רעות בן אלישר · პაფოსი, კვიპროსი
ადამიანისთვის რისკი
უვნებელისამედიცინო შხამის რისკი არაა
სამედიცინოდ მნიშვნელოვანი შხამი არ აქვს. მაინც ნუ აიყვანთ — დააკვირდით და დატოვეთ იქ, სადაცაა.
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- დაახლ. 35–37 სმ
- რეგიონი
- კახეთი
- ლოკალიტეტები
- ვაშლოვანი / ჩაჩუნა
- შხამი
- არა — უვნებელი
- ოჯახი
- Scincidae
- ჩამონათვალი
- დადასტურებული
გრძელფეხა სცინკი (Eumeces schneiderii) დიდი, უშხამო სცინკია, რომელიც საქართველოში კახეთის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთშია დადასტურებული. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი მის არსებობას ქვეყანაში ნამდვილად ადასტურებს: სცინკის გამოსახულებები ვაშლოვანის ეროვნული პარკიდანაა, დნმ-ით შემოწმებული ნიმუშები კი ჩაჩუნას აღკვეთილიდან. გველი არ არის და ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოს სცინკები კავკასია-ირანის ფორმას, E. s. princeps-ს, განეკუთვნებიან. ზოგ წყაროში ეს ფორმა ცალკე სახეობაა, Novoeumeces princeps, ქართული ჩამონათვალი კი მას Eumeces schneiderii-ის ქვესახეობად ტოვებს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ გრძელფეხა სცინკი
დიდი სცინკია გლუვი ქერცლით და კარგად განვითარებული ფეხებით. ქუთუთოები აშკარად უჩანს. საქართველოში მისი არსებობა კახეთის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთშია დადასტურებული.

წაგრძელებული, ძლიერი სხეული და გლუვი, მბზინავი ქერცლები აქვს. ფეხები სრულად განვითარებულია, თითები კი კარგად ჩანს. ამიტომ ეს არც უფეხო ხვლიკია და არც გველი.
ძველი აღწერების მიხედვით, ზურგი ზეთისხილისფერ-ყავისფერი აქვს, ზოგჯერ ოქროსფერ-ყვითელი ლაქებით ან ზოლებით. გვერდზე ხშირად ღია მოყვითალო ზოლი გასდევს. შეფერილობა ცვალებადია, ამიტომ ამოცნობისას მარტო ფერს ნუ დაეყრდნობით.
კუდთან ერთად შეიძლება დაახლოებით 35–37 სმ სიგრძეს მიაღწიოს. ეს ზომა სახეობის ფართო არეალს ეხება და საქართველოს ცხოველების ცალკე გაზომვას არ ეყრდნობა.
შიშველთვალა სცინკი ბევრად პატარაა. ქუთუთოები შეზრდილი და გამჭვირვალე აქვს, ამიტომ ისე ჩანს, თითქოს თვალს ვერ ახამხამებს. გრძელფეხა სცინკს კი ჩვეულებრივი თვალის რგოლი და ბევრად ძლიერი სხეული აქვს. ორი სახეობის გასარჩევად ზომას და თვალს დააკვირდით.
კოხტა გველთავა ასევე მშრალ აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება. „გველისებრი“ თვალის გამო შეიძლება დაგაბნიოთ, მაგრამ ის ნამდვილი ხვლიკების ოჯახიდანაა: უფრო წვრილი და სწრაფია, ქერცლიც სხვანაირი აქვს. ჯოჯო უფრო ფართო, ბრტყელთავიანი კლდის ხვლიკია და გრძელფეხა სცინკის გლუვ, მილივით მრგვალ სხეულს არ ჰგავს. ამიტომ მარტო თვალის მიხედვით ნუ გაარჩევთ: სხეულის ფორმასა და ქერცლს დააკვირდით.
საქართველოში გრძელფეხა სცინკი ვაშლოვანსა და ჩაჩუნაშია დადასტურებული. თუ მსგავსი ცხოველი დასავლეთ საქართველოში, მაღალ მთაში ან ნოტიო კოლხურ ტყეში ნახეთ, განსაკუთრებით ფრთხილად გადაამოწმეთ, ნამდვილად ეს სახეობაა თუ არა.
რომელ სახეობებს ჰგავს
საქართველოში გრძელფეხა სცინკი მშრალ სამხრეთ-აღმოსავლეთ კახეთშია დადასტურებული, ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მისი ადგილია ვაშლოვანისა და ჩაჩუნას მხარე, სადაც მშრალი ნახევარუდაბნო და კლდოვანი, ბუჩქნარიანი ადგილებია. სახეობის გამოსახულებები ვაშლოვანის ეროვნული პარკიდანაა, დნმ-ით შემოწმებული ნიმუშები კი ჩაჩუნას აღკვეთილიდან. ორივე ადგილი კახეთშია, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ეს სცინკი მთელ კახეთში ან მთელ საქართველოში ცხოვრობს.
