კირკიტა
Falco tinnunculus
მიმოხილვა
კირკიტა საქართველოში
კირკიტა (Falco tinnunculus) შავარდნისებრთა ოჯახის მცირე მტაცებელი ფრინველია. საქართველოს 2024 წლის ჩამონათვალი მას მთელი წლის მობუდარ რეზიდენტად და გადამფრენად ასახელებს. ლაგოდეხის დაცული ტერიტორიების ფრინველთა სიაშიც არის. ღია ადგილის თავზე ერთ წერტილში ფარფატი, გრძელი კუდი და წითური, მუქლაქებიანი ზურგი ამოცნობაში ეხმარება. სიგრძე დაახლოებით 32–35 სმ-ია. ადამიანისთვის ჩვეულებრივ შეხვედრაზე საფრთხე არ არის; გლობალური სტატუსი LC-ია. ამ გვერდის რუკის „ჩანაწერები რეგიონების მიხედვით“ ცხრილში გავრცელება დადასტურებულია 9 რეგიონში. ერთი რეგიონი ამ ეტაპზე მხოლოდ ცალკეულ დაფიქსირებას აჩვენებს და გავრცელებად არ ითვლება; სრული სია რუკის ცხრილშია.
გამოქვეყნდა:
გალერეა
კირკიტა ფოტოებში
სად არის კირკიტა დაფიქსირებული საქართველოში
448 საველე ჩანაწერი · 2014–2026 · 10 რეგიონი
კირკიტას რუკა აერთიანებს Reptiles.ge-ის სარედაქციო ფოტოჩანაწერებსა და iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს დადასტურებულ გავრცელებასა და მხოლოდ დაფიქსირებულ რეგიონებს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
ჩანაწერები რეგიონების მიხედვით
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ კირკიტა
პატარა ფალკონი გრძელი კუდითა და წვეტიანი ფრთებით. ზურგი წითურია მუქი ლაქებით, ქვედა მხარე — ღია და მუქლაქებიანი; თვალის ქვეშ მუქი ზოლი აქვს. ღია ადგილზე ერთ წერტილში ფარფატი კარგი მინიშნებაა, მაგრამ მარტო ეს ქცევა საბოლოო ამოცნობას არ ჰყოფნის.
ზრდასრულ მამალს რუხი თავი და კუდი აქვს, კუდის ბოლოში ფართო შავი ზოლით; ზურგი წითურია, მუქლაქებიანი. დედალი უფრო ყავისფერია, კუდზე მრავალი განივი ზოლით. ახალგაზრდა დედალს ჰგავს. სიგრძე დაახლოებით 32–35 სმ, ფრთების შლა 71–80 სმ — სახეობის საერთო მაჩვენებელია, არა ქართული გაზომვა.
მსგავსი მცირე კირკიტა (Falco naumanni) საქართველოშია დაფიქსირებული, მაგრამ ცალკე სახეობაა. ზრდასრულ მამალ მცირე კირკიტას ზურგი უფრო ერთგვაროვანი აქვს; ახლო ხედში მისი ბრჭყალები ღიაა, ჩვეულებრივი კირკიტასი — მუქი. დედლებისა და ახალგაზრდების გარჩევა ხშირად რთულია: შორიდან ფარფატით ან მხოლოდ შეფერილობით ნუ დაადგენთ სახეობას.
შავარდენი (Falco peregrinus) უფრო მძლავრი, მოკლეკუდა ფალკონია მუქი ქუდითა და ფართო „ულვაშით“. კაკაჩას (Buteo buteo) უფრო ფართო ფრთები და სხვა სილუეტი აქვს. შედარებისთვის ამ ატლასში ორივე სახეობის პროფილია; მცირე კირკიტას პროფილი ჯერ არ არის.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
რუკის რეგიონული ცხრილიდან გავრცელებად ითვლება მხოლოდ ის რეგიონი, სადაც სტატუსი „გავრცელება დადასტურებულია“. ამ ეტაპზე ეს 9 რეგიონია. რუკის დადასტურება დაკვირვებების სტატუსია და არ ნიშნავს ბუდობას ყველა ამ რეგიონში. ეროვნული ჩამონათვალი არსებობასა და ბუდობას ადასტურებს, მაგრამ მუნიციპალიტეტების სრულ რუკას არ იძლევა. ლაგოდეხის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა კახეთში დასახელებულ ადგილს ამატებს; იქიდან არ გამომდინარეობს ბუდობა ყველა სიმაღლის სარტყელში. სახეობის ზოგადი ბიოლოგიის მიხედვით სანადიროდ იყენებს მდელოებს, მინდვრებსა და სხვა ღია სივრცეებს, ხშირად გზისპირა ბალახიან ზოლსაც. საქართველოსთვის ცალკე დამოწმებული სიმაღლის დიაპაზონი ამ გვერდს არ აქვს.
