შინაარსზე გადასვლა
ReptilesReptiles
ყარაყურთი — მდედრი შავი, გლობუსისებრი მუცლით

ობობები საქართველოში

შხამიანი ობობები საქართველოში?

საქართველოს ატლასში წარმოდგენილ ობობებს შორის სამედიცინო თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი სახეობაა ყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus). არგიოპა შავი ქვრივი არ არის. უცნობ ობობას ხელით ნუ შეეხებით და ნუ აიყვანთ.

სწრაფი პასუხიობობები

მოკლედ

რა უნდა იცოდეთ პირველივე წუთებში.

ამ გვერდზე განხილულ ობობებს შორის სამედიცინო თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვანი ყარაყურთია (Latrodectus tredecimguttatus). დანარჩენი წარმოდგენილი სახეობები ადამიანისთვის მნიშვნელოვან საფრთხედ არ ითვლება, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მათი ნაკბენი ყოველთვის უმტკივნეულოა.

  • ობობა ხელში ნუ აიყვანთ. ნაკბენის რისკი განსაკუთრებით იზრდება მაშინ, როცა ობობას ეხებიან, აჭერენ ან სხვაგვარად აწუხებენ.
  • თუ დიდ ორბისებრ ქსელში ყვითელ-შავ ზოლებიან ობობას და ხშირად თეთრ ზიგზაგსაც ხედავთ, სავარაუდოდ არგიოპაა და არა ყარაყურთი.
  • მუქი ან ყავისფერი ობობა, რომელსაც მუცლის წინა ნაწილში მოწითალო ან მოყვითალო ზოლი აქვს, შეიძლება ცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana) იყოს. მხოლოდ ფერით სახეობის ზუსტად ამოცნობა არ შეიძლება.
  • ნაკბენის ადგილის გაჭრა, ამოწოვა ან ამოწვა არ შეიძლება.
ობობის ნაკბენიგადაუდებელი დახმარება112

საქართველო

რატომ არ არის ეს ამერიკულ „შავ ქვრივზე“ დაწერილი სტატია.

ქართულ ინტერნეტში ტერმინი „შავი ქვრივი“ ხშირად ამერიკულ სახეობას — Latrodectus mactans-ს — უკავშირდება. World Spider Catalog-ის მიხედვით L. mactans ჩრდილოეთ ამერიკის სახეობაა. საქართველოში კი დადასტურებულია ყარაყურთი — Latrodectus tredecimguttatus, რომელიც ფართოდ არის გავრცელებული ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და ევრაზიის ნაწილში. ძველ ლიტერატურაში კავკასიური მასალა ზოგჯერ L. mactans-ის ქვესახეობადაც იყო მოხსენიებული.

საქართველოს ობობების ფაუნა ამ გვერდზე წარმოდგენილ რამდენიმე სახეობაზე გაცილებით მრავალფეროვანია. 2022 წლის მონაცემებით ქვეყნისთვის ასობით სახეობაა ცნობილი; აქ განხილულია მხოლოდ ის ობობები, რომლებსაც უკვე აქვთ წყაროებზე დაფუძნებული პროფილები. ყარაყურთის ამ გვერდზე გამოყენებული ჩანაწერები უკავშირდება თბილისს, გორს, ასპინძას, შირაქისა და ელდარის ველებს. სხვა რეგიონი მხოლოდ ზოგადი გავრცელების მიხედვით არ უნდა მოინიშნოს. ასევე, ამ გვერდზე გამოყენებული ყველა ფოტო ავტომატურად საქართველოში გადაღებულად არ უნდა ჩაითვალოს.

ამოცნობა

როგორ გავიგოთ, რომელი ობობაა?

მხოლოდ ფერი საკმარისი არ არის. ამოცნობისას ერთად უნდა გავითვალისწინოთ ქსელის ტიპი, მუცლის ფორმა, ზომა და სხვა ნიშნები. თუ სახეობაში დარწმუნებული არ ხართ, ობობას ხელით ნუ შეეხებით და შესაბამისი სახეობის პროფილს შეადარეთ.

  1. 01

    ქსელი.

    ყარაყურთი და ცრუ ყარაყურთი ფხვიერ, უსწორმასწორო აბლაბუდისებრ ქსელს აგებენ, ხშირად მიწასთან ახლოს — ქვებს, მცენარეულობასა და სხვადასხვა საგანს შორის. არგიოპა კი დიდ, მრგვალ ორბისებრ ქსელს ქსოვს. მის ქსელში ხშირად ჩანს თეთრი ზიგზაგისებრი სტრუქტურა, რომელსაც სტაბილიმენტუმი ეწოდება.

