ფიჭვის გრატა
Emberiza leucocephalos
Mikhail Ezdakov · Kosh-Agachsky District
მთავარი მონაცემები
- კვება
- თესლი, ბარტყებისთვის მწერები
- სტატუსი საქართველოში
- შემთხვევითი სტუმარი და მოზამთრე
- ზომა
- 16–17,5 სმ
- ჰაბიტატი
- ნახევრად ღია მშრალი ადგილები, ბაღები
- ოჯახი
- Emberizidae
- კონსერვაცია
- NE
ფიჭვის გრატა (Emberiza leucocephalos) საქართველოში იშვიათი სტუმარია: ბოლო 50 წელიწადში აქ დაახლოებით 20-ჯერ დადასტურდა. უმეტესად ზამთარში ჩნდება, ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, მცირე გუნდებად. ბუდობს ურალის აღმოსავლეთით, ციმბირსა და ზომიერ აზიაში. მამალი ადვილად გამოირჩევა: თეთრი თხემი და ლოყები, წაბლისფერი შუბლი და ყელი აქვს. ზამთრის ბუმბულში ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, ოღონდ ყვითლის ნაცვლად თეთრი ფერი აქვს. ამიტომ ზამთრის გრატების გუნდში მკრთალ, ყვითელფერის გარეშე ფრინველს კარგად დააკვირდით.
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ ფიჭვის გრატა
16–17,5 სმ სიგრძის, მსხვილტანიანი გრატაა სქელი, თესლისმჭამელის ნისკარტით. მამალს თეთრი თხემი და ლოყები, წაბლისფერი შუბლი და ყელი აქვს. ზამთარში ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, ოღონდ ყვითლის გარეშე.

მამალს თეთრი თხემი და ლოყები, წაბლისფერი შუბლი და ყელი და მუქად დაზოლილი ყავისფერი ზურგი აქვს. დედალი გაცილებით მკრთალია, ქვემოდან კი უფრო ზოლიანი. სიგრძე 16–17,5 სმ-ია, წონა 25–29 გ.
ბუდობის გარეთ ბუმბული ჩვეულებრივი გრატისას (Emberiza citrinella) ჰგავს, მაგრამ ყვითელი ფერი მთლიანად თეთრით არის შეცვლილი. ორივე სახეობა ზამთარში საქართველოში ჩნდება. ამიტომ ზამთრის გუნდში ყვითლის ძებნით დაიწყეთ: ფიჭვის გრატას ის არ აქვს.
ფიჭვის გრატა და ჩვეულებრივი გრატა ერთმანეთს ეჯვარება, ჰიბრიდებს კი ორივე სახეობის ნიშნები აქვს. ზოგ მამალს, რომელიც სუფთა ფიჭვის გრატას ჰგავს, ფრთის ბუმბულის კიდეებზე ყვითელი ეტყობა; ასეთ ფრინველებს ადრე ჰიბრიდებად თვლიდნენ. ყვითელი ელფერის მქონე ფრინველს ფოტოს გარეშე ფიჭვის გრატად ნუ ჩათვლით.
რომელ სახეობებს ჰგავს
ბუდობის არეალში ღია ტყეებს ირჩევს, ჩვეულებრივ ფიჭვნარებს, თუმცა ბუჩქებიან და ხეებიან ღია ადგილებსა და სახნავებშიც ცხოვრობს. საქართველოში ნახევრად ღია მშრალ ლანდშაფტებში, ნახევარუდაბნოებში, მდინარისპირა და მეორეულ ტყეებში ჩანს. ძველ დიდ ბაღებსა და პარკებშიც გვხვდება, დასახლებებსა და ქალაქებში და მათ შემოგარენში. დადასტურებული შემთხვევების უმეტესობა ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილზე, კასპიის ზღვის აუზზე მოდის.
ფიჭვის გრატას რუკა iNaturalist-ის საჯარო დაკვირვებებს აერთიანებს. რეგიონები აღებულია ჩანაწერების რეგიონული ცხრილიდან, ხოლო სტატუსი ერთმანეთისგან გამოყოფს საკმარისი ჩანაწერების მქონე რეგიონებსა და რეგიონებს, სადაც ჩანაწერები ცოტაა. ჩანაწერების რაოდენობა დაკვირვების ინტენსივობას ასახავს და პოპულაციის სიმჭიდროვედ არ უნდა განვიხილოთ. ჯერჯერობით ჩანაწერები იმდენად ცოტაა, რომ არცერთ რეგიონს საკმარისი არ აქვს.
მონაცემები: Reptiles.ge + iNaturalist · მეთოდოლოგია
- საველე ჩანაწერი
- რამდენიმე ჩანაწერი ერთ ადგილას
- ჩანაწერების მქონე რეგიონი
ძირითადად მცენარეების თესლით იკვებება. ბარტყებს მწერებით კვებავს. ზამთარში, როცა საქართველოში ჩნდება, თესლს ღია და ნახევრად ღია ადგილებში ეძებს.
გადამფრენი ფრინველია. ბუდობს ურალიდან კოლიმის აუზამდე, ჩრდილოეთ ყაზახეთში, მონღოლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. ზამთარში სამხრეთით, შუა აზიაში, ჩრდილოეთ ინდოეთსა და სამხრეთ ჩინეთში მიფრინავს. საქართველოში უმეტესად მცირე გუნდებად ჩანს, ცალკეული ფრინველები უფრო იშვიათია. გალობა და ძახილი ჩვეულებრივი გრატისას ჰგავს. ბუდეს მიწაზე იკეთებს. დედალი 4–6 კვერცხს დებს, გრატებისთვის დამახასიათებელი თმისმაგვარი ხაზებით. ურალიდან ბაიკალამდე, სადაც ჩვეულებრივი გრატაც ბუდობს, ორი სახეობა ერთმანეთს ეჯვარება და ზოგან შერეულ პოპულაციებს ქმნის.
IUCN-ის წითელ ნუსხაში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფია (LC, 2017). საქართველოში ეროვნულ დონეზე შეფასებული არ არის (NE, 2021), რიცხოვნობის ტენდენცია კი უცნობია. აქ იშვიათი და არარეგულარული სტუმარია, ამიტომ ქვეყნის მასშტაბით მისი შეფასება ძნელია. ფართოდ გავრცელებული სახეობაა და მსოფლიოში საფრთხე არ ემუქრება.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელეთ თემატური გვერდებით
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები ფიჭვის გრატასთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ, მაგრამ იშვიათად. ბოლო 50 წელიწადში დაახლოებით 20-ჯერ დადასტურდა, უმეტესად ზამთარში. აქ არ ბუდობს და ყოველ წელს არ ჩნდება. ამიტომ თუ ნახავთ, შეეცადეთ ფოტო გადაიღოთ.
უმეტესად აღმოსავლეთ საქართველოში. ნახევრად ღია მშრალ ადგილებში, ნახევარუდაბნოებში, მდინარისპირა ტყეებში ჩანს. ძველ დიდ ბაღებსა და პარკებშიც გვხვდება, მათ შორის ქალაქებში. პირველად კუმისის სოფლის ბაღში დაადასტურეს.
უმეტესად ზამთარში. ბუდობს ციმბირსა და ზომიერ აზიაში, ზამთარს კი სამხრეთით ატარებს. საქართველოში არარეგულარულად შემოდის, მცირე გუნდებად. ზაფხულში მის ნახვას ნუ ელოდებით.
მამალს თეთრი თხემი და ლოყები, წაბლისფერი შუბლი და ყელი აქვს. დედალი მკრთალი და ზოლიანია. ზამთარში ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, ოღონდ ყვითლის ნაცვლად თეთრი აქვს. ორი სახეობა ერთმანეთს ეჯვარება, ამიტომ ყვითელი ელფერის მქონე ფრინველს ფრთხილად შეხედეთ.
სიგრძე 16–17,5 სმ-ია, წონა 25–29 გ. მსხვილტანიანი ფრინველია, სქელი ნისკარტით. ზომით ჩვეულებრივ გრატას ჰგავს, ამიტომ ზომას კი არა, თავის ფერს დააკვირდით.
ძირითადად მცენარეების თესლს. ბარტყებს მწერებით კვებავს. ზამთარში თესლს ღია და ნახევრად ღია ადგილებში ეძებს.
ადამიანისთვის უვნებელია. მსოფლიოში ნაკლებად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება (LC, 2017). საქართველოში ეროვნულ დონეზე შეფასებული არ არის (NE). ველური ფრინველია, ამიტომ ნუ დაიჭერთ.
წყაროები
რას ეყრდნობა პროფილი
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
მოამზადა Reptiles.ge-ის რედაქციამ, აქ ჩამოთვლილი წყაროების მიხედვით.





















