ოქროსფერი კეფალი
Chelon auratus
muchoslopez · Almería
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ფსკერის წვრილი ორგანიზმები, დეტრიტი, წყალმცენარეები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი
- დაფიქსირებული ადგილები
- ფოთი, მდინარე ხობისწყალი
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 30 სმ-მდე; 61 სმ-მდე, 2,5 კგ-მდე
- ჰაბიტატი
- ზღვის სანაპირო, ლაგუნები, შესართავები; 10–20 მ
- ოჯახი
- Mugilidae
- დაცვა
- მსოფლიოში NT, 2022; საქართველოში LC, 2021
ოქროსფერი კეფალი (Chelon auratus) სწრაფი, ფრთხილი ზღვის თევზია, რომელიც ჯოგად დადის ნაპირთან ახლოს. აღმოსავლეთ ატლანტიკაში, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში ცხოვრობს, კასპიის ზღვაში კი ადამიანმა გადაიყვანა. მარილიანობის ცვლას კარგად იტანს, ამიტომ ლაგუნებში, ნავსადგურებსა და მდინარეების შესართავებშიც შედის. ჩვეულებრივ, 30 სმ-მდეა. საქართველოში მკვიდრი სახეობაა, ფოთთან, მდინარე ხობისწყალშიც დაფიქსირდა. ეროვნული შეფასებით საქართველოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას, მსოფლიოში კი საფრთხესთან ახლოსაა (NT). თუ კეფალს ლოყაზე ოქროსფერი ლაქა აქვს, ის, დიდი ალბათობით, სწორედ ეს სახეობაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ოქროსფერი კეფალი
წაგრძელებული, თითქმის ცილინდრული, მსხვილქერცლიანი თევზია, მოკლე და ბრტყელი თავით. ზურგი მუქი ნაცრისფერია, გვერდები და მუცელი ვერცხლისფერი. მთავარი ნიშანი ლოყაზე, ლაყუჩის სახურავზე ოქროსფერი ან მოყვითალო ლაქაა.

ლაყუჩის სახურავზე ოქროსფერი ან ნარინჯისფერი ლაქაა. გვერდებზე მუქ ზოლებს შორის 6–7 მოოქროსფრო ან მოყვითალო გრძივი ზოლი გასდევს. ლაქა და ზოლები სხვა კეფალებისგან გარჩევის ყველაზე სანდო ნიშნებია.
მკერდის ფარფლი გრძელია: წინ გადაკეცილი თვალს წვდება. მის ფუძეზე შავი ლაქა არ არის, რაც მას წვრილტუჩა კეფალისგან განასხვავებს. ზედა ყბის ბოლო თვალის წინა კიდემდე არ აღწევს, ზედა ტუჩი გლუვია.
ზურგზე ორი ცალკე ფარფლია, კუდის ფარფლი ორად გაყოფილი. გვერდითი ხაზი გარედან არ ჩანს. გვერდის გასწვრივ 40–46 ქერცლია. ზურგის, მკერდისა და კუდის ფარფლები მუქი ნაცრისფერია, მუცლისა და ანალური ფარფლები მოყვითალო-თეთრი.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ზღვის სანაპირო წყლების თევზია, რომელიც ლაგუნებში, ნავსადგურებში, მლაშე ტბებსა და მდინარეების შესართავებში შედის, მტკნარ წყალში კი იშვიათად. ზოგჯერ შლამიან და მცენარეებით დაფარულ ფსკერთან დგას. ჩვეულებრივ, 10–20 მ სიღრმემდე გვხვდება. თბილ, 29–31 °C-მდე წყალს და მარილიანობის მკვეთრ ცვლას იტანს. არეალი აღმოსავლეთ ატლანტიკაა, შოტლანდიიდან სენეგალამდე, ასევე ხმელთაშუა, მარმარილოს, შავი და აზოვის ზღვები. კასპიის ზღვაში შეიყვანეს. საქართველოში ფოთთან, მდინარე ხობისწყალში დაფიქსირდა.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ზრდასრული თევზი ფსკერის წვრილ ორგანიზმებს, დეტრიტს და წყალმცენარეებს ჭამს, ზოგჯერ მწერებსა და პლანქტონსაც. ფსკერზე და ქვიშაზე საკვებს აგროვებს. მოზარდი მხოლოდ ზოოპლანქტონით იკვებება.
სწრაფი და ფრთხილი ჯოგური თევზია. გაზაფხულ–ზაფხულში ჯოგები ნაპირთან, მეჩეჩებსა და ყურეებში იკვებებიან. წყალი 10 °C-მდე რომ გაცივდება, გამოსაზამთრებლად ღრმა ზღვაში გადიან. მოზარდები ლაგუნებსა და შესართავებში ზამთარში და განსაკუთრებით გაზაფხულზე შედიან. ზღვაში, ნაპირიდან შორს ქვირითობს, შავ ზღვაში ივლის–აგვისტოში. ქვირითი პელაგიურია, წყალში თავისუფლად ცურავს. მდედრი 4,4 მილიონამდე ქვირითს ყრის. მამალი 20–24 სმ-ზე მწიფდება, მდედრი 26–36 სმ-ზე, 3–5 წლის ასაკში. 12 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიოში ოქროსფერი კეფალი საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2022). თითქმის ყველა Chelon-ის მსგავსად, ბოლო 20 წელიწადში მისი რიცხოვნობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC), რიცხოვნობა სტაბილურია. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ოქროსფერი კეფალთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, ის საქართველოს მკვიდრი სახეობაა. დაფიქსირდა ფოთთან, მდინარე ხობისწყალში. შავი ზღვის სანაპირო მისი ბუნებრივი არეალის ნაწილია, ლაგუნებსა და შესართავებშიც შედის.
ლაყუჩის სახურავზე ოქროსფერი ლაქა აქვს, გვერდებზე კი მოოქროსფრო ზოლები. მკერდის ფარფლი გრძელია და მის ფუძეზე შავი ლაქა არ არის. ლობანს თვალზე სქელი ცხიმოვანი ქუთუთო აქვს, ოქროსფერ კეფალს ასეთი არ აქვს.
ჩვეულებრივ, 30 სმ-მდეა. ყველაზე დიდი ცნობილი თევზი 61 სმ იყო და 2,5 კგ იწონიდა. მამალი 20–24 სმ-ზე მწიფდება, მდედრი 26–36 სმ-ზე.
ფსკერის წვრილ ორგანიზმებს, დეტრიტს და წყალმცენარეებს, ზოგჯერ მწერებსა და პლანქტონს. მოზარდები ზოოპლანქტონით იკვებებიან. საკვებს ფსკერზე და ქვიშაზე აგროვებს.
ადამიანისთვის უვნებელია, სარეწაო და სამოყვარულო თევზჭერის ობიექტია. საქართველოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). მსოფლიოში კი საფრთხესთან ახლოსაა (NT), რადგან ბოლო 20 წელიწადში მნიშვნელოვნად შემცირდა.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
























