ოფოფი

Upupa epops

ქოჩორიანი ფრინველი გრძელი ნისკარტითა და შავ-თეთრი ფრთებით. საქართველოში 2024 წლის ეროვნულ ჩამონათვალში დადასტურებულია როგორც მობუდარი მიგრანტი; ზამთარში არ რჩება.

მობუდარი მიგრანტი საქართველოში

მოუსმინე ხმას

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მიწის მწერები

სტატუსი საქართველოში

მობუდარი მიგრანტი

ზომა

25–32 სმ

ჰაბიტატი

ღია და სასოფლო ადგილი

ოჯახი

Upupidae

დაცვა

ადამიანთან ურთიერთობა: ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს; შხამი არ აქვს. ველური ფრინველის დაჭერა არ შეიძლება. ბუდე შეიძლება უსიამოვნოდ სუნდეს; ეს სახეობის დონის ბიოლოგიაა და არა დაავადების ნიშანი.

მიმოხილვა

რა არის ოფოფი

ოფოფი (Upupa epops) საშუალო ზომის ფრინველია ოჯახიდან Upupidae და საქართველოში დადასტურებული მობუდარი მიგრანტია. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას კოდავს BB; M-ად: მობუდარი, რომელიც არამობუდარ სეზონზე ადგილზე არ არის, და გადამფრენიც. სეზონურობის მონაცემი მაღალი ხარისხისაა (კოდი A). არსებობის ხარისხი მაღალია (H); მტკიცებულებაა ფოტო. SABUKO ქართულ სახელად ოფოფს უთითებს, ოჯახს — ოფოფისებრნი, რიგს — ყაპყაპისნაირნი (Bucerotiformes). ზრდასრული სახეობის დონეზე დაახლოებით 25–32 სმ-ია, ვარდისფერ-ყავისფერი ტანით, გრძელი მოხრილი ნისკარტით, ასაწევი ქოჩორით და შავ-თეთრი ზოლიანი ფრთებით. პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. IUCN-ის მიხედვით ნაკლებად საფრთხის ქვეშაა. 2024 წლის ჩამონათვალი იგივე კატეგორიას ეროვნულადაც უთითებს.

ბოლო განახლება 2 სექტემბერი 2026

გალერეა

ოფოფი ფოტოებში

ოფოფი (Upupa epops) — გოლიაკა, კარათაში, ადანა — Zeynel Cebeci — ფოტო: Zeynel Cebeci
გოლიაკა, კარათაში, ადანა · 27 მარტი 2021

ოფოფი (Upupa epops) — პფინ-ფინგესი — Giles Laurent — ფოტო: Giles Laurent
პფინ-ფინგესი · 16 ივლისი 2022

ოფოფი (Upupa epops) — მადრიდი — Luis García — ფოტო: Luis García
მადრიდი · 17 აგვისტო 2014

ოფოფი (Upupa epops) — კონდორ ტანია, კეჩკემეტი — Charles J. Sharp — ფოტო: Charles J. Sharp
კონდორ ტანია, კეჩკემეტი · 10 აგვისტო 2019

ოფოფი (Upupa epops) — მობუდარი მიგრანტი საქართველოში — Andre.d.straub — ფოტო: Andre.d.straub
21 მაისი 2020

ოფოფი (Upupa epops) — ოსმანიე — Zeynel Cebeci — ფოტო: Zeynel Cebeci
ოსმანიე · 18 ოქტომბერი 2015

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ოფოფი

ქოჩორიანი, ვარდისფერ-ყავისფერი ფრინველი გრძელი მოხრილი ნისკარტით და შავ-თეთრი ზოლიანი ფრთებით. საქართველოში 2024 წლის ჩამონათვალით მობუდარი მიგრანტია. სხვა ადგილობრივ სახეობას თითქმის არ ერევა.

