ქორცქვიტა
Accipiter brevipes
James Heal · საგარეჯო, კახეთი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 32–38 სმ
- კვება
- ხვლიკები, დიდი მწერები და პატარა ფრინველები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი და გადამფრენი
- დაფიქსირებული რეგიონები
- ქვემო ქართლი; აჭარა; მცხეთა-მთიანეთი; კახეთი; თბილისი
- ჰაბიტატი
- ფოთლოვანი ტყეები, ხშირად წყალთან ახლოს
- ოჯახი
- Accipitridae
- დაცვა
- მსოფლიოში LC (2021)
ქორცქვიტა (Accipiter brevipes) პატარა მტაცებელი ფრინველია: სიგრძე 32–38 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 60–75 სმ. დედალი მამალზე დიდია. მამალი ზემოდან მოცისფრო-ნაცრისფერია, ქვემოდან ღია, წვრილი მოწითალო ზოლებით, ფრთების ბოლოები კი მუქი აქვს. მიმინოს ჰგავს, მაგრამ კუდი უფრო მოკლე აქვს და ფრთები უფრო წაწვეტებული, ამიტომ ფრენისას შევარდენს მოგაგონებთ. ადამიანისთვის საშიში არ არის. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მობუდარ და გადამფრენ ფრინველად არის აღნიშნული. დაკვირვებები მაისიდან ოქტომბრამდეა, ყველაზე მეტი მაისსა და სექტემბერში. გავრცელებულია ხუთ რეგიონში: ქვემო ქართლში, აჭარაში, მცხეთა-მთიანეთში, კახეთსა და თბილისში. ყველაზე მეტი ჩანაწერი ქვემო ქართლსა და აჭარაშია. ძირითადად ხვლიკებითა და დიდი მწერებით იკვებება. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია (LC, 2021), რიცხვი კი სტაბილურია.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ქორცქვიტა
პატარა, მიმინოს მსგავსი მტაცებელია მოკლე კუდით, წაწვეტებული ფრთებით და მუქი თვალებით. მამალი ზემოდან მოცისფრო-ნაცრისფერია, ქვემოდან ღია, წვრილი მოწითალო ზოლებით. ფრენისას ღია ფრთის ქვედა მხარეზე მუქი ბოლოები კარგად ჩანს.
სიგრძე 32–38 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე 60–75 სმ. დედალი მამალზე დიდია, თუმცა განსხვავება მიმინოსთან შედარებით ნაკლებია. ფეხები ნარინჯისფერ-ყვითელია, ნისკარტის ძირზე ყვითელი ცვილაკი აქვს.
მამალი ზემოდან და თავზე მოცისფრო-ნაცრისფერია, ქვემოდან ღია, მკერდზე და ფეხის ბუმბულზე წვრილი მოწითალო-თეთრი ზოლებით. ყელი თეთრი აქვს, შუაში მუქი ზოლით, რომელიც ზოგჯერ მკრთალია. დედალი ზემოდან მოთეთრო-ნაცრისფერია, ქვემოდან მოწითალო-ყავისფერი ზოლებით. ახალგაზრდა ზემოდან მუქი ნაცრისფერ-ყავისფერია, ქვემოდან მუქი წინწკლებით. ზრდასრულს მუქი, მოწითალო-ყავისფერი თვალები აქვს.
მსგავს Accipiter nisus-ს უფრო გრძელი კუდი, მომრგვალებული ფრთები და ყვითელი ან ნარინჯისფერი თვალები აქვს, ფრთის ქვედა მხარე კი ზოლიანია, მუქი ბოლოების გარეშე. ქორცქვიტა გადაფრენისას ხშირად გუნდებად მიფრინავს, მიმინო კი, ჩვეულებრივ, მარტო.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ფოთლოვან ტყეებში ცხოვრობს, ხშირად წყალთან ახლოს, ასევე ნარგავებში, ბაღებსა და ვენახებში. ყველაზე კარგად მდინარისპირა ფოთლოვანი ტყეები შეეფერება. ბუდეს ხეზე აკეთებს, ხშირად ფოთლოვანი ხეების კორომში, რომელიც მდელოებს, ვაკეებსა და დამუშავებულ მიწებს შორისაა. ჩვეულებრივ, 1000 მ-მდე სიმაღლეზე გვხვდება, ზოგჯერ 2000 მ-მდე. ზამთარს აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით, ატარებს, სადაც, სავარაუდოდ, ეკლიან ბუჩქნარს ირჩევს. საქართველოში ყველაზე ხშირად ქვემო ქართლში ჩანს, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. ხშირად ჩანს აჭარაშიც, ბათუმთან, სახალვაშოსა და ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, განსაკუთრებით აგვისტო-სექტემბერში. ასევე ნახეს მცხეთა-მთიანეთში, სტეფანწმინდასთან და თბილისის ჩრდილოეთ განაპირას, გლდანის მიდამოებში, კახეთში, საგარეჯოსა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში, და თბილისში, ვაკე-საბურთალოში. აფხაზეთსა და სამცხე-ჯავახეთში მხოლოდ რამდენიმე ჩანაწერია, შიდა ქართლსა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში კი თითო ჩანაწერი.
ქორცქვიტას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერები მაისიდან ოქტომბრამდეა, ყველაზე მეტი მაისსა და სექტემბერში. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ხორცისმჭამელია. მისი საკვების უმეტესობა ხვლიკები და დიდი მწერებია, ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით აფრიკაში. ასევე ნადირობს პატარა ფრინველებზე, მაგალითად ბეღურებზე, სკვინჩებსა და მერცხლებზე, და მღრღნელებზე. ტოტზე ზის და მსხვერპლს მოულოდნელად ესხმის თავს. დღისით ნადირობს, ზოგჯერ შებინდებისასაც.
სრულად გადამფრენი ფრინველია. ბუდობის ადგილებს სექტემბერში ტოვებს და აპრილ-მაისში ბრუნდება. ჩვეულებრივ, მარტო დადის, ზოგჯერ წყვილად ნადირობს, გადაფრენისას კი გუნდებად მიფრინავს, რომლებიც ზოგიერთ ვიწრო გასასვლელზე ძალიან დიდია. ხშირად ღამითაც მიფრინავს. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მობუდარ და გადამფრენ ფრინველად არის აღნიშნული. დაკვირვებები მაისიდან ოქტომბრამდეა, ყველაზე მეტი მაისსა და სექტემბერში. ივნისისა და ივლისის ჩანაწერები მხოლოდ ქვემო ქართლიდანაა. მაისის შუა რიცხვებიდან აგვისტომდე ბუდობს. ბუდობისას წყვილი თავის ტერიტორიას იცავს და ხშირად მაღლა, წრეებად დაფრინავს. ბუდეს, სავარაუდოდ, დედალი აშენებს, ყოველ წელს ახალს. ეს წვრილი ტოტებისგან გაკეთებული პატარა ბუდეა ფოთლოვან ხეზე, ჩვეულებრივ, მიწიდან 5–10 მ სიმაღლეზე, მწვანე ფოთლებით ამოფენილი. დებს 2–5 კვერცხს, რომლებზეც მხოლოდ დედალი ზის, 30–35 დღე. ბარტყები ფრენას 40–45 დღეში იწყებენ და დამოუკიდებლები დაახლოებით 15 დღის შემდეგ ხდებიან.
მსოფლიოში ქორცქვიტას გადაშენების საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC, 2021). ზრდასრული ფრინველების რიცხვი 2012 წლის შეფასებით 10 000–19 999-ია და სტაბილურია, თუმცა ეს რიცხვი, სავარაუდოდ, შემცირებულია, რადგან სახეობა ძნელად ამოსაცნობი და ფარული ცხოვრების ფრინველია. მისთვის საფრთხეა ქარის ელექტროსადგურების განვითარება. საქართველოში მიმინოს მჭერები, რომლებიც სხვა სახეობებს ეძებენ, ქორცქვიტასაც იჭერენ და ხშირად კლავენ, რადგან ის მიმინოობისთვის არ ვარგა. სახეობა CITES-ისა და ბონის კონვენციის II დანართებშია. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში საქართველოშიც მისი საფრთხე დაბლად არის შეფასებული (LC).
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ქორცქვიტასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მობუდარ და გადამფრენ ფრინველად არის აღნიშნული. დაკვირვებები მაისიდან ოქტომბრამდეა, ყველაზე მეტი მაისსა და სექტემბერში.
ყველაზე ხშირად ქვემო ქართლში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, და აჭარაში, ბათუმთან და სახალვაშოსთან, სადაც შემოდგომით გადაფრენისას ჩანს. ასევე ნახეს მცხეთა-მთიანეთში, სტეფანწმინდასთან, კახეთსა და თბილისში.
ქორცქვიტას უფრო მოკლე კუდი, წაწვეტებული ფრთები და მუქი თვალები აქვს. ფრენისას ღია ფრთის ქვედა მხარეზე მუქი ბოლოები უჩანს. მიმინოს თვალები ყვითელი ან ნარინჯისფერია, ფრთა კი ქვემოდან ზოლიანია.
2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მობუდარ ფრინველად არის აღნიშნული. ბუდეს ფოთლოვან ხეზე აკეთებს, ჩვეულებრივ, მიწიდან 5–10 მ სიმაღლეზე.
სიგრძე 32–38 სმ-ია, გაშლილი ფრთების სიგანე 60–75 სმ. დედალი მამალზე დიდია.
ძირითადად ხვლიკებსა და დიდ მწერებს, ასევე პატარა ფრინველებსა და მღრღნელებს.
ქორცქვიტა ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში მისი გადაშენების საფრთხე დაბალია და რიცხვი სტაბილურია. 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში საქართველოშიც LC-ად არის შეფასებული. სახეობა CITES-ის II დანართშია.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.
