შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ტარაღანა (Acipenser stellatus) — Mayenne — harkss53ტარაღანა (Acipenser stellatus) — Varese — Mirko Tomasiტარაღანა (Acipenser stellatus) — Burgas — kolyomamaტარაღანა (Acipenser stellatus) — Odessa — bazazgaტარაღანა (Acipenser stellatus) — České Budějovice — Monika Kahudova
1/5

ტარაღანა

Acipenser stellatus

harkss53 · Mayenne

მთავარი მონაცემები

7 ნახვა
კვება
ძირითადად თევზი; მოლუსკები, კიბოსნაირები, ჭიები
სტატუსი საქართველოში
მკვიდრი; მრავლდება რიონში
ზომა
250 სმ-მდე, 80 კგ-მდე
ჰაბიტატი
ზღვის სანაპირო, 10–100 მ; სატოფოდ დიდი მდინარეები
ოჯახი
Acipenseridae
დაცვა
მსოფლიოში CR, 2022; საქართველოში EN, 2014; CR, 2021

მიმოხილვა

ტარაღანა საქართველოში

ტარაღანა (Acipenser stellatus) შავი ზღვის ზუთხია, რომელიც დღესაც მრავლდება მდინარე რიონში: 2018–2021 წლებში მისი მოზარდები რიონსა და მის შესართავში იპოვეს. 250 სმ-მდე სიგრძესა და 80 კგ-მდე წონას აღწევს. ოდესღაც საქართველოს ერთ-ერთი მრავალრიცხოვანი ზუთხი იყო, დღეს კი რუსულ ზუთხზე ბევრად იშვიათია და მასთან ჰიბრიდებსაც იძლევა. მსოფლიოში კრიტიკულ საფრთხეშია (CR), საქართველოს წითელ ნუსხაში კი საფრთხის ქვეშ მყოფ (EN) სახეობად არის შეტანილი. თუ ზუთხი შემთხვევით მოგხვდათ, ცოცხლად დააბრუნეთ წყალში.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ტარაღანა

წაგრძელებული, მრგვალი განივკვეთის ზუთხია, ძალიან გრძელი, სწორი და წვეტიანი დინგით. ზურგი მუქი ნაცრისფერიდან თითქმის შავამდეა, მუცელი თეთრი. მოკლე ულვაშები პირამდე არ აღწევს.

ტარაღანა (Acipenser stellatus) — Varese — Mirko TomasiMirko Tomasi · Varese · 2025
  1. დინგი გრძელი და წვეტიანია. მოკლე ულვაშები დინგის ქვედა მხარეს, პირთან უფრო ახლოს ზის, ვიდრე დინგის წვერთან, და პირამდე არ აღწევს. ქვედა ტუჩი შუაში გაწყვეტილია.

  2. ტანზე ძვლოვანი ფარების ხუთი რიგი გასდევს: ზურგზე 11–14, თითო გვერდზე 30–36, მუცელზე თითო მხარეს 10–11. რიგებს შორის კანი წვრილი, ვარსკვლავისებრი ძვლოვანი ფირფიტებითაა მოფენილი. აქედან მოდის მისი სამეცნიერო სახელიც, stellatus, ანუ „ვარსკვლავიანი“.

  3. ზურგი მუქი ნაცრისფერიდან თითქმის შავამდეა, გვერდები უფრო ღია, მუცელი თეთრი. რიონში რუსულ ზუთხთან მისი ჰიბრიდებიც გვხვდება, რომლებსაც გარეგნულად ტარაღანად მიიჩნევდნენ. ამიტომ შუალედური ნიშნების მქონე თევზი ყოველთვის სუფთა ტარაღანა არ არის.

ფერი

ნაცრისფერიშავითეთრი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება ტარაღანა საქართველოში

გამსვლელი თევზია: ცხოვრების დიდ ნაწილს ზღვაში ატარებს, გასამრავლებლად კი მდინარეში ადის. ზღვაში სანაპიროსა და შესართავებთან ცხოვრობს, 10–100 მ სიღრმეზე, ქვიშიან და ლამიან ფსკერზე. მოზარდები პირველ ზაფხულს მდინარის თხელ ადგილებში ატარებენ. გავრცელებულია კასპიის, შავი და აზოვის ზღვების აუზებში, ეგეოსის ზღვიდან კი, სავარაუდოდ, გაქრა. საქართველოში შავ ზღვასა და მდინარე რიონში ცხოვრობს. წარსულში რიონში ქუთაისამდე ადიოდა, ენგურსა და კოდორშიც ყოფილა ნანახი. 2018–2021 წლებში ზღვაში, რიონსა და მის შესართავში იპოვეს. რიონი დღეს აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ერთადერთი მდინარეა, სადაც ზუთხები ჯერ კიდევ მრავლდებიან. ვარციხის კაშხლების კასკადის აშენების შემდეგ (1968–1987) რიონის შუა წელში ზუთხის სატოფე ადგილები დაახლოებით 57 კმ-დან 9 კმ-მდე შემცირდა.

ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს

ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.

გაგვიზიარე დაკვირვება

ნახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ძირითადად თევზით იკვებება, ასევე ჭამს მოლუსკებს, კიბოსნაირებს და ჭიებს. ზრდასრულის საკვებში შედის ღორჯოები, ქაშაყი და შპროტი. დღისით ფსკერზე რჩება, ღამით კი საკვებად წყლის ზედა ფენებში ამოდის. მოზარდები ჯერ წვრილ კიბოსნაირებს ჭამენ, შემდეგ თევზზე გადადიან.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

harkss53 · Mayenne
Mirko Tomasi · Varese
kolyomama · Burgas
bazazga · Odessa
Monika Kahudova · České Budějovice

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ტარაღანასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. შავ ზღვასა და მდინარე რიონში ცხოვრობს. 2018–2021 წლებში მისი მოზარდები რიონსა და მის შესართავში იპოვეს, ანუ იქ დღესაც მრავლდება. თუმცა რუსულ ზუთხზე ბევრად იშვიათია.

ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანი ძალიან გრძელი, სწორი და წვეტიანი დინგია. ზურგი მუქი ნაცრისფერიდან თითქმის შავამდეა, მუცელი თეთრი. ფარების რიგებს შორის კანზე წვრილი ვარსკვლავისებრი ფირფიტები აქვს. გახსოვდეთ, რომ რიონში რუსულ ზუთხთან მისი ჰიბრიდებიც გვხვდება.

250 სმ-მდე სიგრძესა და 80 კგ-მდე წონას აღწევს. ჩვეულებრივ 125 სმ-მდე იზრდება. მაქსიმალური ცნობილი ასაკი 29 წელია.

ძირითადად თევზს, მაგალითად ღორჯოებს, ქაშაყსა და შპროტს. ასევე ჭამს მოლუსკებს, კიბოსნაირებს და ჭიებს. დღისით ფსკერზე რჩება, საკვებს კი ღამით ეძებს.

დიდი მდინარეების ძლიერ დინებაზე, ქვიან ან ხრეშიან ფსკერზე. ქვირითობა მაისში იწყება, როცა წყალი დაახლოებით 15°C-მდე თბება. საქართველოში მრავლდება რიონში, რომელიც აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში ზუთხის ბოლო მოქმედი სატოფე მდინარეა.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

9 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.