მდინარის კამბალა
Platichthys flesus
dr. Werner de Gier · 4454 Borssele
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ფსკერის ცხოველები, წვრილი თევზები; მოზარდი – პლანქტონი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი; ეროვნულ შეფასებაში EN
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 50 სმ; 60 სმ-მდე და 2,9 კგ-მდე
- სიღრმე
- 1–100 მ
- ჰაბიტატი
- შესართავები, სანაპირო, მლაშე და მტკნარი წყალი; 5–25 °C
- ოჯახი
- Pleuronectidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2022; საქართველოში EN, 2021
მდინარის კამბალა (Platichthys flesus) ბრტყელი თევზია, რომელიც წლის დიდ ნაწილს შესართავებსა და მლაშე წყალში ატარებს. დასავლეთ აზიაში ერთადერთი კამბალაა, რომელიც მტკნარ წყალში შედის. თვალები, როგორც წესი, მარჯვენა მხარეს აქვს, გვერდითი ხაზის გასწვრივ კი ძვლოვანი ბორცვები. 60 სმ-მდე იზრდება. საქართველოში მკვიდრი სახეობაა. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საფრთხის ქვეშაა (EN): რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2022). თუ შესართავთან კამბალა დაიჭირეთ და მას თვალები მარჯვნივ და ხორკლიანი გვერდითი ხაზი აქვს, ის, დიდი ალბათობით, მდინარის კამბალაა.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მდინარის კამბალა
ოვალური ბრტყელი თევზია პატარა პირით. თვალები, როგორც წესი, მარჯვენა მხარეს აქვს. თვალიანი მხარე მომწვანო-მოზეთისხილისფროა, უსწორმასწორო მოწითალო ლაქებით, ქვედა მხარე კი თეთრია.

კანი ხორკლიანია, განსაკუთრებით გვერდითი ხაზის გასწვრივ და ზურგისა და ანალური ფარფლების ძირთან, სადაც ძვლოვანი ბორცვები აქვს. გვერდითი ხაზი სწორია, გულმკერდის ფარფლის ზემოთ ოდნავ მომრგვალებული. ეს ბორცვები მისი მთავარი ნიშანია.
თვალები, როგორც წესი, მარჯვენა მხარეს აქვს, თუმცა მარცხენათვალა თევზებიც გვხვდება. ზურგის ფარფლში 53–62 რბილი სხივია, ანალურში 37–46, ეკლები არ აქვს. სხეულის სიგანე სიგრძის ნახევარზე ნაკლებია.
კამბალა კალკანს თვალები მარცხნივ აქვს, სხეული თითქმის მრგვალია და ძვლოვანი ბორცვები მთელ თვალიან მხარეს ფარავს. კამბალა არნოგლოსუსსაც თვალები მარცხნივ აქვს, ქერცლი კი ადვილად სცვივა. თუ კამბალას თვალები მარჯვნივ აქვს და ბორცვები გვერდითი ხაზის გასწვრივ მიუყვება, ის მდინარის კამბალაა.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ზედაპირული ზღვისა და შესართავების შლამიანი და ქვიშიანი ფსკერის თევზია. წლის დიდ ნაწილს შესართავებში ატარებს, მლაშე და მტკნარ წყალშიც შედის, დასავლეთ აზიაში კი მხოლოდ შესართავებში ჩანს. 100 მ-მდე სიღრმეზე და 5–25 °C ტემპერატურის წყალში ცხოვრობს. არეალი თეთრი ზღვიდან ევროპის დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ ხმელთაშუა და შავ ზღვებამდე აღწევს. კასპიის ზღვასა და ჩრდილოეთ ამერიკის დიდ ტბებში ადამიანმა შეიყვანა. ევროპაში რაინს 650 კმ-მდე ადის. საქართველოში მკვიდრია და შავი ზღვის საქართველოს წყლებში ცხოვრობს.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ზრდასრული ფსკერის ცხოველებით იკვებება: მოლუსკებით, კიბოსნაირებით, ჭიებით და წვრილი თევზებით. ძლიერი კბილებით მაგარნიჟარიან და ჯავშნიან ცხოველებსაც ჭამს, მაგალითად გულანებს და კიბორჩხალებს. ერთ წლამდე მოზარდი პლანქტონით და მწერების ლარვებით იკვებება.
ღამით აქტიურია და ფსკერში ეფლობა. ზრდასრულები ოქტომბერ–დეკემბერში ზღვაში გადიან, ზამთრობით უფრო ღრმა და თბილ წყალში დგანან და იქ ქვირითობენ, იანვრიდან ივნისამდე. მდედრი 400 000-დან 2 მილიონამდე ქვირითს ყრის. ქვირითი და ლარვები წყლის სისქეში ტივტივებს და დინებას მიაქვს. დაახლოებით 10 მმ სიგრძისას მარცხენა თვალი მარჯვენა მხარეს გადადის და მოზარდი ფსკერზე იწყებს ცხოვრებას. ლარვები შესართავებში შედიან, მოზარდები აპრილის შუა რიცხვებიდან მტკნარ წყალში ადიან გამოსაკვებად. ზრდასრულები ქვირითობის შემდეგ ზღვაში რჩებიან. მამალი 2–3 წლისა მწიფდება, მდედრი 3–4 წლისა, 15 წლამდე ცოცხლობს.
მსოფლიოში მდინარის კამბალა საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2022). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ატლანტიკურ-ხმელთაშუაზღვიურ სახეობად არის მიჩნეული, საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული და საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში საფრთხის ქვეშაა (EN): რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის. სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს და საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მდინარის კამბალასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, საქართველოს მკვიდრი სახეობაა და შავი ზღვის საქართველოს წყლებში ცხოვრობს. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საფრთხის ქვეშაა (EN), რადგან რიცხოვნობა მცირდება. კონკრეტული ადგილები, სადაც ის საქართველოში იჭირება, დაზუსტებული არ არის.
მდინარის კამბალას თვალები, როგორც წესი, მარჯვნივ აქვს, ძვლოვანი ბორცვები კი მხოლოდ გვერდითი ხაზისა და ფარფლების ძირის გასწვრივ. კალკანს თვალები მარცხნივ აქვს და ბორცვები მთელ ზურგს ფარავს. პატარა არნოგლოსუსს თვალები მარცხნივ და ცვენადი ქერცლი აქვს. თვალების მხარე პირველი, რაც უნდა შეამოწმოთ.
დიახ, დასავლეთ აზიაში ის ერთადერთი კამბალაა, რომელიც მტკნარ წყალში შედის. მოზარდები გაზაფხულზე მდინარეებში ადიან გამოსაკვებად, ევროპაში რაინს 650 კმ-მდეც კი. დასავლეთ აზიაში კი, ჩვეულებრივ, შესართავებში რჩება. გასამრავლებლად ზღვაში ბრუნდება.
ფსკერის ცხოველებს: მოლუსკებს, კიბოსნაირებს, ჭიებს და წვრილ თევზებს. ძლიერი კბილებით გულანებსა და კიბორჩხალებსაც ამტვრევს. ერთ წლამდე მოზარდები პლანქტონს და მწერების ლარვებს ჭამენ.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC), საქართველოში კი 2021 წლის შეფასებით საფრთხის ქვეშაა (EN). სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს და საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















