პილენგასი
Planiliza haematocheila
JIN Pin-Tsen · Ningbo
მთავარი მონაცემები
- კვება
- დეტრიტი, წყალმცენარეები, წვრილი უხერხემლოები
- სტატუსი საქართველოში
- შემოყვანილი, გავრცელებული შავ ზღვაში
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 50 სმ; 80 სმ-მდე, 5 კგ-მდე
- ჰაბიტატი
- ზღვის სანაპირო; მოზარდები ლაგუნებსა და მდინარეებში
- ოჯახი
- Mugilidae
- დაცვა
- მსოფლიოში NE; საქართველოში NE, 2021
პილენგასი (Planiliza haematocheila) იაპონიის და ყვითელი ზღვების სანაპიროს კეფალია. 1960-იანი წლების ბოლოს აზოვის ზღვაში შეიყვანეს, იქიდან კი შავ, მარმარილოს და ეგეოსის ზღვებში გავრცელდა. აზოვის ზღვაში ახლა ყველაზე მრავალრიცხოვანი კეფალია. შავი ზღვის ნაპირებზე მისი გავრცელება ადგილობრივი კეფალების მკვეთრ კლებას დაემთხვა. საქართველოსთვის შემოყვანილი სახეობაა: შავი ზღვის თევზების ჩამონათვალში საქართველოს წყლებშიც არის მითითებული, თუმცა საქართველოს სანაპიროზე მისი პირველი შემთხვევის თარიღი ცნობილი არ არის. თუ კეფალს მოწითალო ან ნარინჯისფერი თვალი აქვს, ის, დიდი ალბათობით, პილენგასია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ პილენგასი
ტორპედოსებრი, წაგრძელებული კეფალია, ფართო შუბლით და მსხვილი ქერცლით. ზურგი მონაცრისფროა, გვერდები და მუცელი ღია. მთავარი ნიშანი მოწითალო ან ნარინჯისფერი თვალის ფერადი გარსია.

თვალის ფერადი გარსი მოწითალო ან ნარინჯისფერია. ეს ნიშანი მას სხვა კეფალებისგან განასხვავებს და ზედაპირთან მცურავ თევზზეც ჩანს.
ზედა ყბის ბოლო თვალის წინა კიდეს სცდება. შავი ზღვის სხვა კეფალებში ის თვალის წინა კიდემდე აღწევს ან მას ვერ წვდება. ზედა ტუჩი გლუვია, ცხიმოვანი ქუთუთო არ აქვს.
ტანი და თავი მსხვილი, მრგვალკიდიანი ქერცლითაა დაფარული, გვერდის გასწვრივ 41–42 ქერცლია. გვერდითი ხაზი, სხვა კეფალების მსგავსად, გარედან არ ჩანს. თავის წინა ნაწილზე წამახვილებული ძვლები აქვს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ზღვაში, ნაპირთან ახლოს, წყლის სვეტში ცხოვრობს ჯოგებად. მოზარდები მლაშე და მტკნარ ლაგუნებსა და მდინარეების ქვემო წელში შედიან. შემოდგომაზე მდინარეებში ადიან და ორმოებში იზამთრებენ, ადრე გაზაფხულზე კი ზღვაში ბრუნდებიან. მარილიანობის დიდ ცვლას იტანს. ბუნებრივი არეალი აღმოსავლეთ აზიის სანაპიროა, ვლადივოსტოკიდან და ამურის შესართავიდან სამხრეთ ჩინეთამდე. ახლა შავ, აზოვის, მარმარილოს და ეგეოსის ზღვებშიც ცხოვრობს. შავი ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში ცნობილია თურქეთის ტრაპიზონის სანაპიროსთან და რუსეთის კავკასიის სანაპიროზე, სადაც ჩვეულებრივია. საქართველოს მდინარეებიდან და ლაგუნებიდან ჩანაწერი გამოქვეყნებული არ არის.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ძირითადად დეტრიტით, დიატომური და ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეებით და ფსკერის ნადებით იკვებება, ასევე ფსკერის წვრილ უხერხემლოებს ჭამს. შავ და აზოვის ზღვებში ზღვის ჭიებს და მკვდარ თევზსაც ჭამს. დიდი თევზები ქაფშიას, კილკას და ღორჯოს მოზარდებსაც იჭერენ.
ჯოგური, მოძრავი თევზია, რომელიც ბადეს ადვილად გადაახტება. მარილიან და მლაშე წყალს ერთნაირად იტანს. ქვირითობს ზღვაში და მლაშე წყალში, შავ ზღვაზე მაის–ივნისში, სივაშის ყურესა და მარილიან ლიმანებში. ქვირითი და ლარვები პელაგიურია, წყალში თავისუფლად ცურავს. აგვისტოში მდინარეების შესართავებთან 3–6 სმ-იანი ლიფსიტების დიდი გუნდები გროვდება. 6 წელი მაინც ცოცხლობს, სავარაუდოდ, უფრო დიდხანს.
მსოფლიოში პილენგასი შეფასებული არ არის (NE). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის ინდო-წყნარი ოკეანის შემოყვანილ სახეობად არის მიჩნეული და შეფასებული არ არის (NE). საქართველოს 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაშიც შეფასებული არ არის (NE). ადგილობრივი კეფალების კლებასთან კავშირის გამო მას ინვაზიურ უცხო სახეობად თვლიან. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები პილენგასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალი მას საქართველოს წყლებშიც მიუთითებს. საქართველოს მდინარეებიდან და ლაგუნებიდან ჩანაწერი კი გამოქვეყნებული არ არის. სანაპიროზე მისი პირველი შემთხვევის თარიღი ცნობილი არ არის. ახლოს, რუსეთის კავკასიის სანაპიროზე, ის ჩვეულებრივია.
ის შორეული აღმოსავლეთიდან ჩამოიყვანეს და 1960-იანი წლების ბოლოს აზოვის ზღვაში შეუშვეს. 1980-იანი წლების ბოლოსთვის იქ სარეწაო თევზი გახდა. იქიდან მთელ შავ ზღვაში გავრცელდა და 1995 წელს ეგეოსის ზღვასაც მიაღწია.
პილენგასს მოწითალო ან ნარინჯისფერი თვალი აქვს. ზედა ყბის ბოლო თვალის წინა კიდეს სცდება, რაც შავი ზღვის სხვა კეფალებს არ აქვთ. ლობანისგან განსხვავებით, თვალზე ცხიმოვანი ქუთუთო არ აქვს.
ჩვეულებრივ, 50 სმ-ია. 80 სმ-მდე იზრდება და 5 კგ-მდე იწონის. 6 წელი მაინც ცოცხლობს.
შავი ზღვის ნაპირებზე მისი გავრცელება ადგილობრივი კეფალების მკვეთრ კლებას დაემთხვა, და ის, როგორც ჩანს, მათ ანაცვლებს. აზოვის ზღვაში ახლა ყველაზე მრავალრიცხოვანი კეფალია. ადამიანისთვის უვნებელია და სარეწაო თევზია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.