  2. 02

    ყარაყურთი.

    ზრდასრული მდედრი ყარაყურთის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 7–15 მმ-ია. მუცელი მომრგვალებული და მბზინავი შავია. ზურგზე ხშირად წითელი ლაქები ჩანს, თუმცა ზრდასრულ მდედრებში ისინი შეიძლება ნაწილობრივ ან მთლიანად გაქრეს. ამიტომ ყარაყურთის ამოსაცნობად „ცამეტი წითელი ლაქა“ სავალდებულო ნიშანი არ არის. ასევე არ უნდა ვეძებოთ აუცილებლად ამერიკული შავი ქვრივისთვის ცნობილი „ქვიშის საათის“ მსგავსი ნიშანი.

  3. 03

    ცრუ ყარაყურთი.

    ცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana) ხშირად მუქი ყავისფერი ან თითქმის შავია. მუცლის წინა ნაწილში შეიძლება მოწითალო, ნარინჯისფერი ან მოყვითალო ზოლი ჰქონდეს. ის ყარაყურთი არ არის. შხამი აქვს და ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს. ნუ შეეხებით. ძლიერი ტკივილის ან სიმპტომების გაუარესებისას მიმართეთ ექიმს.

  4. 04

    არგიოპა.

    Argiope bruennichi მკვეთრი ყვითელ-შავი განივი ზოლებით გამოირჩევა და ხშირად დიდი ორბისებრი ქსელის ცენტრში ზის. ლობებიანი არგიოპა (Argiope lobata) უფრო ღია შეფერილობისაა და მუცლის გვერდებზე გამოკვეთილი ლობები აქვს. ორივე ორბისებრი ქსელის მქსოველი ობობაა და ადამიანისთვის სამედიცინო თვალსაზრისით მნიშვნელოვან საფრთხედ არ ითვლება.

ყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus) ქვემო ქართლი, მცხეთა-მთიანეთი, თბილისი, კახეთი, სამცხე-ჯავახეთი და შიდა ქართლიყარაყურთიLatrodectus tredecimguttatusთუცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana) საქართველოში, 8 რეგიონშიცრუ ყარაყურთიSteatoda paykulliana

რა არ გააკეთო

რა არ უნდა გავაკეთოთ?

ობობის დანახვა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ის მავნებელია. ობობები სხვა პატარა ფეხსახსრიანებით იკვებებიან. ხელში აყვანა კი ნაკბენის რისკს ზრდის.

  • ობობა ხელში ნუ აიყვანთ, მათ შორის არც მხოლოდ „შესამოწმებლად“ ან ახლოდან ამოსაცნობად.
  • ბაღში ნაპოვნი ყველა ქსელის განადგურება საჭირო არ არის. მაგალითად, არგიოპა მწერებზე ნადირობს და შავი ქვრივი არ არის. თუ ქსელი ადამიანების ყოველდღიურ მოძრაობას არ უშლის ხელს, მისი დატოვება შეიძლება.
  • ობობის ნაკბენის გაჭრა, ამოწოვა ან ამოწვა არ შეიძლება.

ატლასი

ობობები, რომლებიც ამ გვერდზეა შედარებული.

გვერდზე რამდენიმე სახეობის პროფილია შედარებისთვის. თუ ნანახი ობობის ნიშნები ყარაყურთს ემთხვევა, დეტალური ინფორმაცია მისი სახეობის გვერდზე შეამოწმეთ და ობობას ხელით ნუ შეეხებით.

ყარაყურთის პროფილი

მითები

გავრცელებული მითები.

ქართულ ინტერნეტში ადგილობრივი ობობები ზოგჯერ ჩრდილოეთ ამერიკაში გავრცელებული სახეობების სახელებით ან მათზე დაწერილი ინფორმაციის მიხედვით არის აღწერილი. ამიტომ სახეობის სამეცნიერო სახელისა და საქართველოსთვის დადასტურებული გავრცელების შემოწმება მნიშვნელოვანია.

  • მითი: ბაღში ნანახი ყვითელ-შავი ობობა შავი ქვრივია.

    რეალობა: საქართველოში ბაღში დიდ ორბისებრ ქსელში ნანახი მკვეთრი ყვითელ-შავი ობობა ხშირად არგიოპაა. არგიოპა ყარაყურთი არ არის და ადამიანისთვის სამედიცინო თვალსაზრისით მნიშვნელოვან საფრთხედ არ ითვლება.

  • მითი: საქართველოში ამერიკული შავი ქვრივი — Latrodectus mactans — ცხოვრობს.

    რეალობა: საქართველოში დადასტურებული შესაბამისი სახეობაა ყარაყურთი — Latrodectus tredecimguttatus. Latrodectus mactans სხვა სახეობაა და ჩრდილოეთ ამერიკას უკავშირდება.

  • მითი: პატარა ობობა საშიში ვერ იქნება.

    რეალობა: ობობის ზომა სამედიცინო მნიშვნელობას არ განსაზღვრავს. მაგალითად, ზრდასრული მდედრი ყარაყურთის სხეულის სიგრძე დაახლოებით 7–15 მმ-ია.

  • მითი: ყველა შავი ობობა ყარაყურთია.

    რეალობა: მუქი შეფერილობა მარტო ყარაყურთის ნიშანი არ არის. მაგალითად, ცრუ ყარაყურთიც შეიძლება თითქმის შავი იყოს. ამოცნობისას მნიშვნელოვანია ნახატი, მუცლის ფორმა, ქსელის ტიპი და სხვა ნიშნები. ეჭვის შემთხვევაში ობობას ხელით ნუ შეეხებით.

დაკავშირებული გიდები

გააგრძელეთ თემატური გვერდებით.

ამოცნობა, გავრცელება, უსაფრთხოება და სახეობების ინდექსები ერთმანეთთან დაკავშირებულ გვერდებზეა გაერთიანებული, რათა საჭირო ინფორმაციამდე თემიდან გაუსვლელად მიხვიდეთ.

უსაფრთხოება

საშიში და შხამიანი ცხოველები საქართველოში

გამოქვეყნებული გვერდები ერთ ჰაბზე — ახალი რიგითობის გარეშე.

ჰაბი
კატალოგი

ობობების სახეობები

გამოქვეყნებული პროფილები ერთ ცხრილში — სახელები, ოჯახები, რისკი და ბმულები.

ინდექსი
112

ობობის ნაკბენი

დარეკე 112-ზე. ნუ გაჭრი, ნუ ამოწოვ, ობობას ნუ დაიჭერ.

ნაკბენის გიდი

ხშირი კითხვები

შხამიანი ობობები — ხშირი კითხვები

მოკლე პასუხები. ნაკბენის ნაბიჯები ცალკე გიდშია.

ამ გვერდზე განხილულ სახეობებს შორის სამედიცინო თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვანი ყარაყურთია. არგიოპები ადამიანისთვის მნიშვნელოვან საფრთხედ არ ითვლებიან. ცრუ ყარაყურთის ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს, თუმცა ის ყარაყურთი არ არის.

არა. არგიოპა ყარაყურთი არ არის. არგიოპას მკვეთრი ყვითელ-შავი ზოლები ან ლობებიანი მუცელი აქვს და დიდ ორბისებრ ქსელს აგებს. ყარაყურთი უფრო პატარაა და ფხვიერ, უსწორმასწორო ქსელს ქსოვს, ხშირად მიწასთან ახლოს.

ცრუ ყარაყურთს შხამი აქვს და ატლასში ზომიერი რისკის სახეობადაა შეფასებული; ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს. კლინიკური მასალა შეზღუდულია: Isbister და Gray 2003 ავსტრალიურ Steatoda-ს ნაკბენებს აღწერს და არა საქართველოში ამ სახეობის შემთხვევებს. ხელში ნუ აიყვანთ. ძლიერი ტკივილის ან სიმპტომების გაუარესებისას მიმართეთ ექიმს. სუნთქვის გაძნელების ან სახის ან ყელის ძლიერი შეშუპებისას დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ზე.

არა. ყარაყურთის არსებობა საქართველოს ყველა რეგიონში დადასტურებული არ არის. ამ გვერდზე გამოყენებული კონკრეტული ჩანაწერები თბილისს, გორს, ასპინძას, შირაქსა და ელდარს უკავშირდება. ზოგადი მითითება, რომ სახეობა კავკასიაში გვხვდება, საქართველოს ყველა რეგიონში მის არსებობას არ ადასტურებს.

ნაკბენის ადგილი არ გაჭრათ, არ ამოწოვოთ და არ ამოწვათ. ობობის დაჭერასაც ნუ შეეცდებით.

არა. ობობის ხელში აყვანა მისი ამოცნობისთვის საჭირო არ არის და ნაკბენის რისკს ზრდის. დააკვირდით უსაფრთხო დისტანციიდან ან გადაიღეთ ფოტო ისე, რომ ობობას არ შეეხოთ.

შემდეგი ნაბიჯი

ნიშნიდან პროფილამდე

გახსენი სახეობა ან ნაკბენის გიდი. პირველი რჩება: ნუ აიყვანე; ნაკბენისას 112.

ობობებიყველა სახეობა