ცრუ ყარაყურთი

Steatoda paykulliana

ბურთისებრმუცლიანი ქსელის ობობა, რომელსაც ხშირად ყარაყურთს ურევენ. საქართველოში დასტურდება; ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს, მაგრამ ეს არ არის ყარაყურთი.

კახეთი, სამცხე–ჯავახეთი და აჭარაადამიანისთვის რისკიუვნებელი

სწრაფი მიმოხილვა

მთავარი მონაცემები ერთი შეხედვით

კვება

მწერები ქსელში

სტატუსი საქართველოში

დასტურდება

ზომა

მდედრი 8–13 მმ

ჰაბიტატი

მშრალი ბალახი / ნაპრალები

ოჯახი

Theridiidae

ადამიანის რისკი

ნაკბენი მტკივნეულია; არა ყარაყურთი

ადამიანთან ურთიერთობა: ობობას შხამი აქვს ნადავლის დასამარცხებლად. Maretić, Levi და Levi 1964 წერდნენ, რომ ამ სახეობის შხამი ძუძუმწოვრისთვის ტოქსიკურია. ადამიანის ნაკბენი ჩვეულებრივ იშვიათია, თუ ობობას არ დააჭერენ ან არ აიყვანენ. გვარის Steatoda-ს ნაკბენს ლიტერატურაში სტეატოდიზმს უწოდებენ: ადგილობრივი ტკივილი თითქმის ყოველთვისაა; სისტემური სიმპტომები (გულისრევა, თავის ტკივილი, სისუსტე) ნაკლებად ხშირია და ყარაყურთის ლატროდექტიზმზე მსუბუქია (Isbister და Gray 2003 — ავსტრალიური Steatoda, არა ცალკე ქართული სერია). ეს არ არის ყარაყურთის (Latrodectus) ნაკბენი და არ არის გიურზას ნაკბენი. ალერგიული რეაქცია ნებისმიერ ნაკბენზე შესაძლებელია; თუ სახე, სუნთქვა ან საერთო მდგომარეობა გეუარესებათ, დარეკეთ 112-ზე. არ აიყვანოთ. ქსელი მშრალ ბალახში, ქვის ქვეშ ან ნაგებობის ნაპრალში შეიძლება შეგხვდეთ; დაანგრიოთ მხოლოდ თუ გზას გიბლოკავთ — ობობა მავნებელი არ არის.

მიმოხილვა

რა არის ცრუ ყარაყურთი

ცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana) ობობაა ოჯახიდან Theridiidae — არარეგულარული, „აბლაბუდისებრი“ ქსელის მქსოველები. მიღებული სახელია Steatoda paykulliana (Walckenaer, 1806). World Spider Catalog სახეობას accepted-ად იღებს. 1805 წლის Theridion paykullianum ნომენ ნუდუმია; ვალიდური აღწერა 1806 წელია. ისტორიულად იხსენიებოდა როგორც Lithyphantes paykullianus; Steatoda latrodectoides Breitling et al. 2016-მა ამ სახეობასთან გააიგივა. ქართულად იხმარება ცრუ ყარაყურთი და ცრუ შავი ქვრივი — ორივე იმიტომ, რომ გარეგნულად წააგავს ყარაყურთს (Latrodectus tredecimguttatus), მაგრამ სხვა გვარია. ინგლისურად false black widow. Nentwig et al. მდედრის სხეულს 8.0–13.0 მმ-ს უთითებს, მამრისას — 4.5–8.4 მმ. Otto 2022 სახეობას საქართველოს ჩამონათვალში ასახელებს. ეს ქვეყნის დონის დადასტურებაა და არა თანაბარი გავრცელება თორმეტივე რეგიონში. შხამი აქვს ნადავლის დასამარცხებლად; ადამიანის ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს, მაგრამ ეს არ არის ყარაყურთის ნაკბენი. IUCN-ს სახეობა არ აქვს შეფასებული. 2014 წლის საქართველოს წითელ ნუსხაში არ არის — იქ ობობასნაირებიდან შეტანილია ტივის ობობა (Dolomedes plantarius).

