ბაღის გრატა
Emberiza hortulana
Paul Kingsnorth · დედოფლისწყარო, კახეთი საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 16–17 სმ
- კვება
- თესლი, ბარტყებისთვის მწერები
- სტატუსი საქართველოში
- მობუდარი და გადამფრენი
- ჰაბიტატი
- მშრალი ღია ადგილები ბუჩქებით
- ოჯახი
- Emberizidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
ბაღის გრატა (Emberiza hortulana) საქართველოში მობუდარი ფრინველია: გაზაფხულზე ჩამოდის, აქ ბუდობს და შემოდგომაზე აფრიკაში მიფრინავს. შიდა ქართლში, კახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, აჭარასა და აფხაზეთში გვხვდება, აღმოსავლეთში კი უფრო დაბალ ზონებს ირჩევს. მშრალ, თბილ, ღია ადგილებს ირჩევს, ცალკეული ბუჩქებითა და დაბალი ხეებით. ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, მაგრამ უფრო მკრთალია: თავი მომწვანო-რუხი აქვს, თვალს კი ყვითელი რგოლი შემოუყვება. აპრილიდან სექტემბრამდე ეძებეთ.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ბაღის გრატა
16–17 სმ სიგრძის გრატაა. მომწვანო-რუხი თავი, ყვითელი რგოლი თვალის გარშემო და მოყვითალო ყელი გამოარჩევს. ჩვეულებრივ და შავყელა გრატებს ჰგავს.

თავი მომწვანო-რუხია, ზრდასრულ ფრინველს კი თვალის გარშემო კარგად შესამჩნევი ყვითელი რგოლი აქვს. ყელი მოყვითალოა. ზოგადად ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, ოღონდ კაშკაშა ყვითელი ფერი არ აქვს. სიგრძე 16–17 სმ-ია, გაშლილი ფრთებით 23–29 სმ, წონა 20–25 გ.
შავყელა გრატას (Emberiza caesia) ცისფერ-რუხი თავი და ჟანგისფერი ყელი აქვს, ბაღის გრატას კი მომწვანო-რუხი თავი და მოყვითალო ყელი. ახალგაზრდებს ერთმანეთისგან თითქმის ვერ გაარჩევთ.
ჩვეულებრივ გრატას (Emberiza citrinella) კაშკაშა ყვითელი თავი აქვს და საქართველოში ზამთრის სტუმარია. ბაღის გრატა კი თბილ სეზონში ბუდობს. ამიტომ ზაფხულში ნანახ მომწვანოთავიან გრატას ჯერ ბაღის გრატას შეადარეთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მშრალ, თბილ, ღია ან ნახევრად ღია ადგილებში ბუდობს, სადაც მცენარეულობა მეჩხერია. ასეთია მინდვრები ცალკეული დაბალი ხეებითა და ბუჩქებით. საქართველოში შიდა ქართლში, კახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, აჭარასა და აფხაზეთში გვხვდება. აღმოსავლეთ საქართველოში უფრო ხშირად შედარებით დაბალ ზონებში გვხვდება.
ბაღის გრატას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები ხუთ რეგიონშია: შიდა ქართლი, კახეთი, აჭარა, აფხაზეთი და მცხეთა-მთიანეთი.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ზრდასრული ფრინველი ძირითადად მცენარეების თესლით იკვებება. ბარტყების გამოზრდისას ხოჭოებსა და სხვა მწერებს იჭერს. ამ მწერებით კვებავს ბარტყებს.
გადამფრენი ფრინველია. საქართველოში აპრილიდან სექტემბრამდე გვხვდება, შემოდგომაზე კი ტროპიკულ აფრიკაში მიფრინავს. გადაფრენის დროს საქართველოში გამვლელადაც ჩანს. გალობა რამდენიმე სტვენისგან შედგება და ჩვეულებრივი გრატის გალობას ჰგავს, ოღონდ უფრო მარტივია. ბუდეს მიწაზე ან მიწასთან ახლოს იკეთებს. დედალი 4–6 მბზინავ, ოდნავ მოცისფრო კვერცხს დებს. კრუხობა 11–12 დღე გრძელდება. ველურ ბუნებაში ცნობილი ყველაზე ხანდაზმული ფრინველი 6 წლისა და 10 თვის იყო.
IUCN-ის წითელ ნუსხაში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2017). საქართველოს ეროვნული შეფასებითაც (2021) LC კატეგორიაშია, რიცხოვნობა კი სტაბილურად ითვლება. ევროპის ნაწილში მცირდება: საფრანგეთში 1997–2007 წლებში პოპულაცია 30%-ით შემცირდა. იქ ის დელიკატესად ითვლებოდა, ამიტომ 1999 წელს მასზე ნადირობა აიკრძალა. ევროკავშირში მისი მოკვლა, დაჭერა და გაყიდვა აკრძალულია.
Paul Kingsnorth · Tom Heijnen · Arnold Wijker · abcdefgewing · vincentvdbvdb · ნიკოლოზ დონაძე · lzazadze · Irina Kalashnikova · Oscar Hazell · John Bruin · Dmitry Ivanov
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ბაღის გრატასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში ბუდობს და გადაფრენის დროსაც გვხვდება. ზამთარს აქ არ ატარებს, ამიტომ თბილ სეზონში ეძებეთ.
მშრალ, თბილ, ღია ადგილებში, სადაც ცალკეული ბუჩქები და დაბალი ხეებია. შიდა ქართლში, კახეთში, მცხეთა-მთიანეთში, აჭარასა და აფხაზეთში გვხვდება. აღმოსავლეთ საქართველოში უფრო ხშირად შედარებით დაბალ ზონებში გვხვდება.
გაზაფხულიდან შემოდგომამდე. საქართველოში აპრილიდან სექტემბრამდე გვხვდება. შემოდგომაზე ტროპიკულ აფრიკაში მიფრინავს. ზამთარში მის ნახვას ნუ ელოდებით.
მომწვანო-რუხ თავზე, თვალის გარშემო ყვითელ რგოლსა და მოყვითალო ყელზე. ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, ოღონდ უფრო მკრთალია. შავყელა გრატასგან ყელით გაარჩევთ: იმას ჟანგისფერი აქვს.
სიგრძე 16–17 სმ-ია, გაშლილი ფრთებით 23–29 სმ, წონა კი 20–25 გ. ზომით ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს. ამიტომ ზომას კი არა, თავსა და ყელს დააკვირდით.
ძირითადად მცენარეების თესლს. ბარტყების გამოზრდისას ხოჭოებსა და სხვა მწერებს იჭერს. ამ მწერებით კვებავს ბარტყებს.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება (LC, 2017), საქართველოში კი ეროვნული შეფასებითაც LC-ა. ევროკავშირში მისი მოკვლა, დაჭერა და გაყიდვა აკრძალულია. ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.