რუკაზე გრძელფეხა სცინკის ექვსი ჩანაწერია, 2019–2026 წლებიდან. ყველა კახეთშია. ოთხი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტიდანაა, მათ შორის ორი ტარიბანასთან. ორი დასავლეთით, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტშია, 2023 და 2024 წლებიდან. ყველა ჩანაწერი მაისიდან ივლისამდეა.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერის მქონე რეგიონი
გრძელფეხა სცინკი სავარაუდოდ პატარა უხერხემლოებით იკვებება. ეს ვარაუდი იმას ეყრდნობა, რითაც სცინკების უმეტესობა იკვებება.
გრძელფეხა სცინკი კვერცხს დებს. ბუნებაში მას ძლიერი, წაგრძელებული სხეულით, გლუვი და მბზინავი ქერცლით, კარგად განვითარებული ფეხებითა და ხილული ქუთუთოებით ამოიცნობთ. გარეულ ხვლიკს ხელში ნუ აიყვანთ: საკმარისია ფოტო ზურგიდან და გვერდიდან, შემდეგ კი ცხოველი ადგილზე დატოვეთ.
საქართველოში გრძელფეხა სცინკის დადასტურებული არეალი მცირეა და ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთშია. ამიტომ მისთვის საყურადღებოა საცხოვრებელი ადგილების შეცვლა, მშრალი ღია ადგილების დანაწევრება და შემთხვევით მოკვლა. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში მისი არსებობა საქართველოში ნამდვილად დადასტურებულია. ქართული სცინკები (E. s. princeps) დნმ-ის ერთი უბნით მკვეთრად განსხვავდებიან E. s. pavimentatus-ისგან. მომავალში მათი კლასიფიკაცია შეიძლება შეიცვალოს, თუმცა ქართული ჩამონათვალი მათ ჯერ ცალკე სახეობად არ გამოყოფს.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
ქვიზი
შემდეგ: რომელი ხვლიკია?
გრძელფეხა სცინკი საქართველოს ხვლიკების ქვიზში შედის. ათი ფოტო, ოთხი სახელი — თვალის ვარჯიში, არა საველე ამოცნობა.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები გრძელფეხა სცინკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. გრძელფეხა სცინკი საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში გვხვდება. 2026 წლის ქართულ ჩამონათვალში მისი არსებობა ქვეყანაში ნამდვილად დადასტურებულია.
არა. გრძელფეხა სცინკი ხვლიკია, შხამი არ აქვს და ადამიანისთვის საშიში არ არის.
ვაშლოვანის ეროვნულ პარკსა და ჩაჩუნას აღკვეთილში. ორივე ადგილი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კახეთშია. საქართველოს სხვა რეგიონებიდან ეს სცინკი ცნობილი არ არის.
კუდთან ერთად დაახლოებით 35–37 სმ სიგრძისაა. ეს ზომა ძველ აღწერებშია მოცემული და სახეობის ფართო არეალს ეხება. საქართველოს ცხოველების ცალკე გაზომვას არ ეყრდნობა.
მოძებნეთ დიდი სცინკი გლუვი ქერცლითა და ძლიერი ფეხებით. ქუთუთოები კარგად უჩანს, გვერდზე კი ხშირად მოყვითალო ზოლი გასდევს. მარტო ფერი ამოსაცნობად საკმარისი არ არის, ამიტომ ზომას, ქერცლს, ფეხებსა და თვალს ერთად დააკვირდით.
ეს კავკასია-ირანის ფორმაა. ზოგი მკვლევარი მას ცალკე სახეობად, Novoeumeces princeps-ად, თვლის. 2026 წლის ქართული ჩამონათვალი კი მას ცალკე სახეობად არ თვლის და გრძელფეხა სცინკის ქვესახეობად ტოვებს. ამიტომ სხვადასხვა წყაროში ეს სცინკი სხვადასხვა სამეცნიერო სახელით შეიძლება შეგხვდეთ.
ზომითა და თვალით. შიშველთვალა სცინკი ძალიან პატარაა, ქუთუთოები კი შეზრდილი აქვს. გრძელფეხა სცინკი გაცილებით დიდია, ძლიერი ფეხები და თვალის ირგვლივ კარგად ხილული რგოლი აქვს. ამიტომ ორი სახეობის გასარჩევად ზომასა და თვალს დააკვირდით.
სავარაუდოდ, პატარა უხერხემლოებით იკვებება. ზუსტად რას ჭამს საქართველოში, ჯერ კიდევ გადასამოწმებელია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