ბოლო განახლება 3 სექტემბერი 2026

გალერეა

ცრუ ყარაყურთი ფოტოებში

ცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana) — დობრესი, კანტაბრია, ესპანეთი — Bernard DUPONT — ფოტო: Bernard DUPONT
დობრესი, კანტაბრია, ესპანეთი · 29 მაისი 2014

ცრუ ყარაყურთი (Steatoda paykulliana) — იზმირი, თურქეთი — 0959kedi — ფოტო: 0959kedi
იზმირი, თურქეთი · 3 მარტი 2024

გავრცელება

სად გვხვდება ცრუ ყარაყურთი საქართველოში

გამოკვეთილი რეგიონები აჩვენებს, სად არის ეს სახეობა დაფიქსირებული.

ამოცნობა

როგორ ამოვიცნოთ ცრუ ყარაყურთი

პატარა, ბურთისებრმუცლიანი ობობა მუქი მუცლით და წინა კიდეზე წითელი ან ყვითელი ზოლით. მდედრი მამრზე დიდია. ეს არ არის ყარაყურთი.

01
მდედრის სხეულის სიგრძე სახეობის დონეზე 8.0–13.0 მმ-ია (Nentwig et al.); მამრისა — 4.5–8.4 მმ. ფეხები არ შედის ამ ციფრში. საქართველოსთვის ცალკე გაზომილი სერია ამ გვერდზე არ არის.
02
მდედრის თავმკერდი (პროსომა) მუქი მეწამულ-ყავისფერიდან შავამდეა. მუცელი (ოპისტოსომა) შავია; წინა კიდეზე აქვს წითელი ან ყვითელი ზოლი, ზოგჯერ შუაში კეხისებრი ნიმუშით. ეს არის ველის მთავარი ნიშანი ყარაყურთისგან გასარჩევად: ზოლი ზურგის წინა მხარესაა და არა მუცლის ქვედა მხარეს „ქვიშის საათივით“. ფეხები ყავისფერია. მამრის მუცელზე წინა ზოლი მოთეთროა და შუაში დაკბილული გრძივი ზოლი აქვს.
03
ქსელი არარეგულარულია, ხშირად ქვის ქვეშ, ნაპრალში ან მიწასთან ახლოს. ორბისებრი ქსელი და სტაბილიმენტუმი არ არის — ეს არგიოპას ნიშანია, არა ამ სახეობის.
04
საქართველოში მსგავსია ყარაყურთი (Latrodectus tredecimguttatus) — ამ ატლასში ცალკე პროფილი აქვს. ყარაყურთის მდედრი ხშირად უფრო დიდია და მუცელზე წითელი ლაქები ან სხვა ნიმუში შეიძლება ჰქონდეს; განსხვავება ველზე ყოველთვის ადვილი არ არის. თუ ეჭვი გაქვთ, არ აიყვანოთ. იმავე გვარიდან Otto-ს საქართველოს ჩამონათვალშია სხვა Steatoda-ებიც (მაგ. S. grossa, S. triangulosa, S. albomaculata) — მათ წინა წითელი ზოლი ასე არ აქვთ ან ნიმუში სხვაა.

