რუხკისერა გრატა
Emberiza buchanani
Daniel König · Culfa
მთავარი მონაცემები
- კვება
- ნაკლებად შესწავლილი
- სტატუსი საქართველოში
- დაუდასტურებელი
- ზომა
- დაახლ. 17 სმ
- ჰაბიტატი
- მშრალი, ქვიანი ფერდობები
- ოჯახი
- Emberizidae
- კონსერვაცია
- NE
რუხკისერა გრატა მშრალ, ქვიან ფერდობებზე ბუდობს, კასპიის ზღვიდან ალთაის მთებამდე, ზამთარს კი სამხრეთ აზიაში ატარებს, შრი-ლანკამდე. საქართველოს ფრინველთა სიაში შეტანილია, მაგრამ აქ მისი ყოფნა ფოტოთი, ხმის ჩანაწერით ან ნიმუშით დადასტურებული არ არის, სეზონური სტატუსიც უცნობია. მეზობელ სომხეთსა და აზერბაიჯანში, ასევე თურქეთსა და კავკასიის აღმოსავლეთში კი გვხვდება. დაახლოებით 17 სმ სიგრძისაა, ნაცრისფერი თავით, თეთრი თვალის რგოლითა და ვარდისფერი ნისკარტით. ზამთრის შეფერილობაში ბაღის გრატას ძალიან ჰგავს, ამიტომ ადვილად შეუმჩნეველი რჩება. თუ საქართველოში ნახავთ, ფოტო გადაუღეთ: ეს ქვეყნისთვის პირველი დადასტურებული ჩანაწერი იქნება.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ რუხკისერა გრატა
ბეღურაზე ცოტა დიდი გრატაა, დაახლოებით 17 სმ. პირველ რიგში ნაცრისფერ თავს, თეთრ თვალის რგოლს და გრძელ, ვარდისფერ ნისკარტს შენიშნავთ. ყელი მოთეთრო-ვარდისფერია, ნაცრისფერი ულვაშისებრი ზოლებით. ყველაზე ხშირად ბაღის გრატაში ერევათ.

მამალს ნაცრისფერი თავი და კისერი და თვალის ირგვლივ მკვეთრი თეთრი რგოლი აქვს. ნიკაპი და ყელი მოთეთრო-ვარდისფერია, ნაცრისფერი ულვაშისებრი ზოლებით, მუცელი კი ვარდისფერ-ყავისფერი ან ჟანგისფერ-ყავისფერი. ზურგი მონაცრისფრო-ყავისფერია, ვიწრო მუქი ზოლებით. ნისკარტი და ფეხები მოწითალო-ვარდისფერია.
დედალი მამალს ჰგავს, მაგრამ უფრო მკრთალი და მქრქალია, ულვაშისებრი ზოლი კი შეიძლება უფრო მკვეთრი ჰქონდეს. კუდის განაპირა ბუმბული მოთეთროა და ფრენისას ჩანს. ახალგაზრდასაც უკვე მოწითალო ნისკარტი აქვს.
ბაღის გრატას ძალიან ჰგავს, მაგრამ ცოტა უფრო პატარაა, კუდი უფრო გრძელი აქვს და შეფერილობაში მომწვანო და მოყვითალო ტონები არ ერევა. ზამთრის სამოსში განსხვავება კიდევ უფრო ძნელი შესამჩნევია. ამიტომ ყელის ფერს დააკვირდით: ბაღის გრატას ყვითელი ყელი აქვს, რუხკისერას კი მოთეთრო-ვარდისფერი.
სიგრძე დაახლოებით 17 სმ-ია, ფრთების გაშლა დაახლოებით 26–27 სმ, წონა კი 17–22 გ. მამალი დედალზე ოდნავ დიდია. საქართველოში მისი ყოფნა დადასტურებული არ არის, ამიტომ ყოველი სავარაუდო შეხვედრა ფოტოთი ან ხმის ჩანაწერით უნდა დამოწმდეს.
ფერი
ფერები პირობითადაა ნაჩვენები. მხოლოდ ფერით სახეობას ნუ განსაზღვრავთ.
რომელ სახეობებს ჰგავს
მშრალ, ღია ადგილებში ბინადრობს: ქვიან ფერდობებზე დაბალი, ეკლიანი ბუჩქებით, კლდოვან ხეობებსა და ბალახიან მთის ფერდობებზე. ხშირად წყლის სიახლოვეს სახლდება. მთაში 2000–2700 მ-მდე ადის. გადაფრენისას ბაღებში, ბოსტნებში, ცარიელ ნაკვეთებსა და მინდვრებშიც ჩნდება, ზამთარში კი სარეველიან და ნამჯიან მინდვრებში ცხოვრობს. საქართველოში მისი ჰაბიტატის შესახებ მონაცემები არ არსებობს.