კვება
სახეობის დონის წყაროებში ძირითადი ნადავლი მცირე ძუძუმწოვრებია, განსაკუთრებით მემინდვრიები და თაგვები; ასევე იჭერს მწერებს, მცირე ფრინველებსა და სხვა წვრილ ცხოველებს. ჰაერში გაჩერებისას მიწას აკვირდება, შემდეგ მსხვერპლს ეშვება. ეს ზოგადი კვების აღწერაა; აქ მოყვანილი არ არის საქართველოში შეგროვებული კუჭის შიგთავსის ან ნადავლის ცალკე კვლევა.
ქცევა
დღისით აქტიურია. სანადიროდ შეიძლება ბოძზე იჯდეს ან ფრთების სწრაფი ქნევით ერთ ადგილზე ჩერდებოდეს, გაშლილი კუდით წონასწორობას ინარჩუნებდეს. ხმა განმეორებადი, მკვეთრი „კი-კი-კი“ შეიძლება იყოს, განსაკუთრებით ბუდესთან. სახეობა ბუდისთვის იყენებს კლდის თაროს, შენობის ნაპრალს ან სხვა ფრინველის ძველ ბუდეს; საკუთარ ტოტებიან ბუდეს ჩვეულებრივ არ აგებს. ეს სახეობის ზოგადი აღწერაა — საქართველოსთვის ბუდობის ზუსტი თვეები აქ არ დასტურდება.
კონსერვაცია
2024 წლის საქართველოს ჩამონათვალში კირკიტას გლობალური და ეროვნული შეფასება LC (ნაკლებად საფრთხის ქვეშ) აქვს. IUCN-ის 2021 წლის გლობალური შეფასება კლებად ტენდენციას მიუთითებს; ეს საქართველოს პოპულაციის ტენდენციას არ განსაზღვრავს. იმავე ჩამონათვალში მცირე კირკიტა (Falco naumanni) ცალკე სახეობაა, ეროვნულად CR; მათი სტატუსები არ უნდა აირიოს. აქ არ არის წარმოდგენილი საქართველოში კირკიტას თანამედროვე რაოდენობრივი ტენდენცია ან დამოწმებული ადგილობრივი საფრთხეების შეფასება.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები კირკიტასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში მობუდარ, მთელი წლის რეზიდენტად და გადამფრენად არის მითითებული; ლაგოდეხის დაცული ტერიტორიების სიაშიც არის.
რუკის „ჩანაწერები რეგიონების მიხედვით“ ცხრილში გავრცელება დადასტურებულია 9 რეგიონში; მხოლოდ დაფიქსირებული რეგიონი გავრცელებად არ ითვლება. ღია ბალახიანი ადგილის ან მინდვრის თავზე ნადირობისას მოძებნეთ; ლაგოდეხი კახეთში დასახელებული ადგილია.
შეამოწმეთ წვეტიანი ფრთები, გრძელი კუდი, წითური მუქლაქებიანი ზურგი და ფარფატი. მამალს რუხი თავი და კუდი აქვს; დედალი და ახალგაზრდა უფრო ყავისფერია. მარტო ფარფატი საკმარისი არ არის.
ზრდასრულ მამალ მცირე კირკიტას ზურგი უფრო ერთგვაროვანია; ახლო ხედში ბრჭყალები ღია აქვს, ჩვეულებრივ კირკიტას კი მუქი. დედლები და ახალგაზრდები ხშირად ძნელად გასარჩევია.
სახეობის ჩვეულებრივი ზომაა დაახლოებით 32–35 სმ სიგრძე და 71–80 სმ ფრთების შლა. ეს საქართველოს ცალკე გაზომვა არ არის.
ძირითადად მცირე ძუძუმწოვრებზე ნადირობს; სხვა წვრილ ცხოველებსაც იჭერს. ადამიანისთვის ჩვეულებრივ შეხვედრაზე საფრთხე არ არის. ბუდეს ნუ მიუახლოვდებით და გარეულ ფრინველს ნუ შეეხებით.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- Budagashvili & Javakhishvili 2024 — The birds of Georgia, Sandgrouse 46
- ლაგოდეხის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა — ფრინველთა სია
- RSPB — Birds of prey identification guide
- BTO — Kestrel bird facts
- BirdGuides — Lesser Kestrel identification
- BirdLife DataZone — Common Kestrel
- BirdLife International 2021 — IUCN Red List, Falco tinnunculus
- Animal Diversity Web — Falco tinnunculus
- Georgian-English Dictionary — კირკიტა
- İzmir Kuş Cenneti — Kerkenez
- Wikimedia Commons — Paul Colin Hennig, CC BY-SA 4.0
- Wikimedia Commons — adult male, Charles J. Sharp, CC BY-SA 4.0
- Wikimedia Commons — female, Alexis Lours, CC BY 4.0
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
