ლავრაკი
Dicentrarchus labrax
Donald Davesne · Playa Blanca
მთავარი მონაცემები
- კვება
- კრევეტები, მოლუსკები, თევზი
- სტატუსი საქართველოში
- მკვიდრი, იშვიათი; ბათუმთან
- ზომა
- ჩვეულებრივ, 50 სმ; 103 სმ-მდე, 12 კგ-მდე
- სიცოცხლის ხანგრძლივობა
- 30 წლამდე
- ჰაბიტატი
- სანაპირო წყლები, შესართავები, ლაგუნები; 100 მ-მდე
- ოჯახი
- Moronidae
- დაცვა
- მსოფლიოში NT, 2022; შავ ზღვაში VU, 2014; საქართველოში VU, 2021
ლავრაკი (Dicentrarchus labrax) 103 სმ-მდე იზრდება და 12 კგ-მდე იწონის, 30 წლამდე ცოცხლობს. სანაპირო წყლების თევზია: ზაფხულში შესართავებსა და ლაგუნებში შედის, ცივ ამინდში კი ზღვაში გადის. ხმელთაშუა ზღვაში ყველაზე მნიშვნელოვანი მოშენებული თევზია და რესტორნებში სიბასის სახელით იყიდება. შავ ზღვაში იშვიათია, საქართველოს სანაპიროზე ბათუმთან არის ნანახი. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მოწყვლადია (VU), მსოფლიოში კი საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2022). თუ ბადეში ან ანკესზე დიდი, ვერცხლისფერი, ზოლების გარეშე თევზი მოგხვდათ ლაყუჩის ხუფზე მუქი ლაქით, ის, დიდი ალბათობით, ლავრაკია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ლავრაკი
წაგრძელებული, გვერდებიდან ოდნავ შებრტყელებული თევზია, კონუსური თავით და დიდი პირით. ვერცხლისფერ-რუხია, ზურგზე მოლურჯო ელფერით. ზურგზე ორი ცალკე ფარფლი აქვს.

ზრდასრულს სხეულზე არც ზოლები აქვს და არც ლაქები, მხოლოდ ლაყუჩის ხუფის ზედა კიდესთან ჩანს გადღაბნილი შავი ლაქა. მოზარდს ზურგის ზედა ნაწილზე რამდენიმე მუქი წერტილი აქვს. ამით ზოლიანი ლავრაკისგან მარტივად გაარჩევთ, რომელსაც გვერდებზე მუქი გრძივი ზოლები გასდევს.
ზურგის პირველ ფარფლში 8–9 ეკალია, მეორეში ერთი ეკალი და 12–14 რბილი სხივი. ანალურ ფარფლში 3 ეკალია. გვერდითი ხაზი 62–74 ქერცლისგან შედგება და კუდის ფარფლამდე აღწევს.
ლაყუჩის ხუფზე ორი ბრტყელი ეკალი აქვს, წინალაყუჩის ქვედა კიდეზე კი წინ მიმართული მსხვილი კბილანები. მუცელი და მუცლის ფარფლები ზოგჯერ მოყვითალოა. ხელში აყვანისას ფრთხილად იყავით: ეს ეკლები და კბილანები მკვეთრია.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
სანაპირო წყლების ფსკერთან მცხოვრები თევზია, ხშირად შესართავებში, ლაგუნებში და ზოგჯერ მდინარეებშიც შედის. 100 მ სიღრმემდე გვხვდება, მაგრამ უფრო ხშირად თხელ წყალშია. ზაფხულში სანაპიროსა და მდინარის შესართავებს უახლოვდება, ცივ ამინდში კი ღია ზღვაში გადის. 8–24 °C წყალს იტანს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნორვეგიიდან მაროკომდე, მთელ ხმელთაშუა ზღვაში და შავი ზღვის სამხრეთ ნაწილში. შავ ზღვაში იშვიათია. საქართველოს სანაპიროზე ბათუმთან არის ნანახი.
ლავრაკის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
მტაცებელია: ძირითადად კრევეტებს, მოლუსკებს და თევზს ჭამს. მოზარდი უხერხემლოებით იკვებება და ასაკთან ერთად სულ უფრო მეტ თევზს იჭერს. ზრდასრული თითქმის მთლიანად თევზიჭამიაა: სარდინას, შპროტს და ქვიშის თევზებს ნადირობს, ასევე ჭიებს, კალმარებს და კიბოსნაირებს.
მოზარდები გუნდებად დადიან, ზრდასრულები კი ნაკლებად ერთიანდებიან და ხშირად მარტო ცურავენ. დღისითაც და ღამითაც ნადირობს, 4 კგ-ზე დიდი თევზები კი უმეტესად ღამით. მოზარდი პირველ ერთ-ორ წელს შესართავში ატარებს. წელიწადში ერთხელ ქვირითობს, ჩვეულებრივ, ზამთარში, სამხრეთში კი გაზაფხულზე. ქვირითს ჯგუფურად, ნაწილ-ნაწილ ყრის, კვერცხები 1,1–1,5 მმ-ია და წყალში თავისუფლად ცურავს. ახლად გამოჩეკილი ლარვა 3 მმ-ია. ხმელთაშუა ზღვაში 2–4 წლის ასაკში მწიფდება.
მსოფლიოში ლავრაკი საფრთხესთან ახლოსაა (NT, 2022), რადგან რიცხოვნობა მცირდება. შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალში ის მოწყვლადია (VU) და საქართველოს წყლებისთვისაც არის მითითებული. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით საქართველოში მოწყვლადია (VU, 2021): რიცხოვნობა მცირდება, მიზეზი კი ახსნილი არ არის. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის და სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ლავრაკთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ იშვიათად. შავ ზღვაში ის, ზოგადად, იშვიათი თევზია, საქართველოს სანაპიროზე კი ბათუმთან არის ნანახი. ზაფხულში სანაპიროს და მდინარეების შესართავებს უახლოვდება.
ლავრაკს გვერდებზე ზოლები არ აქვს, ზრდასრული თითქმის ერთფეროვანი ვერცხლისფერ-რუხია. ზოლიან ლავრაკს გვერდებზე მუქი გრძივი ზოლები გასდევს ლაყუჩებიდან კუდამდე. ლავრაკს ლაყუჩის ხუფის ზედა კიდესთან გადღაბნილი შავი ლაქაც აქვს.
ჩვეულებრივ, 50 სმ-ია, მაგრამ 103 სმ-მდე იზრდება და 12 კგ-მდე იწონის. 30 წლამდე ცოცხლობს. ნელა იზრდება და ზრდასრულობას რამდენიმე წელიწადში აღწევს.
კრევეტებს, მოლუსკებს და თევზს. მოზარდი უხერხემლოებით იკვებება, ზრდასრული კი უმეტესად თევზს ნადირობს. დიდი ლავრაკი ძირითადად ღამით ნადირობს.
უმეტესად მოშენებიდან. ლავრაკი ხმელთაშუა ზღვაში ყველაზე მნიშვნელოვანი მოშენებული თევზია, ყველაზე დიდ მომშენებლებს შორის თურქეთი, საბერძნეთი და იტალიაა. მოშენებული თევზი ველურზე პატარა და იაფია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