რუხკისერა გრატის საქართველოში ყოფნა დადასტურებული არ არის. რუკაზე ორი ჩანაწერია: 2017 წლის 29–30 ივნისს ერთმა დამკვირვებელმა ის ვარძიასთან და მტკვრის ხეობაში დააფიქსირა, ფოტოს ან ხმის ჩანაწერის გარეშე.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერის მქონე რეგიონი
რას ჭამს, ნაკლებად არის აღწერილი. ზამთარში სარეველიან და ნამჯიან მინდვრებში გვხვდება, ბუდობისას კი მშრალ, ბალახიან და ქვიან ფერდობებზე. ბუდეს მიწაზე იკეთებს და საკვებსაც, სავარაუდოდ, ძირითადად მიწაზე ეძებს. ზუსტი რაციონის შესახებ სანდო მონაცემები არ მოიპოვება.
გადამფრენი ფრინველია. ბუდობის ადგილებზე აპრილის დასაწყისიდან მაისის დასაწყისამდე ჩამოდის, შემოდგომის გადაფრენა კი ადრე, აგვისტოს დასაწყისში იწყება. სამხრეთ რაიონებში 10–20 ფრინველის მცირე გუნდებით მიფრინავს, აგვისტოს შუიდან სექტემბრის შუამდე. მამლები და დედლები ცალ-ცალკე მიგრირებენ. გალობა ლითონის ჟღარუნს ჰგავს: „სვი-სვი“ ბგერების რიგი, რომელიც „ძვე-ი-დულ“-ით მთავრდება. ზამთარში მხოლოდ მოკლე, ჩუმ წკაპუნს გამოსცემს. ცალკეული წყვილებით ბუდობს. ბუდეს მიწაზე, ბალახის ქვეშ აწყობს მშრალი ღეროებისგან და ბალახითა და ბეწვით ამოფენს. დებს 4–5 კვერცხს, მაისის ბოლოს ან ივნისში. ბარტყები ივნისის ბოლოს ან ივლისში შეისხამენ ფრთას. საქართველოში მისი ბუდობა ცნობილი არ არის.
მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2017). საქართველოს 2021 წლის ეროვნულ შეფასებაში შეფასებული არ არის (NE), რადგან აქ მისი ყოფნა და სეზონური სტატუსი დაუდგენელია. საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში (დადგენილება №190) შეტანილი არ არის. არეალი ფართოა, ცენტრალური აზიიდან სამხრეთ კავკასიამდე და თურქეთამდე. მთავარი ამოცანა საქართველოში მისი ყოფნის დადასტურებაა.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები რუხკისერა გრატასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დადასტურებული არ არის. სახეობა საქართველოს ფრინველთა სიაშია, მაგრამ აქ მისი ყოფნა ფოტოთი, ხმის ჩანაწერით ან ნიმუშით დამოწმებული არ არის. მისი სეზონური სტატუსიც უცნობია. მეზობელ სომხეთსა და აზერბაიჯანში კი გვხვდება.
საქართველოში მისი შეხვედრის ადგილები ცნობილი არ არის. მეზობელ ქვეყნებში მშრალ, ქვიან ფერდობებზე ბინადრობს დაბალი, ეკლიანი ბუჩქებით, ხშირად წყლის ახლოს. ასეთ ადგილებს თუ დაათვალიერებთ, ნაცრისფერთავიან გრატას დაუწყეთ ძებნა.
ნაცრისფერ თავს, თეთრ თვალის რგოლს და ვარდისფერ ნისკარტს დააკვირდით. ყელი მოთეთრო-ვარდისფერია, ნაცრისფერი ულვაშისებრი ზოლებით, მუცელი ვარდისფერ-ყავისფერი. ბაღის გრატას ყვითელი ყელი აქვს. ამიტომ ყელის ფერი ყველაზე სანდო ნიშანია.
რუხკისერა გრატა დაახლოებით 17 სმ სიგრძისაა, ფრთების გაშლა დაახლოებით 26–27 სმ აქვს, წონა კი 17–22 გ. ბაღის გრატაზე ოდნავ პატარაა, მაგრამ კუდი უფრო გრძელი აქვს.
მის კვებაზე სანდო მონაცემები მწირია. ზამთარში სარეველიან და ნამჯიან მინდვრებში ცხოვრობს, ბუდობისას კი მშრალ, ბალახიან ფერდობებზე. ზუსტი რაციონი ჯერ კიდევ ნაკლებად არის აღწერილი.
სამხრეთ აზიაში, ინდოეთიდან შრი-ლანკამდე, ასევე აფრიკისა და დასავლეთ აზიის ზოგ ნაწილში. ბელუჯისტანის ფრინველები ზამთრობენ ინდოეთში: სექტემბერში გუჯარატის გავლით მიდიან და მარტში ბრუნდებიან. ზამთარში სარეველიან და ნამჯიან მინდვრებს ირჩევს.
საქართველოში მისი ბუდობა ცნობილი არ არის. ბუდობს ცენტრალურ აზიაში, კასპიიდან ალთაიმდე, ასევე სამხრეთ კავკასიისა და თურქეთის მშრალ მთებში. ბუდეს მიწაზე, ბალახის ქვეშ იკეთებს და 4–5 კვერცხს დებს.
ადამიანისთვის საშიში არ არის. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2017), საქართველოში კი ეროვნულად შეფასებული არ არის (NE). 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. თუ ნახავთ, ნუ შეაწუხებთ და ფოტო გადაუღეთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.






















