ძირითადად პატარა ძუძუმწოვრებს, განსაკუთრებით მემინდვრიებსა და თაგვებს იჭერს. ასევე ნადირობს მწერებზე, პატარა ფრინველებსა და სხვა წვრილ ცხოველებზე. ჰაერში ფარფატისას მიწას აკვირდება და ნადავლისკენ ეშვება.
კირკიტა
Falco tinnunculus
Charles J. Sharp / CC BY-SA 4.0 · ფარმური, ოქსფორდშირი, გაერთიანებული სამეფო
კირკიტა (Falco tinnunculus) საქართველოში მობუდარი მცირე ფალკონია, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. ღია ადგილას ნადირობისას ხშირად ერთ წერტილში ფარფატებს; ამოცნობაში გრძელი კუდიც ეხმარება.
მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით
- ზომა
- 32–35 სმ; ფრთების შლა 71–80 სმ
- სტატუსი საქართველოში
- ბუდობს; გვხვდება მთელი წლის განმავლობაში და გადაფრენისას
- ჰაბიტატი
- ღია ბალახიანი ადგილები და მინდვრები
- კვება
- მცირე ძუძუმწოვრები; ასევე მწერები და სხვა ნადავლი
- კონსერვაცია
- ნაკლებად საფრთხის ქვეშ — გლობალურად (2021), ეროვნულად (2024)
კირკიტა (Falco tinnunculus) შავარდნისებრთა ოჯახის პატარა მტაცებელი ფრინველია. საქართველოში ბუდობს და მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება; გადაფრენის დროსაც შეუნიშნავთ. თუ კირკიტას შეხვდებით, ჩვეულებრივ, საფრთხეს არ გიქმნით. მის ამოცნობაში დაგეხმარებათ ღია ადგილის თავზე ერთ ადგილზე ფარფატი, გრძელი კუდი და წითური ზურგი მუქი ლაქებით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კირკიტა
პატარა ფალკონი გრძელი კუდითა და წვეტიანი ფრთებით. ზურგი წითურია მუქი ლაქებით, ქვედა მხარე კი ღია ფერისაა და მუქი ლაქები აქვს; თვალის ქვეშ მუქი ზოლი აქვს. ღია ადგილას ჰაერში ერთ ადგილზე ფარფატი ამოცნობის კარგი მინიშნებაა, თუმცა მხოლოდ ამ ქცევით მისი დანამდვილებით ამოცნობა შეუძლებელია.
ზრდასრულ მამალს რუხი თავი და კუდი აქვს. კუდის ბოლოში ფართო შავი ზოლია, ზურგი კი წითურია და მუქი ლაქები აქვს. დედალი უფრო ყავისფერია და კუდზე ბევრი განივი ზოლი აქვს. ახალგაზრდა ცხოველი დედალს ჰგავს.
მსგავსი მცირე კირკიტა (Falco naumanni) საქართველოშია დაფიქსირებული, მაგრამ ცალკე სახეობაა. ზრდასრულ მამალ მცირე კირკიტას წითური ზურგი შავი ლაქების გარეშე აქვს; მისი ბრჭყალები ღია ფერისაა, კირკიტასი კი — შავი. ბრჭყალების ფერი მხოლოდ ახლო ხედში ან მკაფიო ფოტოზე ჩანს. თუ ფრინველი დედალია ან ახალგაზრდაა, ამ ორი სახეობის გარჩევა ხშირად რთულია: მარტო ფარფატით ან შორიდან დანახული შეფერილობით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
შორიდან, წამიერად დანახვისას კირკიტასა და შავარდენს (Falco peregrinus) ორივეს წვეტიანი ფრთები და სახეზე მუქი ნიშანი აქვს. ახალგაზრდა შავარდენიც მოყავისფროა. შავარდენი უფრო მძლავრია: კუდი მოკლე აქვს, თავის ზედა ნაწილი მუქია და სახეზე ფართო, ულვაშის მსგავსი მუქი ზოლი ეტყობა. კირკიტას კუდი გრძელია. კაკაჩას (Buteo buteo) უფრო ფართო ფრთები და სხვაგვარი მოხაზულობა აქვს.
რომელ სახეობებს ჰგავს
საქართველოში ლაგოდეხის ნაკრძალშიცაა აღრიცხული. ნადირობს მდელოებზე, მინდვრებსა და სხვა ღია ადგილებში, მათ შორის გზისპირა ბალახიან ზოლებშიც.
დაფიქსირებულია (ფოტოდაკვირვებები)საველე ჩანაწერი
ჩანაწერები ცოტაა · 1
კირკიტას რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ინტერაქტიული რუკა იტვირთება.
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
დღისით აქტიურია. სანადიროდ ბოძზე ან სხვა შემაღლებულ ადგილზე ჯდება. ასევე ფრთებს სწრაფად იქნევს და ჰაერში ერთ ადგილას ჩერდება. გაშლილი კუდი ადგილზე გაჩერებაში ეხმარება, თავს კი თითქმის უძრავად უჭირავს. განსაკუთრებით ბუდესთან შეიძლება გაიგონოთ მისი მკვეთრი, განმეორებადი „კი-კი-კი“. ბუდობს კლდის თაროზე, შენობის ნაპრალში ან სხვა ფრინველის ძველ ბუდეში. საკუთარ ბუდეს ტოტებისგან ჩვეულებრივ არ აგებს.
2024 წლისთვის კირკიტა როგორც მსოფლიოში, ისე საქართველოში გადაშენების დაბალი საფრთხის მქონედ იყო შეფასებული. 2021 წლის გლობალური შეფასებით, მისი რაოდენობა მსოფლიოში მცირდება, მაგრამ ეს არ გვიჩვენებს, როგორ იცვლება მისი რაოდენობა საქართველოში. მცირე კირკიტა (Falco naumanni) სხვა სახეობაა და 2024 წლისთვის საქართველოში გადაშენების უკიდურესად მაღალი საფრთხის წინაშე მყოფად იყო შეფასებული.
Paul Colin Hennig / firstdorsal.eu / CC BY-SA 4.0 · ბად-ურახი, გერმანია
Charles J. Sharp / CC BY-SA 4.0 · ფარმური, ოქსფორდშირი, გაერთიანებული სამეფო
Donsky · თბილისი
Alexis Lours / CC BY 4.0 · ფრანკონვილი, საფრანგეთი
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კირკიტასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში ბუდობს, მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება და გადაფრენის დროსაც უნახავთ.
ღია ბალახიან ადგილებსა და მინდვრებთან მოძებნეთ. ლაგოდეხის ნაკრძალშიცაა აღრიცხული.
დააკვირდით წვეტიან ფრთებს, გრძელ კუდს, მუქი ლაქებით დაფარულ წითურ ზურგსა და ფარფატს. მამალს რუხი თავი და კუდი აქვს; დედალი და ახალგაზრდა ფრინველი უფრო ყავისფერები არიან. ამოსაცნობად მხოლოდ ფარფატი საკმარისი არ არის.
ზრდასრულ მამალ მცირე კირკიტას ზურგზე შავი ლაქები არ აქვს. მისი ბრჭყალები ღია ფერისაა, კირკიტასი კი — შავი. ამ ორი სახეობის დედლებისა და ახალგაზრდა ფრინველების ერთმანეთისგან გარჩევა ხშირად ძნელია.
ამ სახეობის სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 32–35 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე კი 71–80 სმ.
ძირითადად მცირე ძუძუმწოვრებზე ნადირობს; სხვა წვრილ ცხოველებსაც იჭერს. ჩვეულებრივი შეხვედრისას ადამიანისთვის საშიში არ არის. ბუდეს ნუ მიუახლოვდებით და გარეულ ფრინველს ნუ შეეხებით.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
სიახლეები
