კობრი
Cyprinus carpio
Cole Tiemann · Elkton
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ფსკერის უხერხემლოები, მცენარეები
- სტატუსი საქართველოში
- შემოყვანილად ითვლება; ფართოდ გავრცელებული
- ზომა
- 110 სმ-მდე (სტანდარტული სიგრძე), 50 კგ-მდე; ჩვეულებრივ 40 სმ-მდე
- ჰაბიტატი
- თბილი, ნელა მოდინებადი და მდგარი წყლები, წყალსაცავები
- ოჯახი
- Cyprinidae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC, 2022; საქართველოში VU, 2021
კობრი ორი წყვილი ულვაშით, მსხვილი ქერცლით და ბრინჯაოსფერი გვერდებით ადვილად საცნობია. 1 მ-ზე მეტ სიგრძეს და 50 კგ-ს აღწევს, თუმცა უმეტესად 40 სმ-ზე პატარაა, და 50 წლამდე ცოცხლობს. ველური კობრი ბუნებრივად შავი, კასპიისა და არალის ზღვების აუზებში ცხოვრობს, შინაური ჯიშები კი მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული. საქართველოში ბევრ მდინარეში, ტბასა და წყალსაცავში გვხვდება. საქართველოში შემოყვანილ სახეობად ითვლება, მტკვრის აუზში კი დასავლეთ საქართველოდან შეიყვანეს. ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2022), საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კი მოწყვლადია (VU).
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კობრი
მსხვილი, წაგრძელებული, გვერდებიდან შებრტყელებული თევზია, ორი წყვილი ულვაშით. სხეული რუხიდან ბრინჯაოსფრამდეა, ქერცლი მსხვილი და სქელი. ზურგის ფარფლი გრძელია, კუდის ფარფლი ღრმად ამოჭრილი.

პირზე ორი წყვილი, სულ ოთხი ულვაში აქვს. ულვაშები გრძელ ზურგის ფარფლთან ერთად კობრს ევროპისა და დასავლეთ აზიის სხვა კობრისებრი თევზებისგან გამოარჩევს, ამიტომ ორივე ნიშანს დახედეთ.
ზურგის ფარფლი გრძელია, 15–20 დატოტვილი სხივით. ანალური ფარფლის ბოლო დაუტოტავი სხივი ძლიერ გაძვალებულია და უკანა კიდე დაკბილული აქვს. კუდის ფარფლი ღრმად არის ამოჭრილი.
ველური კობრი შინაურზე წაგრძელებულია და ნაკლებად ჩასხმული. სახეობა ფორმით, ქერცლით, ფარფლებით და ფერით ძალიან ცვალებადია, სელექციით კი ბევრი ჯიში გამოიყვანეს. ამიტომ ერთ წყალსატევში სრულიად განსხვავებული გარეგნობის კობრები შეიძლება ნახოთ.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
თბილ, ღრმა, ნელა მოდინებად და მდგარ წყლებს ირჩევს: დაბლობის მდინარეებს და დიდ, მცენარეებით მდიდარ ტბებს, რბილი ფსკერით. ამტანი თევზია და სხვადასხვა პირობას ეგუება, მომლაშო წყალსაც. ველური კობრის ბუნებრივი არეალი შავი, კასპიისა და არალის ზღვების აუზებია, დღეს კი თითქმის ყველგან, განსაკუთრებით წყალსაცავებშია შეყვანილი. საქართველოში ბევრ მდინარეში, ტბასა და წყალსაცავში გვხვდება. ალგეთის აუზში დასავლეთ საქართველოდან, შავი ზღვის აუზიდან შეიყვანეს.
კობრის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი გავრცელების ნაწილად მოინიშნოს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ყოვლისმჭამელია. ზრდასრული და ახალგაზრდა თევზები ფსკერზე მცხოვრებ უხერხემლოებს და მცენარეულ საკვებს ჭამენ. ლარვები და მოზარდები თავიდან ძალიან წვრილი ზოოპლანქტონით, ძირითადად როტიფერებით იკვებებიან. ზოგჯერ წყლის ზედაპირიდანაც ისრუტავს მოტივტივე მწერებს.
