შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — North Ostrobothnia — Guy Babineauტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — North-Western Administrative District — Nika Martynovaტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — People's Hall — apple98ტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — Kstovsky District — Aleksey Levashkinტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — Moscow — bird-scopeტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — North Ostrobothnia — Guy Babineauტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — People's Hall — apple98ტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — Novosibirsk — Maria Borovskaya
1/8

ტყის ქათამი

Scolopax rusticola

Guy Babineau · North Ostrobothnia

მთავარი მონაცემები

3 ნახვა
ზომა
33–38 სმ; ფრთები 55–65 სმ; 270–350 გ
კვება
ძირითადად ჭიაყელები; მწერები, მატლები, მოლუსკები
სტატუსი საქართველოში
გადამფრენი და მოზამთრე
ჰაბიტატი
ფოთლოვანი და შერეული ტყე ხშირი ქვეტყით
ოჯახი
Scolopacidae
დაცვა
მსოფლიოში LC (2019); საქართველოში LC

მიმოხილვა

ტყის ქათამი საქართველოში

ტყის ქათამი (Scolopax rusticola) ტყეში მცხოვრები ჭაობის ფრინველია: მოწითალო-მურა, ჭრელი ბუმბული ჩამოცვენილ ფოთლებში თითქმის უხილავს ხდის. 6–8 სმ სიგრძის სწორი ნისკარტით რბილ მიწაში ჭიაყელებს ეძებს, თავის მაღლა და უკან განლაგებული თვალებით კი თითქმის მთელ გარშემო სივრცეს ხედავს. აქტიურია განთიადსა და შებინდებისას, დღისით იშვიათად ჩანს, თუ ფეხქვეშიდან არ ააფრინეს. საქართველოში გადამფრენი და მოზამთრე ფრინველია, ყველაზე ხშირად ოქტომბერ–ნოემბერში და მარტში ჩანს. ნადირობის ობიექტია, ადამიანისთვის კი სრულიად უვნებელია.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ტყის ქათამი

მკვრივი, მოკლეფეხა ფრინველია გრძელი, სწორი ნისკარტით, ჩიბუხაზე ბევრად მსხვილი. ზემოდან მოწითალო-მურაა, რთული, ჭრელი ნახატით, ქვემოდან მოყვითალო. ყველაზე მარტივი საცნობი ნიშანი თავზე განივი შავი ზოლებია. ფრთები მომრგვალო აქვს.

ტყის ქათამი (Scolopax rusticola) — North-Western Administrative District — Nika MartynovaNika Martynova · North-Western Administrative District · 2026
  1. სიგრძე 33–38 სმ-ია, 6–8 სმ ნისკარტის ჩათვლით, გაშლილი ფრთები 55–65 სმ, წონა 270–350 გ. მამალი დედალზე ბევრად დიდია, მაგრამ ბუნებაში მათი გარჩევა შეუძლებელია.

  2. თავზე შავი ზოლები განივად გასდევს, ჩიბუხებს კი სიგრძივი ზოლები აქვთ. ასე ერთი შეხედვითაც გაარჩევთ ჩიბუხასა და დიდ ჩიბუხასგან, რომლებიც ღია ჭაობებში ცხოვრობენ და არა ტყეში. ნისკარტის ფუძე ხორცისფერია, წვერი მუქი, ფეხები ნაცრისფრიდან მოვარდისფრომდე.

  3. დიდი თვალები თავის მაღლა და გვერდებზე აქვს განლაგებული, ამიტომ თითქმის 360 გრადუსით ხედავს. აფრენისას ფრთები ხმაურით უზუზუნებს. ტყეში ხვეულად და ფართხალით მიფრინავს, ღია ადგილზე კი სწრაფად და პირდაპირ.

ფერი

ყავისფერიქვიშისფერიშავი

ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.

