წვრილტუჩა კეფალი
Chelon ramada
Cristobal Jimenez · Tarragona
მთავარი მონაცემები
- კვება
- წყალმცენარეები, დეტრიტი, წვრილი უხერხემლოები
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, მონაცემები არასაკმარისია
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 35 სმ; 70 სმ-მდე, 2,9 კგ-მდე
- ჰაბიტატი
- ზღვის სანაპირო, ლაგუნები, მდინარეების ქვემო წელი; 0–10 მ
- ოჯახი
- Mugilidae
- დაცვა
- მსოფლიოში NT, 2022; საქართველოში DD, 2021
წვრილტუჩა კეფალი (Chelon ramada) ჯოგური ზღვის თევზია, რომელიც ლაგუნებსა და მდინარეების ქვემო წელში შედის, ხშირად დაბინძურებულ წყალშიც. აღმოსავლეთ ატლანტიკაში, ნორვეგიიდან სენეგალამდე, და ხმელთაშუა ზღვაში ჩვეულებრივია. შავ ზღვაში მხოლოდ ცალკეული შემთხვევებია ცნობილი. ჩვეულებრივ, 35 სმ-ია, 70 სმ-მდე იზრდება. 2021 წლის ეროვნული შეფასება მას საქართველოს მკვიდრ სახეობად თვლის, თუმცა მონაცემები არასაკმარისია. საქართველოში მისი ზუსტი ადგილი ცნობილი არ არის. მსოფლიოში საფრთხესთან ახლოსაა (NT). თუ კეფალს მკერდის ფარფლის ფუძეზე შავი ლაქა აქვს, ის, დიდი ალბათობით, ეს სახეობაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ წვრილტუჩა კეფალი
წაგრძელებული, ოდნავ გვერდებზე შებრტყელებული, მსხვილქერცლიანი კეფალია. თავი მასიური და თვალებს ზემოთ ბრტყელია, დრუნჩი მოკლე და ბლაგვი, პირი პატარა. მთავარი ნიშნები მკერდის ფარფლის ფუძეზე შავი ლაქა და წვრილი ზედა ტუჩია.

მკერდის ფარფლის ფუძეზე შავი ლაქაა. ფარფლი მოკლეა: წინ გადაკეცილი თვალს არ წვდება. ეს ორი ნიშანი მას ოქროსფერი კეფალისგან განასხვავებს, რომელსაც გრძელი ფარფლი აქვს და შავი ლაქა არ აქვს.
ზედა ტუჩი წვრილია: შუაში მისი სიგანე თვალის დიამეტრის ნახევარზე ნაკლებია. ტუჩი გლუვია, ზედა ყბის ბოლო თვალის წინა კიდემდე არ აღწევს. თვალზე ცხიმოვანი ქუთუთო თითქმის არ აქვს.
ზურგი მონაცრისფრო-ცისფერი ან მონაცრისფრო-მომწვანოა, გვერდები ვერცხლისფერ-ნაცრისფერი, მუცელი თეთრი. გვერდებზე 6–7 მონაცრისფრო-მოყავისფრო გრძივი ზოლი გასდევს. გვერდის გასწვრივ 41–46 ქერცლია, გვერდითი ხაზი გარედან არ ჩანს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ნაპირთან ახლოს, წყლის სვეტში ცხოვრობს და ჯოგებად შედის ლაგუნებში, შესართავებსა და მდინარეების ქვემო წელში. ხშირად დაბინძურებულ წყალშიც გვხვდება. ჩვეულებრივ, 10 მ-მდე სიღრმეზე დგას, უფრო ღრმად იშვიათად. 8–24 °C ტემპერატურის წყალს ამჯობინებს. არეალი აღმოსავლეთ ატლანტიკაა, სამხრეთ ნორვეგიიდან და ბალტიის ზღვის დასავლეთიდან სენეგალამდე და კაბო-ვერდემდე, ასევე ხმელთაშუა ზღვა. შავ ზღვაში ცნობილია ყირიმის სანაპიროსთან და ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, დუნაის შესართავთან. 2006 წელს ერთი თევზი ბალაკლავასთან დაიჭირეს. საქართველოში კონკრეტული ადგილი ცნობილი არ არის.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ზრდასრული თევზი წყალმცენარეებით, მცენარეულ დეტრიტით და ფსკერის ან პლანქტონის წვრილი ორგანიზმებით იკვებება, თევზის ქვირითსა და ლარვებსაც ჭამს. მოზარდი 3 სმ-მდე ზოოპლანქტონს ჭამს, შემდეგ ფსკერის ცხოველებსა და მცენარეებზე გადადის.
ჯოგური, სწრაფი და ფრთხილი თევზია. ზრდასრული თევზები საკვებად მდინარეების ქვემო წელში ადიან და გასამრავლებლად ზღვაში ბრუნდებიან. ზაფხულში ატლანტიკაში ჩრდილოეთით მიგრირებს. ზღვაში, ნაპირთან ახლოს, ჯგუფებად ქვირითობს, ხმელთაშუა ზღვაში სექტემბრიდან დეკემბრამდე. რამდენიმე მილიონ პელაგიურ ქვირითს ყრის. დაახლოებით 2 სმ-იანი მოზარდები შემოდგომასა და ზამთარში ლაგუნებსა და შესართავებში შედიან. მამალი 2–3 წლისა მწიფდება, მდედრი 4 წლისა ან უფრო გვიან. 10 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიოში წვრილტუჩა კეფალი საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2022). თითქმის ყველა Chelon-ის მსგავსად, ბოლო 20 წელიწადში მისი რიცხოვნობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC) და მითითებულია ბულგარეთის, რუმინეთის, თურქეთისა და უკრაინის წყლებში. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მასზე მონაცემები არასაკმარისია (DD), რიცხოვნობის ტენდენცია უცნობია. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები წვრილტუჩა კეფალთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
2021 წლის ეროვნული შეფასება მას საქართველოს მკვიდრ სახეობად თვლის, თუმცა მონაცემები არასაკმარისია. კონკრეტული ადგილი, სადაც საქართველოში დაიჭირეს, ცნობილი არ არის. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში საქართველოს წყლებში მითითებული არ არის. შავ ზღვაში ის იშვიათია.
მკერდის ფარფლის ფუძეზე შავი ლაქა აქვს, ფარფლი კი მოკლეა და თვალს არ წვდება. ზედა ტუჩი წვრილია. ოქროსფერ კეფალს ლოყაზე ოქროსფერი ლაქა აქვს, ლობანს კი თვალზე სქელი ცხიმოვანი ქუთუთო.
ჩვეულებრივ, 35 სმ-ია. 70 სმ-მდე იზრდება, ყველაზე მძიმე ცნობილი თევზი 2,9 კგ იწონიდა. 10 წლამდე ცოცხლობს.
წყალმცენარეებს, მცენარეულ დეტრიტს და წვრილ უხერხემლოებს, ზოგჯერ თევზის ქვირითსა და ლარვებსაც. მოზარდები ჯერ ზოოპლანქტონს ჭამენ, მერე ფსკერის ცხოველებსა და მცენარეებს.
ადამიანისთვის უვნებელია, სარეწაო და სპორტული თევზია. მსოფლიოში საფრთხესთან ახლოსაა (NT), რადგან ბოლო 20 წელიწადში მნიშვნელოვნად შემცირდა. საქართველოში მის შესაფასებლად მონაცემები არასაკმარისია (DD).
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.























