შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
დიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Chuvash — Isakov Gennadyდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Taldom District — Ilya Ukolovდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Voskresenskiy rayon — Aleksandr Tolchkovდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Γαύδος — Valia Pavlouდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Åre — Christoph Moningდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Kortkerossky District — sergcatდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — North-Western Administrative District — Vasily Kalinichenkoდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Elm — vyatkaდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Kanash district — Vlad Charkovდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Ichalkovsky District — Nikolay Karanovდიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Dniprovskyi District — photokeen
1/11

დიდი ჩიბუხა

Gallinago media

Isakov Gennady · Chuvash

მთავარი მონაცემები

1 ნახვა
ზომა
26–30 სმ, ფრთები 43–50 სმ; 140–260 გ
კვება
ჭიაყელები, ლოკოკინები, მწერები
სტატუსი საქართველოში
გადამფრენი
დაფიქსირებული რეგიონები
აჭარა; თბილისი; ქვემო ქართლი; მცხეთა-მთიანეთი; სამეგრელო-ზემო სვანეთი; სამცხე-ჯავახეთი
ჰაბიტატი
ჭალის მდელოები, ჭაობები; გადაფრენისას სველი მდელოები
ოჯახი
Scolopacidae
დაცვა
მსოფლიოში NT (2021); საქართველოში NT (2021)

მიმოხილვა

დიდი ჩიბუხა საქართველოში

დიდი ჩიბუხა (Gallinago media) ჩვეულებრივ ჩიბუხაზე ოდნავ დიდი, მაგრამ შესამჩნევად მსხვილია: სიგრძე 26–30 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 43–50 სმ, წონა 140–260 გ. ბუდობს სკანდინავიიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპიდან დასავლეთ ციმბირამდე, ზამთარს კი საჰარის სამხრეთით, აფრიკაში ატარებს. ადამიანისთვის საშიში არ არის. საქართველოში გადამფრენია. ჩანაწერები ძირითადად აპრილ-მაისსა და აგვისტო-ოქტომბერზე მოდის, ყველაზე მეტი ჭოროხის დელტადან. ჩვეულებრივ, ერთი-სამი ფრინველი ჩანს. ფრთხილი ფრინველია და მცენარეებში იმალება, ამიტომ ხშირად მხოლოდ მაშინ შეამჩნევთ, როცა ფეხქვეშიდან აფრინდება.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ დიდი ჩიბუხა

მკვრივი, მოკლეკისერა ჩიბუხაა, ჩვეულებრივ ჩიბუხაზე მოკლე, 6–7 სმ სიგრძის ნისკარტით. ზემოდან მურა-ჭრელია, ქვემოდან განივზოლიანი, თვალზე მუქი ზოლი გასდევს. ფრენისას ტყის ქათამს უფრო ჰგავს, ვიდრე ჩვეულებრივ ჩიბუხას.

დიდი ჩიბუხა (Gallinago media) — Taldom District — Ilya UkolovIlya Ukolov · Taldom District · 2013
  1. სხეული ზემოდან მურა-ჭრელია, ქვემოდან მთლიანად განივად დაზოლილი. თვალზე მუქი ზოლი გასდევს, ნისკარტი კი მსგავს ჩიბუხებთან შედარებით მოკლე და ძლიერია.

  2. ფრთები განიერია, ფრენისას ფრთაზე ღია ზოლი უჩანს. კუდის შუა ნაწილი მურაა, გვერდები თეთრი, რაც კუდის გაშლისას კარგად ჩანს.

  3. აფრენისას დიდ მანძილზე სწორად მიფრინავს და მერე ისევ ბალახში ეშვება. მსხვილი სხეული ფრენისას განსაკუთრებით შესამჩნევია, ამიტომ ჩვეულებრივ ჩიბუხაზე მძიმედ გამოიყურება. ხმა სუსტია და იშვიათად ისმის.

ფერი

ყავისფერიქვიშისფერითეთრიშავი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

გავრცელება

სად გვხვდება დიდი ჩიბუხა საქართველოში

ბუდობს ჭალის და ბორცვიან მდელოებზე, ბუჩქნარიან ჭაობებსა და ტორფიანებზე, ტაიგასა და ტყე-ტუნდრაში, სკანდინავიის მთებში კი ტყის ზედა საზღვართან. ურჩევნია ადგილები, სადაც ნიადაგში ბევრი ჭიაყელაა. გადაფრენისას და ზამთარში სველ და ნაკლებად სველ მდელოებზე, ჭაობების ნაპირებზე, დატბორილ მინდვრებსა და ტბების ბალახიან ნაპირებზე ჩერდება. საქართველოში უახლესი ჩანაწერების უმეტესობა ჭოროხის დელტიდან და ბათუმიდანაა, დანარჩენი თბილისიდან, ქვემო ქართლიდან, მცხეთა-მთიანეთიდან, სამეგრელო-ზემო სვანეთიდან და სამცხე-ჯავახეთიდან. ძველი აღწერით, გაზაფხულზე მტკვრისა და არაგვის გაყოლებით მიფრინავდა ჩრდილოეთისკენ, კავკასიონის გადაღმა, და ჩერდებოდა გარდაბნის ველებზე, მტკვრის ნაპირის სველ მინდვრებზე, მუხრანის, სკრის, ხვედურეთისა და გორის ჭაობებში და ერწოს ტბასთან.

ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს

ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.

გაგვიზიარე დაკვირვება

ნახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ძირითადად ჭიაყელებით იკვებება: ბუდობის ადგილებში ისინი მისი საკვების 90%-მდეა. ჭამს ასევე ლოკოკინებს, ხოჭოებს და სხვა მწერებს და მათ მატლებს, იშვიათად ჭაობის მცენარეების თესლს. საკვებს რბილ ტალახში ნისკარტის ჩაყოფით ეძებს ან თვალით პოულობს და აიღებს. ჩვეულებრივ ჩიბუხაზე უფრო მშრალ ადგილებშიც იკვებება.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Ilya Ukolov · Taldom District
Isakov Gennady · Chuvash
Aleksandr Tolchkov · Voskresenskiy rayon
Valia Pavlou · Γαύδος

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები დიდი ჩიბუხასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, გადამფრენად. ჩანაწერები ძირითადად აპრილ-მაისსა და აგვისტო-ოქტომბერზე მოდის. საქართველოში არ ბუდობს: მისი საბუდარი ადგილები სკანდინავიიდან დასავლეთ ციმბირამდეა.

ყველაზე მეტი უახლესი ჩანაწერი ჭოროხის დელტიდან და ბათუმიდანაა. ჩანს თბილისში, ქვემო ქართლსა და მცხეთა-მთიანეთშიც. ეძებეთ სველ მდელოებსა და ჭაობების ბალახიან ნაპირებზე.

დიდი ჩიბუხა უფრო მსხვილია და ნისკარტი მოკლე აქვს. მუცელი მთლიანად დაზოლილი აქვს, კუდის გვერდები თეთრი. აფრენისას დიდ მანძილზე სწორად მიფრინავს, ფრენისას კი ტყის ქათამს უფრო ჰგავს.

სიგრძე 26–30 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 43–50 სმ, წონა 140–260 გ. ნისკარტი 6–7 სმ-ია. ჩვეულებრივ ჩიბუხაზე ოდნავ გრძელია, მაგრამ გაცილებით მსხვილი.

ძირითადად ჭიაყელებს, რომლებიც ბუდობისას საკვების 90%-მდეა. ჭამს ასევე ლოკოკინებს და მწერებს, იშვიათად თესლებს. საკვებს რბილ ტალახში ეძებს.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

9 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.