ყველაზე აქტიური ბინდისას და განთიადისას არის. ჟანგბადის ნაკლებობას კარგად იტანს. ჩრდილოეთ ნაწილში მაის-ივნისში მრავლდება, როცა წყალი 18°C-ზე მეტად თბება. ქვირითის დასაყრელად ხშირად შორს მიცურავს, დატბორილ მდელოებსა და მდინარის ყურეებში. დედალს რამდენიმე მამალი მისდევს, ქვირითს კი ხშირ მცენარეებში ყრის. დედალი სეზონში მილიონზე მეტ წებოვან ქვირითს დებს, რომელიც მცენარეებს ემაგრება და 4 დღეში იჩეკება. ლარვები მხოლოდ თბილ, არაღრმა, მცენარეებით დაფარულ წყალში გადარჩება.
მსოფლიოში კობრი საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2022). ეს შეფასება ევრაზიის ბუნებრივ, ველურ პოპულაციებს ეხება, ადრე კი IUCN-ის სიაში მოწყვლადად (VU) იყო შეტანილი. ველური პოპულაციები XVIII საუკუნიდან მკვეთრად შემცირდა მდინარეების რეგულირებისა და ჭაობების დაშრობის გამო. დღესაც ნელა, მაგრამ მუდმივად მცირდება მოშენებულ ჯიშებთან და აღმოსავლეთ აზიურ კობრებთან შეჯვარების გამო, და „სუფთა“ ველური პოპულაციები, სავარაუდოდ, ძალიან ცოტაა დარჩენილი. საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით კობრი მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა მცირდება.
qfc79 · Cole Tiemann · Logan Hallstrom · natalyipraska · არვიდას მერკელისი · rudif · Anne Holz · ალექსანდრე აბულაძე
საქართველოში შემოყვანილ სახეობად ითვლება. მტკვრის აუზში, მაგალითად ალგეთში, დასავლეთ საქართველოდან, შავი ზღვის აუზიდან შეიყვანეს. ველური კობრის ბუნებრივი არეალი შავი, კასპიისა და არალის ზღვების აუზებია, მოშენებული კი თითქმის ყველა წყალსაცავშია.
ორი წყვილი ულვაშით, მსხვილი ქერცლით, გრძელი ზურგის ფარფლით და ღრმად ამოჭრილი კუდით. ფერი რუხიდან ბრინჯაოსფრამდეა. ოთხი ულვაში და გრძელი ზურგის ფარფლი ერთად კობრის ყველაზე საიმედო ნიშანია.
1 მ-ზე მეტ სიგრძეს და 50 კგ-მდე წონას აღწევს, თუმცა უმეტესად 40 სმ-ზე პატარაა. 50 წლამდე ცოცხლობს. თბილისში, გლდანის ტბაში, 2,5 კგ-იანი კობრიცაა გადაღებული.
ფსკერის უხერხემლოებს და მცენარეულ საკვებს. საკვებს ფსკერზე, რბილ გრუნტში ეძებს, ზოგჯერ კი ზედაპირიდან მოტივტივე მწერებსაც ისრუტავს. ყველაზე აქტიური ბინდისას და განთიადისას არის.
ერთი სახეობაა, მაგრამ განსხვავდება. ველური კობრი წაგრძელებულია და ნაკლებად ჩასხმული, მოშენებული ჯიშები კი ფორმით, ქერცლით და ფერით ძალიან ცვალებადია. ერთ-ერთი ასეთი ჯიშია სარკისებრი კობრი, რომელიც საქართველოშიც შემოიყვანეს. ველური კობრის მთავარი საფრთხე სწორედ მოშენებულ ჯიშებთან შეჯვარებაა.
არა, ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში საჭიროებს ნაკლებ ზრუნვას (LC, 2022), ეს ევრაზიის ველურ პოპულაციებს ეხება. საქართველოს 2021 წლის ეროვნული შეფასებით მოწყვლადია (VU), რიცხოვნობა მცირდება.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