01
სიგრძე სახეობის დონეზე დაახლოებით 25–32 სმ, ფრთების შლილი დაახლოებით 44–48 სმ, მასა ხშირად 46–89 გ (BTO საშუალო 67.3 გ). ნისკარტი გრძელი, წვრილი და ქვემოთ მოხრილია, შავი, ღია ფუძით. ქოჩორი იგივე ტონისაა, წვერები შავი; მშვიდად იკეცება, აღელვებისას იშლება. ტანი და კისერი ვარდისფერ-ყავისფერია. ფრთები და კუდი შავია თეთრი ზოლებით; კუდზე ფართო თეთრი ზოლია. ფეხები მოკლეა. სქესები ველში თითქმის ერთნაირია; დედალი შეიძლება ოდნავ უფრო მკრთალი იყოს.
02
ახალგაზრდა უფრო მკრთალია, უფრო მოკლე ნისკარტით და ნაკლებად მკვეთრი ქოჩორით. ფრენა ტალღოვანია და შავ-თეთრი ფრთები მაშინ ყველაზე კარგად ჩანს. ხმა რბილი „უპ-უპ-უპ“ სერიაა. მიწაზე დგას და ნისკარტს გრუნტში სვამს; კოდალასავით ხეზე არ ადის.
03
საქართველოში სხვა ოფოფი არ არის. მადაგასკარული ოფოფი (Upupa marginata) ქართულ ჩამონათვალში არ არის. აფრიკული ფორმა U. e. africana ზოგჯერ ცალკე სახეობად ითვლება და აქაც არ არის. ქოჩორიანი ტოროლები პატარა ყავისფერი მომღერლები არიან და არა ეს სახეობა; ამ ატლასში მათი გვერდები ჯერ არ არის. ფუტკრისჭამიები და ყაპყაპები ჭრელია, მაგრამ სხვა ნისკარტითა და სხეულის ფორმით; მათი გვერდებიც ჯერ არ არის. მწვანე კოდალა, დიდი ჭრელი კოდალა და მაქცია ღრს თხრიან, რომლებსაც ოფოფი შეიძლება მოგვიანებით გამოიყენოს, მაგრამ გარეგნულად სხვა ფრინველებია; ამ ატლასში იმ სახეობების გვერდები არის. ჭოტი ღია ადგილის სოროში ბუდობს, მაგრამ ბუა და არა ოფოფი; ამ ატლასში იმ სახეობის გვერდიც არის.
04
პირდაპირი საფრთხე ადამიანისთვის არ არის. არ აიყვანოთ. საქართველოში თბილ თვეებში ბაღში ან საძოვარზე ქოჩორიანი, გრძელნისკარტა, შავ-თეთრფრთიანი ფრინველი ეს სახეობაა.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

საქართველოში ეძებეთ მობუდარ სეზონზე და გაზაფხულისა და შემოდგომის გადაფრენაზე, არა ზამთარში. ეს გვერდი მუნიციპალიტეტების რუკას არ აფერადებს. 2024 წლის ჩამონათვალი ქვეყნის დონეზე მობუდარ-მიგრანტობას ადასტურებს, მაგრამ რეგიონულ გაზეთირს არ აქვეყნებს. მთელ ქვეყანაში, მათ შორის დახურულ მაღალმთის ტყეში ან უხეო მაღალ პლატოზე, თანაბრად ნუ ივარაუდებთ. სახეობის დონეზე ჰაბიტატს ორი მოთხოვნა აქვს: შიშველი ან მოკლე ბალახიანი მიწა საკვების საძებნელად და ვერტიკალური ზედაპირი ღრში ბუდობისთვის — ხე, კლდე, კედელი, ნანგრევი ან სოროს ყუთი. ეს შეიძლება იყოს საძოვარი, ვენახი, ბაღი, პარკი, ტყის პირი, ხეებიანი სასოფლო ადგილი და სოფლის პირას. საქართველოსთვის ცალკე სიმაღლის სარტყელი აქ არ არის გამოქვეყნებული. ატლასის რუკა ცარიელია, სანამ დასახელებული ქართული ლოკალიტეტები ისეთი წყაროებიდან არ შეგროვდება, რომლებიც მათ ნამდვილად უთითებენ. ამ გვერდის ფოტოები საქართველოში არ არის გადაღებული.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. არეალის სხვა ნაწილებში იკვებება მიწაზე: გრძელი ნისკარტით რბილ გრუნტში იჭრება და იღებს მწერებს და მათ ლარვებს — ხშირად ხოჭოებს, კუტიანებს, ბზიკებს, ჭიანჭველებს და სხვა ნიადაგის უხერხემლოებს. სახეობის ლიტერატურაში იშვიათად წვრილი ხერხემლიანებიც არის; ეს გაზომილი ქართული მენიუ არ არის. ველში ქოჩორიანი ფრინველი გაზონზე, საძოვარზე ან ბაღის მიწაზე ტიპიურად იქცევა.

ქცევა

აქტიურია დღისით. ხშირად ჯერ ისმის, მერე ჩანს. სიმღერა რბილი, დაბალი „უპ-უპ-უპ“ ან „ოოპ-ოოპ-ოოპ“-ია, ჩვეულებრივ სამი ნოტი; სახელი ამ ხმიდან მოდის. ქოჩორს მშვიდად იკეცავს, აღელვებისას ან დაფრენისას აშლიის. ფრენა ტალღოვანია; მაშინ შავ-თეთრი ფრთები კარგად ჩანს. საკუთარ ღრს არ თხრის: იყენებს არსებულ ფუღუროს, კოდალას ძველ სოროს, კედლის ნაპრალს ან სოროს ყუთს. დედალი ინკუბაციას თვითონ ატარებს; მამალი კვებავს. BTO სახეობის დონეზე ნაყარს 7–8 კვერცხს უთითებს (დაკვირვებული დიაპაზონი 4–12), ინკუბაციას დაახლოებით 15–16 დღეს, ბარტყების გაფრენას დაახლოებით 26–29 დღეს; ეს ფართო არეალის ციფრებია და არა ამ გვერდზე ქართული ბუდის ნიმუში. 2024 წლის ჩამონათვალი სახეობას საქართველოში მობუდარად და მიგრანტად იღებს, არა მოზამთრედ. პალეარქტიკის პოპულაციების უმეტესობა შემოდგომაზე მობუდარ არეალს ტოვებს და ზამთრობს უფრო სამხრეთით, ძირითადად აფრიკაში. საქართველოსთვის ზუსტი ჩამოსვლისა და წასვლის თარიღები აქ ცხრილში არ არის.

კონსერვაცია

BirdLife International Upupa epops-ს IUCN Red List-ზე Least Concern-ად აფასებს. გლობალური არეალი დიდია. 2024 წლის ქართული ჩამონათვალი გლობალურ და ეროვნულ კატეგორიად LC-ს უთითებს. 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190) არ არის. BirdLife-ის ევროპული შეფასება ქართულ მობუდარ პოპულაციას 3 400–34 400 წყვილს უთითებს (2013–2017, მეთოდი partial, ტრენდი deficient), წყაროდ EBBA Georgia (SABUKO, ილიას უნივერსიტეტი, NGO Psovi). დიაპაზონი ფართოა და ტრენდი არ არის შეფასებული; ეს რიცხვი ამ გვერდზე ზუსტ ეროვნულ აღწერად არ ითვლება. სახეობის დონეზე შესაბამისი წნეხია სასოფლო ინტენსიფიკაცია, ნიადაგის მწერების შემცირება პესტიციდებით და ბუდობის ღრუების კარგვა; საქართველოსთვის ადგილობრივი საფრთხის რანგი აქ არ არის გამოქვეყნებული. ევროკავშირის ფრინველების დირექტივა საქართველოში არ მოქმედებს. ველური ფრინველი არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ოფოფი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

კი. 2024 წლის საქართველოს ფრინველების ანოტირებული ჩამონათვალი მას დადასტურებულ მობუდარად და მიგრანტად იღებს (BB; M), ფოტოებით. ზამთარში არ რჩება.

თბილ თვეებში, ღია და ნახევრად ღია ადგილებში მოკლე ბალახით ან შიშველი მიწით და ახლოს ხეებით, კედლებით ან ნანგრევებით. ამ გვერდზე მუნიციპალიტეტების სია არ არის და რეგიონული რუკა არ არის შეფერილი.

ვარდისფერ-ყავისფერი ტანი, გრძელი მოხრილი ნისკარტი, ასაწევი ქოჩორი, შავ-თეთრი ზოლიანი ფრთები. სიმღერა რბილი „უპ-უპ-უპ“-ია. საქართველოში სხვა ასეთი ფრინველი არ არის.

სახეობის დონეზე დაახლოებით 25–32 სმ, ფრთების შლილი დაახლოებით 44–48 სმ. BTO მასას საშუალოდ 67.3 გ-ს უთითებს. საქართველოდან ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.

ძირითადად მიწის მწერებს და ლარვებს, ნისკარტით გრუნტში ძიებით. კვება საქართველოში ცალკე ამ გვერდზე არ არის შესწავლილი.

მობუდარ სეზონზე და გადაფრენაზე, 2024 წლის ჩამონათვალის BB; M კოდით. იქ ზამთრის სტუმრად არ არის მიჩნეული. ზუსტი ჩამოსვლისა და წასვლის თარიღები საქართველოსთვის ამ გვერდზე არ არის ცხრილში.

კი. 2024 წლის ჩამონათვალზე BB ნიშნავს დადასტურებულ მობუდარს. არსებულ ღრს იყენებს და ახალს არ თხრის. ადგილობრივი ბუდის ჩანაწერები ამ გვერდზე არ არის შეგროვებული.

უვნებელია. გლობალურად Least Concern-ია და 2024 წლის ჩამონათვალში ეროვნულადაც LC-ია. 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში არ არის. ნუ დაიჭერთ ველურ ფრინველებს.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები