლს შორის. წინაანალური ფირფიტები ხშირად წყვილია; დიდ კავკასიონზე უფრო ხშირია ერთი, გაუწყვილებელი. ქერცლის დასათვლად ხვლიკი არ აიყვანოთ. იშვიათად caucasica-საც შეიძლება ჰქონდეს მსგავსი PCT — მხოლოდ ქერცელი საკმარისი არ არის, თუ ადგილი საკონტაქტო ზონაშია.
თურქული ხვლიკი (D. clarkorum) უახლოესი ნათესავია, მაგრამ გეოგრაფიულად იზოლირებულია — სამხრეთ-დასავლეთში, მაგ. ჭარნალის ხეობა; აჭარის კანდიდატი adjarica parvula-ს კომპლექსისაა შუახევში. mixta აჭარაში არ არის. კავკასიონის ხვლიკთან (D. caucasica) ვიწრო საკონტაქტო ზონაა დიდ კავკასიონზე; mtDNA ახლოსაა — ფერით ვერ გაირჩევა.
ართვინის ხვლიკი (D. derjugini) იმავე ხეობაში შეიძლება იყოს, მაგრამ მიწაზეა, ტყეში, შეუბრტყელებელი თავით — არა კლდის ვერტიკალზე. ადრე mixta derjugini-ისა და saxicola-ს ჰიბრიდად ითვლებოდა; ახლა ცალკე სახეობაა. სამეგრელოში სხვა კლდის ხვლიკიც არის (მაგ. D. brauneri); ფერი მათაც არ ჰყოფს. ნაშრომის ფიგურები თავის ქერცლსა და პრეანალურ ფირფიტებს აჩვენებს (საირმე).
2026 წლის ჩამონათვალი მას ბიოლოგიურად დადასტურებულ სახეობად იღებს, არა კანდიდატად. დასავლეთ საქართველოს ენდემია აჭარის გარეშე. დასახელებული თანამედროვე წერტილებია საირმე, ჩხოროწყუ და ბანისხევი. mixta აჭარაში არ არის. თურქული ხვლიკი (D. clarkorum) გეოგრაფიულად იზოლირებულია — სამხრეთ-დასავლეთში, მაგ. ჭარნალის ხეობა.

მსგავსი სახეობები

რომელ სახეობებს ჰგავს

Darevskia adjarica

აჭარული კლდის ხვლიკი

აჭარა (შუახევი) და აბასთუმანი

Darevskia armeniaca

სომხური კლდის ხვლიკი

სამხრეთი საქართველო — ნინოწმინდა (საღამო), ახალქალაქი

Darevskia caucasica

კავკასიონის ხვლიკი

თრუსოს ხეობა (ზაქაგორი); თბათანა, ლებარდე

Darevskia clarkorum

თურქული ხვლიკი

აჭარა — ჭარნალის ხეობა (ხელვაჩაური)

Darevskia dahli

დალის ხვლიკი

თრიალეთი — ქოჯორი

Darevskia derjugini

ართვინის ხვლიკი

დასავლეთი საქართველო და აღმოსავლეთის ტყის სარტყელი

Darevskia brauneri

ბრაუნერის კლდის ხვლიკი

დასავლეთი და ცენტრალური დიდი კავკასიონი — მესტია (მანშურა), მარტვილი, ერწოს ტბა

ქვიზი

შემდეგ: რომელი ხვლიკია?

კოლხური კლდის ხვლიკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი საველე ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.

ქვიზის დაწყება

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში გვხვდება. აჭარაში, კოლხეთის დაბლობზე ან აღმოსავლეთის მშრალ ვაკეზე ნუ ივარაუდებთ. Tarkhnishvili et al. 2026 ფიგურას საირმიდან ასახელებს; COI ბარკოდები საირმიდან და ჩხოროწყუდანაა; ბანისხევის მიმდევრობა ნაშრომშია დასახელებული. გავრცელების სანდოობა საშუალოა. Gabelaia და თანაავტორები (2015) არეალს მესხეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილსა და დიდი კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე ათავსებენ — რიონისა და ხობის ხეობებს შორის; 26 დასახელებული ადგილიდან ნიმუში ზეკარის უღელტეხილიდან, ბორჯომის ხეობიდან, რიონის ხეობიდან და სამეგრელოს ქედიდანაა. დაბლობზე და დაახლოებით 250–280 მ-ზე ქვემოთ არ უპოვიათ. ჰაბიტატი ნოტიო ტყის ხეობაა კლდითა და ქვით, სადაც თბება და თავს ნაპრალში აფარებს — არა ღია მშრალი სტეპი. მიკროჰაბიტატში ტენიანობა და ტემპერატურა მნიშვნელოვანია; მშრალ ან ზედმეტად თბილ ადგილს თავს არიდებს (Tarkhnishvili 2012). ლიხის ქედზე განმეორებით ძებნას სახეობა არ დაუდასტურებია, თუმცა იქ სხვა კლდის ხვლიკი (D. obscura / rudis s.l.) არის. აჭარასა და აბასთუმანის ხეობის დასავლეთით Gabelaia et al. 2015-ის გამოკვლევებში არ დადასტურდა. თურქეთის გირესუნის ერთი ძველი ეგზემპლარი, სავარაუდოდ, არასწორადაა განსაზღვრული; ზუსტი ადგილის გარეშე შემდგომი ჩანაწერები ამ გვერდზე დადასტურებულად არ ითვლება. ამ ატლასის რუკა სხვა ადმინისტრაციულ რეგიონს ამ ეტაპზე არ აჩვენებს; ეს არ ნიშნავს, რომ ყოველი შესაფერისი ხეობა შემოწმებულია.

კვება

ქართული კუჭის შიგთავსის კვლევა ამ სახეობაზე ამ გვერდზე არ არის. კლდის ხვლიკივით მოსალოდნელია წვრილი უხერხემლოები, მაგრამ მენიუ აქ არ არის გაზომილი. შხამი არ აქვს; ნადირს პირში იჭერს.

ქცევა

დღისითაა აქტიური. კლდის ხვლიკია: თბება ქვაზე, თავს ნაპრალში აფარებს, ტერიტორიულია. ქართული საათობრივი ან სეზონური კალენდარი ამ გვერდზე არ არის. კვერცხისმდებია. მატრილინეული წინაპარია პართენოგენების — სომხური კლდის ხვლიკის (D. armeniaca) და დალის ხვლიკის (D. dahli); ეს სხვა ტაქსონებია და სამხრეთ/აღმოსავლეთ საქართველოში უფროა მოსალოდნელი, არა იგივე დასავლეთის ხეობაში ავტომატურად. დაჭერისას კუდი შეიძლება მოეწყვიტოს; შეიძლება უკბინოს კიდეც. დააკვირდით და ადგილზე დატოვეთ. ნუ აიყვანთ.

კონსერვაცია

IUCN-მა 2009 წელს ახლოს საფრთხესთან შეაფასა (Tuniyev და თანაავტორები). შეფასება ძველია; არეალი ვიწროა და ჰაბიტატი ნოტიო ტყის ხეობებზეა მიბმული. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190) არ არის. Tarkhnishvili et al. 2026 ბიოლოგიურად დადასტურებულად იღებს. ქართული პოპულაციის ტენდენცია აქ არ არის გაზომილი. CITES-ში არ შედის. ველური ხვლიკი არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები კოლხური კლდის ხვლიკი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. 2026 წლის ჩამონათვალში ბიოლოგიურად დადასტურებულია. დასავლეთ საქართველოს ენდემია აჭარის გარეშე. ფიგურა — საირმე. ბარკოდები — საირმე და ჩხოროწყუ; აგრეთვე ბანისხევი.

ნოტიო ტყის ხეობებში კლდესა და ქვაზე — მესხეთის ქედის აღმოსავლეთში, ბორჯომის ხეობაში და დიდი კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე რიონსა და ხობს შორის. დასახელებული წერტილებია საირმე, ჩხოროწყუ, ბანისხევი, აბასთუმანი. აჭარაში, დაბლობზე და ლიხის ქედზე ნუ ეძებთ.

პატარა კლდის ხვლიკი. მამალს ხშირად მწვანე ზურგი და მუქი გვერდები აქვს. ფერი საკმარისი არ არის. უფრო სანდოა გავრცელება და საფეთქელთან ერთი დიდი ქერცლი ყურის ფირფიტამდე. შეადარეთ clarkorum-ს აჭარაში, caucasica-ს დიდ კავკასიონზე და მიწის derjugini-ს.

არა. შხამი არ აქვს. დაჭერისას შეიძლება უკბინოს; კუდი შეიძლება მოეწყვიტოს. ადგილზე დატოვეთ.

თავ-ტანი ხშირად დაახლოებით 5–6 სმ-ია (დაახლოებით 4.9–6.3 სმ ლიტერატურაში). კუდით სრული სიგრძე ამ გვერდზე არ არის გაზომილი.

არა. mixta აჭარაში არ არის. adjarica parvula-ს კომპლექსის კანდიდატია შუახევში. ინგლისური სახელი Ajarian lizard შეცდომაში შეჰყავს — ჩამონათვალი Georgian lizard-ს გვთავაზობს.

არა. ჩამონათვალში ბიოლოგიურად დადასტურებულია. ადრე ჰიბრიდად ითვლებოდა; ახლა ცალკე სახეობაა ვიწრო კონტაქტით caucasica-სთან.

დღისით. ქართული სრული სეზონური კალენდარი ამ გვერდზე არ არის. ნოტიო ხეობებში თბილ სეზონზეა მოსალოდნელი.

წყაროები

Tarkhnishvili et al. 2026 — Annotated checklist of Georgia's amphibians and reptiles
Gabelaia, Tarkhnishvili & Murtskhvaladze 2015 — Phylogeography of Darevskia mixta
Tarkhnishvili 2012 — Evolutionary history and habitats of Caucasian rock lizards
Tarkhnishvili & Iankoshvili 2023 — Geographic proximity and niche overlap in Caucasian rock lizards
Murphy et al. 2000 — Phylogenetic constraints on parthenogenesis in lacertid lizards
Darevsky 1967 — Rock lizards of the Caucasus
Tuniyev et al. 2009 — IUCN Red List, Darevskia mixta
საქართველოს მთავრობის დადგენილება №190 (2014) — წითელი ნუსხა
The Reptile Database — Darevskia mixta

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები