ფართოდინგა ნემსთევზა
Syngnathus typhle
Pierre Corbrion · Côtes-d'Armor
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- ჩვეულებრივ 15–20 სმ, 35 სმ-მდე
- კვება
- პლანქტონი, ნიჩბისფეხიანი კიბოსნაირები
- სტატუსი საქართველოში
- შავი ზღვის სანაპირო წყლები; ზუსტი ადგილი უცნობია
- ჰაბიტატი
- ზღვის ბალახი, სანაპირო და შესართავები, 1–20 მ
- ოჯახი
- Syngnathidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2014; საქართველოში VU, 2021
ფართოდინგა ნემსთევზას ყველაზე მეტად დინგი გამოარჩევს: გვერდებიდან შებრტყელებულია და სხეულის სიმაღლისაა, თავი კი ზღვის ცხენისას ჰგავს. ზღვის ბალახის მდელოებში ცხოვრობს და ხშირად წყალმცენარეებს შორის ვერტიკალურად დგას. ჩვეულებრივ, 15–20 სმ-ია. მასთან როლები შებრუნებულია: ქვირითს მამალი ატარებს სამშობიარო ჩანთაში, მდედრები კი მამლებისთვის ეჯიბრებიან ერთმანეთს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, ნორვეგიიდან და ბალტიის ზღვიდან მაროკომდე, ასევე ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. შავ ზღვაში საქართველოს სანაპირო წყლებშიც ცხოვრობს. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2014), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი მოწყვლადია (VU).
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ფართოდინგა ნემსთევზა
წაგრძელებული, წვრილი თევზია, სხეული წვრილი ძვლოვანი ფირფიტებით აქვს დაფარული. პირველ რიგში მაღალ, გვერდებიდან შებრტყელებულ დინგს შეამჩნევთ, რომელიც ზღვის ცხენის თავს მოგაგონებთ. შავ ზღვაში სხვა ნემსთევზებიც ცხოვრობს, ამიტომ დინგის სიმაღლეს და კუდის ფარფლს მიაქციეთ ყურადღება.

დინგი გრძელია, გვერდებიდან შებრტყელებული და მაღალი: თვალის დიამეტრზე მაღალია და სხეულის სიმაღლეს უტოლდება. პირი ირიბად აქვს მიმართული. ეს მაღალი დინგი მისი ყველაზე თვალსაჩინო ნიშანია და სახელიც მისგან მიიღო.
განივკვეთში სხეული ექვსკუთხაა, ამით ის სწორფინგა ნემსთევზასგან განსხვავდება, რომელსაც მრგვალი, კიდევ უფრო ძაფისებრი სხეული აქვს. ფართოდინგა ნემსთევზას მარაოსებრი კუდის ფარფლი აქვს, სწორფინგას კი არა. თუ კუდის ფარფლს ხედავთ, Nerophis-ს გამორიცხავთ.
ტანის წინა რგოლები მუცლის მხარეს შეზრდილი არ არის. სხეულის ზედაპირს წვრილი ძვლოვანი ფირფიტები ფარავს. ჩვეულებრივ, 15–20 სმ სიგრძისაა, უდიდესი ცნობილი სიგრძე 35 სმ-ია.
ფერი
ზოგადად მომწვანოა, ხშირად სხვადასხვა მუქი ჭრელი ლაქებით, მუცელი კი ყვითელი აქვს. მწვანე ფერი ზღვის ბალახსა და წყალმცენარეებს შორის კარგად მალავს.
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
სანაპირო არაღრმა წყლისა და შესართავების თევზია. ხშირად ზღვის ბალახის (Zostera) და სხვა წყალქვეშა მცენარეების ბუჩქნარში ცხოვრობს, 1–20 მ სიღრმეზე. მლაშე წყალსაც იტანს და 8–24 °C ტემპერატურის წყალში გვხვდება. ძირითადად ნაპირთან ახლოს ცხოვრობს, მაგრამ ნაპირიდან რამდენიმე კილომეტრზე, თავთხელებზეც ჩნდება. არეალი ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილს მოიცავს, ნორვეგიის ვარდიოდან, ბალტიის ზღვიდან, ფინეთის ყურემდე, და ბრიტანეთის კუნძულებიდან მაროკომდე. ცხოვრობს ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებშიც. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნის წყლებშია აღრიცხული, საქართველოსიც. საქართველოს სანაპიროზე მისი ზუსტი ადგილსამყოფელი ცნობილი არ არის.
