შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ჯარღალა (Acipenser nudiventris) — Golubitskaya — anastasiatuzova
1/1

ჯარღალა

Acipenser nudiventris

anastasiatuzova · Golubitskaya

მთავარი მონაცემები

1 ნახვა
კვება
მოლუსკები, კიბოსნაირები, მწერების ლარვები, ფსკერის თევზი
სტატუსი საქართველოში
ძალიან იშვიათი, რიონში ისევ იპოვეს 2020–2022 წლებში
ზომა
211 სმ-მდე, ჩვეულებრივ 132 სმ; 80 კგ-მდე
სიცოცხლის ხანგრძლივობა
30 წელზე მეტი
ჰაბიტატი
სანაპირო ზღვა და შესართავები, დიდი მდინარეები
ოჯახი
Acipenseridae
დაცვა
მსოფლიოში CR, 2022; საქართველოს წითელი ნუსხა EN

მიმოხილვა

ჯარღალა საქართველოში

ჯარღალა (Acipenser nudiventris) შავი ზღვის აუზიდან გამქრალად ითვლებოდა: საქართველოში ბოლოს 1997 წელს დააფიქსირეს და მერე სამი ათწლეული აღარ უნახავთ. 2020–2022 წლებში რიონში ის 22-ჯერ დააფიქსირეს, გენეტიკურმა ანალიზმა კი აჩვენა, რომ ეს თევზები შავი ზღვის ძველი, ადგილობრივი პოპულაციის ნაშთია და არა სხვაგან გაშვებული მოშენებული თევზი. 2,11 მ-მდე იზრდება და 80 კგ-მდე იწონის. ადამიანისთვის საშიში არ არის. არეალი ოდესღაც შავ, აზოვის, კასპიისა და არალის ზღვებს მოიცავდა. დღეს ბუნებრივი პოპულაციის მცირე ნაშთი მხოლოდ ურალსა და რიონშია შემორჩენილი. მსოფლიოში კრიტიკულ საფრთხეშია (CR), საქართველოს წითელ ნუსხაში კი საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად (EN) არის შეტანილი.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ჯარღალა

წაგრძელებული ზუთხია, ზომიერად გრძელი, წვეროში წამახვილებული დრუნჩით. ოთხი ულვაში ფოჩიანია, ქვედა ტუჩი კი მთლიანი, შუაში გაუწყვეტელი, რაც სხვა ზუთხებისგან ყველაზე ადვილად გამოარჩევს. ზურგი რუხია, გვერდები უფრო ღია, მუცელი თეთრი.

  1. ქვედა ტუჩი მთლიანია, შუაში არ არის გაწყვეტილი. ოთხი ულვაში ფოჩიანია და დრუნჩის წვერსა და პირს შუა ზის. რუსულ ზუთხსა და ტარაღანას ქვედა ტუჩი შუაში გაწყვეტილი აქვთ, ამიტომ თევზს ქვემოდან დახედეთ.

  2. ზურგის პირველი ფარი დანარჩენებზე დიდია და თავს ერწყმის. ზურგზე 11–17 ფარია, თითო გვერდზე 49–74, ჩვეულებრივ 55–56, მუცელზე 10–16. ზურგისა და მუცლის მწკრივებს შორის პატარა ძვლოვანი ფირფიტები არ აქვს.

  3. ზურგი რუხია, გვერდები უფრო ღია, მუცელი თეთრი. დრუნჩი ზომიერად გრძელია და წვეროში წამახვილებული.

ფერი

ნაცრისფერითეთრი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება ჯარღალა საქართველოში

ზღვაში ნაპირისა და შესართავების ახლოს ცხოვრობს, მდინარეში კი დიდი მდინარეების ღრმა უბნებში, ლამიან ფსკერზე. ახალგაზრდები მდინარის წყალმარჩხ ადგილებს ირჩევენ. ქვირითს დიდი, ღრმა მდინარეების მთავარ კალაპოტში, ჩქარ დინებაში, ქვიან ან ხრეშიან ფსკერზე ყრის. საქართველოში ის რიონში გვხვდება. 2020 წელს აქ რვა თევზი დააფიქსირეს, 20–75 სმ სიგრძის, 2020–2022 წლებში კი სულ 22 დაკვირვებაა. რიონში იგივე საქვირითე ადგილები აქვს, რაც რუსულ ზუთხს.

ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს

ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.

გაგვიზიარე დაკვირვება

ნახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ფსკერზე იკვებება: ჭამს მოლუსკებს, წვრილ კიბოსნაირებს, ქირონომიდების ლარვებსა და ფსკერის თევზებს. კასპიაში მისი ძირითადი საკვები თევზი და მოლუსკებია. საკვებს ფსკერზე ფოჩიანი ულვაშებით პოულობს.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

anastasiatuzova · Golubitskaya

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ჯარღალასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, რიონში. 1997 წლის შემდეგ საქართველოში აღარ უნახავთ, 2020–2022 წლებში კი რიონში 22-ჯერ დააფიქსირეს. გენეტიკურად ეს თევზები შავი ზღვის ძველი პოპულაციის ნაშთია, რომელიც მდინარეში ჯერ კიდევ მრავლდება.

ქვედა ტუჩი მთლიანი აქვს და ულვაშები ფოჩიანი. რუსულ ზუთხს, სპარსულ ზუთხსა და ტარაღანას ქვედა ტუჩი შუაში გაწყვეტილი აქვთ, ულვაშები კი გლუვი. ზურგის პირველი ფარი დიდია და თავს ერწყმის.

2,11 მ-მდე იზრდება და 80 კგ-მდე იწონის, თუმცა ჩვეულებრივ დაახლოებით 1,3 მ-ია. რიონში 2020 წელს ნანახი თევზები 20–75 სმ-ის იყვნენ. 30 წელზე მეტ ხანს ცოცხლობს.

ფსკერზე მცხოვრებ მოლუსკებს, კიბოსნაირებს, მწერების ლარვებსა და თევზს. საკვებს ფსკერზე ულვაშებით პოულობს. ახალგაზრდები მდინარის წყალმარჩხ ადგილებში იკვებებიან.

ზრდასრულები მდინარეში შემოდგომით შედიან, იზამთრებენ და ქვირითს გაზაფხულზე ყრიან, რიონში მაისის ბოლოს. დედალი პირველად 12–22 წლისა მრავლდება და მერე 2–3 წელიწადში ერთხელ. ასეთი ნელი გამრავლება პოპულაციას ძალიან მოწყვლადს ხდის.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

11 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.