შავყელა გრატა
Emberiza caesia
Thibaud Aronson · Dana
მთავარი მონაცემები
- კვება
- თესლი და მწერები
- სტატუსი საქართველოში
- დაუდგენელი
- ზომა
- დაახლოებით 16 სმ
- ჰაბიტატი
- ქვიანი, ბუჩქიანი ფერდობები
- ოჯახი
- Emberizidae
- კონსერვაცია
- NE
შავყელა გრატა (Emberiza caesia) საქართველოში მხოლოდ ძველი ჩანაწერებითა და ლიტერატურით არის ცნობილი: ფოტო, ვიდეო ან ხმის ჩანაწერი არ არსებობს, ამიტომ აქ მისი სტატუსი დაუდგენელია. ბუდობს საბერძნეთში, თურქეთში, კვიპროსსა და ლევანტში, ზამთარს კი სუდანსა და ჩრდილოეთ ერითრეაში ატარებს. დაახლოებით 16 სმ სიგრძის გრატაა. მამალს ცისფერ-რუხი თავი, ჟანგისფერი ულვაში და მუცელი და მოვარდისფრო ნისკარტი აქვს. ბაღის გრატას ძალიან ჰგავს, ამიტომ ასეთი ფრინველის ნახვისას ყელსა და ნისკარტს დააკვირდით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ შავყელა გრატა
დაახლოებით 16 სმ სიგრძის გრატაა. მამალს ცისფერ-რუხი თავი, ჟანგისფერი ულვაში და ყელი და მოვარდისფრო ნისკარტი აქვს. ყველაზე ადვილად ბაღის გრატაში აგერევათ.

ზრდასრულ მამალს ცისფერ-რუხი თავი, ჟანგისფერ-ნარინჯისფერი ულვაში და ყელი და ჟანგისფერი ქვედა მხარე აქვს. ზურგი ყავისფერი და მკვეთრად ზოლიანია. ნისკარტი სქელი და მოვარდისფროა. სიგრძე დაახლოებით 16 სმ-ია, წონა კი დაახლოებით 20 გ.
დედალი უფრო მკრთალი და ზოლიანია, თავის ნახატიც სუსტი აქვს. მას თბილი ყავისფერი კუდზედა, ანუ ზურგის ბოლო კუდის თავზე, და თეთრი რგოლი თვალის გარშემო გამოარჩევს. ახალგაზრდა ფრინველი ბაღის გრატას ახალგაზრდისგან თითქმის არ განსხვავდება.
ბაღის გრატას (Emberiza hortulana) მომწვანო-რუხი თავი და მოყვითალო ყელი აქვს, შავყელა გრატას კი ცისფერ-რუხი თავი და ჟანგისფერი ყელი. ახალგაზრდა კლდის გრატასგან მოწითალო ნისკარტით გაარჩევთ. ახალგაზრდა ფრინველს კი მხოლოდ ერთი ნიშნით ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მზიან, ქვიან ფერდობებს ირჩევს, სადაც ცალკეული ბუჩქები და ხეები დგას; ნახევრად უდაბნოშიც ბინადრობს. ბუდობის არეალი ძირითადად ზღვისპირეთსა და კუნძულებზეა. იქ, სადაც ბაღის გრატასთან ერთად ბუდობს, ხშირად უფრო დაბლა სახლობს. საქართველოში მისი ჰაბიტატი არ არის აღწერილი, რადგან აქ ყოფნა მხოლოდ ისტორიული ჩანაწერებით არის ცნობილი.
ჩანაწერები ჯერ არ გვაქვს
ამ სახეობის დადასტურებული დაკვირვება ატლასში ჯერ არ არის, ამიტომ არ ვიცით, საქართველოს რომელ რეგიონებში გვხვდება.
გაგვიზიარე დაკვირვებანახე ეს სახეობა? ფოტო და ადგილი საკმარისია.
ძირითადად თესლით იკვებება, განსაკუთრებით ბალახის თესლით, რომელსაც მიწაზე აგროვებს. მცირე უხერხემლოებსაც ჭამს, უფრო ხშირად ჭიანჭველებს. ბარტყებს მწერებით კვებავს.
გადამფრენი ფრინველია: ბუდობს ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთში, ზამთარს კი აფრიკაში, სუდანსა და ჩრდილოეთ ერითრეაში ატარებს. დასავლეთ ევროპაში ძალიან იშვიათად გადაფრინდება. გალობა ბაღის გრატას გალობას ჰგავს, ოღონდ უფრო მოკლეა. ბუდეს მიწაზე, ქვებს შორის, ხშირად ხშირ მცენარეულობაში იკეთებს და თმით ამოფენს. დედალი 4–6 მოთეთრო ან მორუხო კვერცხს დებს, წელიწადში ორჯერ. კრუხობა 12–14 დღე გრძელდება, ბარტყები კი 12–13 დღეში იბუმბლებიან.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები შავყელა გრატასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დადასტურებით არა. საქართველოში მისი ყოფნა მხოლოდ ძველი ჩანაწერებითა და ლიტერატურით არის ცნობილი. ფოტო, ვიდეო ან ხმის ჩანაწერი არ არსებობს, ამიტომ სტატუსი დაუდგენელია. თუ აქ ასეთ ფრინველს ნახავთ, გადაიღეთ: ფოტო მისი ყოფნის დადასტურებაში დაგეხმარებათ.
ბუდობს საბერძნეთში, თურქეთში, კვიპროსსა და ლევანტში, ძირითადად ზღვისპირეთსა და კუნძულებზე. მზიან, ქვიან ფერდობებს ირჩევს, სადაც ცალკეული ბუჩქები დგას. ზამთარს აფრიკაში, სუდანსა და ჩრდილოეთ ერითრეაში ატარებს.
მამალს ცისფერ-რუხ თავზე, ჟანგისფერ ულვაშსა და ყელზე და მოვარდისფრო ნისკარტზე იცნობთ. ქვედა მხარე ჟანგისფერია, ზურგი ზოლიანი და ყავისფერი. დედალს თბილი ყავისფერი კუდზედა და თეთრი რგოლი აქვს თვალის გარშემო. ბაღის გრატასგან რომ გაარჩიოთ, ყელს დახედეთ: ბაღის გრატას ყვითელი აქვს.
სიგრძე დაახლოებით 16 სმ-ია, წონა კი დაახლოებით 20 გ. ზომით ბაღის გრატაზე ოდნავ მცირეა. ზომით მათ მაინც ვერ გაარჩევთ, ფერს დააკვირდით.
ძირითადად ბალახის თესლს, რომელსაც მიწაზე აგროვებს. მცირე უხერხემლოებსაც ჭამს, განსაკუთრებით ჭიანჭველებს. ბარტყებს მწერებით კვებავს.
დიახ. ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთში ბუდობს და ზამთრისთვის აფრიკაში, სუდანსა და ჩრდილოეთ ერითრეაში მიფრინავს. ზოგჯერ ბუდობის არეალს გარეთაც ჩნდება, მაგალითად დასავლეთ ევროპაში. საქართველოსთან დაკავშირებული ძველი ჩანაწერებიც შეიძლება ასეთ გადაფრენას ეკუთვნოდეს, მაგრამ ეს დადასტურებული არ არის.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება (LC, 2019). საქართველოში ეროვნულად შეფასებული არ არის (NE). ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