ფართოდინგა ნემსთევზას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ იმდენად ცოტაა, რომ არც ერთი რეგიონი არ არის მონიშნული.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
პლანქტონით იკვებება, მაგალითად, ნიჩბისფეხიანი კიბოსნაირებით (Copepoda). საკვებს მილისებრი დინგით სწრაფად შეისრუტავს. ნადავლს წყალმცენარეებს შორის, ხშირად ვერტიკალურად მდგომი ელოდება.
ხშირად წყალმცენარეების ფოთლებს შორის ვერტიკალურად დგას და ასე ისვენებს. მომთაბარე არ არის, ერთ ადგილს ინარჩუნებს. ზაფხულში მრავლდება. როლები შებრუნებულია: ქვირითს მამალი ატარებს, ამიტომ ის უფრო ამრჩეველია, მდედრები კი მამლებისთვის ერთმანეთს ეჯიბრებიან. ტრფობისას წყვილი რიტუალურ ცეკვას ასრულებს, შემდეგ მდედრი კვერცხსადებით ქვირითს მამლის სამშობიარო ჩანთაში დებს. მამალი ქვირითს ჩანთაში ჩაიჭყლეტს, განაყოფიერებს და S-ის ფორმას იღებს. ორივე სქესი მრავალ პარტნიორთან წყვილდება: ერთ მამალს ჩანთაში 1-დან 6-მდე მდედრის ქვირითი აქვს, თითოეულისგან დაახლოებით 20 კვერცხი. ორივე სქესი დიდ პარტნიორს ამჯობინებს, მამლები კი პარაზიტებით დაავადებულ მდედრებს ერიდებიან. მამალი ქვირითს 4–6 კვირა ატარებს და ემბრიონებს ჟანგბადითა და საკვებით ამარაგებს. დაახლოებით ოთხ კვირაში მოზარდები იჩეკებიან და ღია წყალში გამოდიან. გამოჩეკის შემდეგაც საფრთხის დროს ჩანთაში ბრუნდებიან.
მსოფლიოში ფართოდინგა ნემსთევზა საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2014). შავი ზღვის თევზების 2014 წლის ჩამონათვალშიც რეგიონულად საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC). საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა მცირდება. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ შედის და სპეციალური დაცვის სტატუსი არ აქვს. მისი საცხოვრებელი ზღვის ბალახის მდელოები და სანაპიროს წყალქვეშა მცენარეულობაა.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ფართოდინგა ნემსთევზასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. შავ ზღვაში ყველა სანაპირო ქვეყნის წყლებშია აღრიცხული, საქართველოსიც. ზუსტი ადგილსამყოფელი და რიცხოვნობა საქართველოში უცნობია. 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მოწყვლადია (VU) და რიცხოვნობა მცირდება.
მაღალი, გვერდებიდან შებრტყელებული დინგით, რომელიც სხეულის სიმაღლისაა. სხეული განივკვეთში ექვსკუთხაა, კუდზე მარაოსებრი ფარფლი აქვს. ზოგადად მომწვანოა, მუქი ლაქებით და ყვითელი მუცლით.
დიახ. მდედრი ქვირითს მამლის სამშობიარო ჩანთაში დებს, მამალი კი მას 4–6 კვირა ატარებს და ემბრიონებს ჟანგბადითა და საკვებით ამარაგებს. ერთ მამალს 1-დან 6-მდე მდედრის ქვირითი შეიძლება ჰქონდეს. მოზარდები საფრთხის დროს გამოჩეკის შემდეგაც ჩანთაში ბრუნდებიან.
პლანქტონს, მაგალითად, ნიჩბისფეხიან კიბოსნაირებს. საკვებს მილისებრი დინგით შეისრუტავს. ხშირად წყალმცენარეებს შორის ვერტიკალურად დგას და ნადავლს ელოდება.
ჩვეულებრივ, 15–20 სმ-ია. უდიდესი ცნობილი სიგრძე 35 სმ-ია. მდედრებიც და მამლებიც დიდ პარტნიორს ამჯობინებენ, რადგან დიდი თევზი მეტ შთამომავლობას იძლევა.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2014), მაგრამ საქართველოში მოწყვლადია (VU, 2021) და რიცხოვნობა მცირდება. საქართველოს წითელ ნუსხაში არ შედის. თუ ნახავთ, ბუნებაში დატოვეთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.