რომელ სახეობებს ჰგავს

გავრცელება

სად გვხვდება ტყის ქათამი საქართველოში

ბუდობს დიდ, დაუნაწევრებელ ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ხშირი ქვეტყით: მაყვლით, თხილით, გვიმრით ან მოცვით. ტყეში მას სჭირდება მშრალი, თბილი ადგილი დასასვენებლად, ნესტიანი ადგილი საკვებისთვის და ფრენისთვის ღია მინდორი. ზამთარში დღისით ბუჩქნარშიც ჩერდება, ღამით კი მოუყინავ საძოვრებსა და მდელოებზე იკვებება, უმჯობესია ტყიდან 1 კმ-ის მანძილზე. საქართველოში ძირითადად გადაფრენისას ჩანს: საგაზაფხულო გადაფრენა მარტის შუა რიცხვებში იწყება და თვეზე მეტხანს გრძელდება, საშემოდგომო კი სექტემბრის ბოლოს იწყება და ორ თვემდე გრძელდება. ნაწილი შავი ზღვის სანაპიროზე ზამთრობს. ძველ აღწერებში ბორჯომის ტყეებში მცირე რიცხვით ბუდობაც არის ნახსენები, თუმცა 2024 წლის ქართულ ჩამონათვალში ის მხოლოდ გადამფრენ და მოზამთრე ფრინველადაა აღნიშნული.

ტყის ქათმის რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჩანაწერები ჯერ ძალიან ცოტაა იმისთვის, რომ რომელიმე რეგიონი გავრცელების ნაწილად მოინიშნოს.

მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია

  • საველე ჩანაწერი
  • ჩანაწერების მქონე რეგიონი

ბიოლოგია

კვება, ქცევა და კონსერვაცია

კვება

ძირითადად ჭიაყელებს ჭამს, აგრეთვე მწერებსა და მათ მატლებს, მტკნარი წყლის მოლუსკებსა და ზოგ თესლს. საკვებს რბილ, ნესტიან მიწაში გრძელი, მგრძნობიარე ნისკარტის ჩაყოფით ეძებს, ხშირად ბუჩქებში, თვალს მოფარებულად. ამიტომ მიწის გაყინვა მისთვის საშიშია: ყინვიან ზამთარში ფრინველები შიმშილობენ და საკვების საძებნელად ქალაქებშიც ჩნდებიან.

ქცევა

კონსერვაცია

გალერეა

Nika Martynova · North-Western Administrative District
apple98 · People's Hall
Guy Babineau · North Ostrobothnia
Aleksey Levashkin · Kstovsky District

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ტყის ქათამთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ, გადამფრენ და მოზამთრე ფრინველად. ყველაზე ხშირად ოქტომბერ–ნოემბერში და მარტში ჩანს. ნაწილი შავი ზღვის სანაპიროზე ზამთრობს. ძველ აღწერებში ბორჯომის ტყეებში მცირე რიცხვით ბუდობაც არის ნახსენები, მაგრამ ახალ მონაცემებში ბუდობა არ ჩანს.

მოწითალო-მურა, ჭრელი ბუმბული ტყის ფოთლებს ერწყმის. დღისით ის ქვეტყეში უძრავად ზის და აქტიური განთიადსა და შებინდებისას ხდება. ამიტომ, ჩვეულებრივ, მხოლოდ მაშინ შეამჩნევთ, როცა ფეხქვეშიდან ფრთების ზუზუნით აფრინდება.

ბევრად მსხვილი და მკვრივია, თავზე კი შავი ზოლები განივად აქვს, ჩიბუხას კი სიგრძივად. ტყეში ცხოვრობს, ჩიბუხა და დიდი ჩიბუხა კი ღია ჭაობებსა და სველ მდელოებზე. ფრთებიც მომრგვალო აქვს.

ძირითადად ჭიაყელებს, ასევე მწერებს, მატლებს, მოლუსკებსა და ზოგ თესლს. საკვებს რბილ მიწაში გრძელი ნისკარტით ეძებს. ამიტომ ყინვა, რომელიც მიწას ყინავს, მისთვის შიმშილს ნიშნავს.

ეს მამლის სატრფიალო ფრენაა. აპრილიდან ივნისამდე, შებინდებისას, ის ტყის თავზე დაფრინავს და ჩუმ „ორრ, ორრ, ორრ“-ს და მკვეთრ „პისტ“-ს გამოსცემს. ხმები იმდენად ინდივიდუალურია, რომ მამლების თვლა ზოგ ქვეყანაში რიცხვის შესაფასებლად გამოიყენება.

წყაროები

რას ეყრდნობა პროფილი

10 წყარო

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.