მეფეტვია
Emberiza calandra
Anton Mirmar · ბათუმი, აჭარა საქართველოს ველში
მთავარი მონაცემები
- ზომა
- 16–19 სმ
- კვება
- თესლი, ბარტყებისთვის მწერები
- სტატუსი საქართველოში
- მთელი წლის რეზიდენტი
- ჰაბიტატი
- მინდვრები, საძოვრები
- ოჯახი
- Emberizidae
- კონსერვაცია
- ნაკლ. საფრთხე
მეფეტვია (Emberiza calandra) გრატების უმეტესობაზე დიდია: სიგრძე 16–19 სმ-ს აღწევს, წონა კი 38–56 გ-ს. საქართველოში მთელი წლის მობინადრეა და აქ ბუდობს. მამალი და დედალი ერთნაირად შეფერილია: ზემოდან მორუხო-ყავისფერი და ზოლიანი, ქვემოდან მოთეთრო, მკერდზე მუქი ზოლებით. ყვითელი ან წაბლისფერი ფერი მასზე არ ჩანს. გაზაფხულზე ბოძზე ან მავთულზე მჯდომ მამალს ხმით იცნობთ: მისი გალობა შეჯახებული გასაღებების წკარუნს ჰგავს.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ მეფეტვია
მსხვილი, დიდთავიანი, ზოლიანი ყავისფერი გრატაა, შედარებით მოკლე კუდით. პირველ რიგში სქელ ნისკარტსა და მკერდის მუქ ზოლებს დააკვირდით. ყვითელი და წაბლისფერი ფერი არ აქვს.

ზემოდან მორუხო-ყავისფერი და ზოლიანია, ქვემოდან მოთეთრო. მკერდსა და გვერდებზე მუქი ზოლები ყელთან ყელსაბამივით იკვრება. კუდი ერთფეროვანი ყავისფერია. სიგრძე 16–19 სმ-ია, გაშლილი ფრთები 26–32 სმ, წონა 38–56 გ.
ნისკარტი უჩვეულოდ მასიურია. მამალი და დედალი ერთნაირად შეფერილია, თუმცა მამალი დაახლოებით 20%-ით დიდია. ახალგაზრდა ფრინველი ოხრისფერ-ყავისფერია.
ჩვეულებრივი გრატასგან (Emberiza citrinella) ფერით არჩევთ: მეფეტვიას არც ყვითელი თავი აქვს და არც წაბლისფერი კუდზედა. ბაღის, კლდის და სხვა გრატებთან შედარებით უფრო დიდი და ერთფეროვანია. ზაფხულში მავთულზე მჯდომ ზოლიან ფრინველს ხმით ამოიცნობთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მშრალ, ღია ადგილებს ირჩევს, სადაც ბუჩქები და ცალკეული ხეები დგას. ასეთია საძოვრები, მინდვრები, სარეველით დაფარული ნაკვეთები და ველის მსგავსი მთისწინეთი. საქართველოში შიდა და ქვემო ქართლში, კახეთში, თბილისში, მცხეთა-მთიანეთში, სამცხე-ჯავახეთში, აჭარასა და აფხაზეთში გვხვდება. ზოგჯერ ადგილობრივად გადაადგილდება, მაგალითად მთაში სიმაღლის მიხედვით.
მეფეტვიას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. საკმარისი ჩანაწერები რვა რეგიონშია: შიდა ქართლი, კახეთი, ქვემო ქართლი, თბილისი, მცხეთა-მთიანეთი, აფხაზეთი, სამცხე-ჯავახეთი და აჭარა.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ფოტოჩანაწერი
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ზრდასრული ფრინველის მთავარი საკვები ბალახოვანი მცენარეების თესლია, შემოდგომასა და ზამთარში განსაკუთრებით. ბუდობის სეზონში ძირითადად მწერებს ჭამს. ბარტყებს მწერებით, მათ შორის ჭრიჭინებით, კვებავს.
გაზაფხულზე მამალი დაბალი ბუჩქიდან, ღობის ბოძიდან ან მავთულიდან გალობს. გალობა მეტალის ხმას ჰგავს და ხშირად გასაღებების წკარუნს ადარებენ. ერთ მამალს შეიძლება სამამდე დედალი ჰყავდეს. ვინაიდან მამლებისა და დედლების რიცხვი თითქმის თანაბარია, ზოგი მამალი უწყვილოდ რჩება. ბუდეს დედალი იკეთებს მიწაზე, ბალახში, ჩაღრმავებულ ადგილას. ჩვეულებრივ 4 კვერცხს დებს, ხშირად 3–5-ს, ზოგჯერ 6-საც, და 12–13 დღე ჩეკავს. მამალი ბუდეს არ აშენებს და არც კვერცხს ჩეკავს, ბარტყებს კი მხოლოდ მაშინ კვებავს, როცა ისინი ნახევარზე მეტად გაიზრდებიან. ბარტყები ბუდეს 9–12 დღეში ტოვებენ.
Anton Mirmar · Dmitry Ivanov · Natalia Bulbulashvili · Irina Kalashnikova · Lambrechts Yves · Tom Heijnen · Elena Shnayder · ალექსანდრე აბულაძე · ნიკოლოზ დონაძე · Christoph Moning · Hoiman
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები მეფეტვიასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. საქართველოში მთელი წლის მობინადრეა და აქ ბუდობს. ღია მინდვრებსა და საძოვრებზე გვხვდება. მისი ყოფნა ფოტოებითა და რგოლვის მონაცემებით არის დადასტურებული.
მშრალ, ღია ადგილებში: მინდვრებში, საძოვრებზე, სარეველიან ნაკვეთებსა და ველის მსგავს მთისწინეთში. ბუჩქები და ცალკეული ხეები მისთვის მნიშვნელოვანია, რადგან მათზე ჯდება. გაზაფხულზე ბოძებსა და მავთულებს დახედეთ: მამალი ხშირად იქიდან გალობს.
მსხვილი, ზოლიანი, ყავისფერი გრატაა, სქელი ნისკარტით. ქვედა მხარე მოთეთროა, მკერდზე მუქი ზოლებით, კუდი კი ერთფეროვანი ყავისფერი. ყვითელი ან წაბლისფერი ფერი არ აქვს. გალობა გასაღებების წკარუნს ჰგავს, ამიტომ ხშირად ჯერ ხმით ამოიცნობთ.
სიგრძე 16–19 სმ-ია, გაშლილი ფრთებით 26–32 სმ, წონა კი 38–56 გ. გრატების უმეტესობაზე დიდია. მამალი დედალზე დაახლოებით 20%-ით დიდია.
ძირითადად ბალახოვანი მცენარეების თესლს, განსაკუთრებით შემოდგომასა და ზამთარში. ბუდობის სეზონში ძირითადად მწერებს ჭამს. ბარტყებს მწერებით კვებავს, მათ შორის ჭრიჭინებით.
მიწაზე, ბალახში, ჩაღრმავებულ ადგილას. ბუდეს დედალი აშენებს და მარტო ჩეკავს ჩვეულებრივ 4 კვერცხს. ერთ მამალს შეიძლება სამამდე დედალი ჰყავდეს. ბუდობის დროს მინდორში ფრთხილად იარეთ.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება (LC, 2019), საქართველოში კი ეროვნული შეფასებითაც LC-ა. ჩრდილო-დასავლეთ ევროპაში ინტენსიური მეურნეობის გამო მკვეთრად შემცირდა. ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