ბიოლოგია

ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია

ჰაბიტატი და გავრცელება

სახეობის დონეზე Nentwig et al. ჰაბიტატად მშრალ ან ნახევრად მშრალ ადგილს ასახელებს — მშრალ მდელოს, დიუნებს, ღორღიან ბორცვებს, კირქვის კარიერებსა და კლდის ნაპრალებს; იშვიათად — მოუვლელ ბაღსა და მდელოს. ეს სახეობის დონის აღწერაა და არა საქართველოს ცალკე გაზომილი სიმაღლის სარტყელი. ამ ატლასის რუკაზე რეგიონები იღებება მხოლოდ დასახელებული ჩანაწერით. ბონის ზოოლოგიური მუზეუმის (ZFMK) სამი ნიმუში, განსაზღვრული Krammer-ის მიერ, მითითებულია სიღნაღში (კახეთი; ZFMK-Ar-21375), საკირესა და ციხისჯვარს შორის, კოდიანიდან აღმოსავლეთით 0,65 კმ (სამცხე–ჯავახეთი; 1850 მ; ZFMK-Ar-20728), და ქვედა ჩხუტუნეთში (აჭარა; ZFMK-Ar-21512). თარიღი ამ ჩანაწერებზე არ არის. Otto 2022 სახეობას საქართველოს ჩამონათვალში ასახელებს; Otto 2015 კავკასიაში 72 ჩანაწერს თვლიდა (რუსეთი / საქართველო / აზერბაიჯანი; სომხეთი მაშინ არ იყო). ეს კავკასიის დონის სიხშირეა და არა საქართველოს პოპულაციის რუკა. სხვა რეგიონები ამ გვერდზე რუკაზე არ იღებება. GBIF-ზე არის მოქალაქეთა დაკვირვებები სხვა ადგილებშიც; ეს ატლასი მათ რეგიონის შეღებვად არ იღებს. ამ გვერდის ფოტოები საქართველოში გადაღებული არ არის.

კვება

ცალკე ქართული კვების კვლევა ამ გვერდზე არ არის. სახეობის დონეზე იჭერს მწერებს არარეგულარულ, აბლაბუდისებრ ქსელში — ხშირად ქვასთან, ნაპრალში ან მიწის სიახლოვეს, არა დიდ ორბისებრ ქსელში. ნადავლი იხვევა აბრეშუმით და შემდეგ იკბინება. ეს ზოგადი ტროფიკული ნიშაა და არა გაზომილი ქართული მენიუ.

ქცევა

ქსელი არარეგულარულია. ეძებეთ ქვის ქვეშ, კლდის ნაპრალში, მშრალ ბალახსა და ნაგებობის ნაპრალში — არა ბალახის შუაში გამართულ ორბისებრ ქსელში. Nentwig et al. მდედრს შესაძლოა მთელი წლის განმავლობაში უთითებს; კვერცხის პარკიანი მდედრი სახეობის დონეზე მარტშია აღნიშნული. ეს ევროპული ფენოლოგიაა და არა საქართველოს გაზომილი კალენდარი. სრული ეროვნული კალენდარი ამ გვერდზე არ არის. მამრი მდედრზე პატარაა. არ აიყვანოთ — სწორედ ხელში აღება ზრდის ნაკბენის შანსს.

კონსერვაცია

IUCN-ს სახეობა არ აქვს შეფასებული. 2014 წლის დადგენილება №190-ში არ არის — ოფიციალურ წითელ ნუსხაში ობობასნაირებიდან შეტანილია ტივის ობობა (Dolomedes plantarius, VU). Otto 2015 კავკასიურ ჩანაწერებს „very abundant“-ად აფასებდა (72 ჩანაწერი რუსეთის ჩრდილო კავკასიაში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში ერთად); ეს არ არის საქართველოს პოპულაციის ტენდენცია. სომხეთში Zarikian 2022 ასახელებს — მეზობელი ქვეყანაა და არა ქართული არეალი. ველური ობობა არ დაიჭიროთ.

კითხვები

ხშირად დასმული კითხვები

მოკლე პასუხები ცრუ ყარაყურთი-თან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.

დიახ. Otto 2022 სახეობას საქართველოს ჩამონათვალში ასახელებს. ეს ქვეყნის დონის დადასტურებაა.

დასახელებული მუზეუმის ჩანაწერებია სიღნაღი (კახეთი), კოდიანი საკირესა და ციხისჯვარს შორის (სამცხე–ჯავახეთი, 1850 მ) და ქვედა ჩხუტუნეთი (აჭარა). ეძებეთ მშრალ ბალახს, ქვის ქვეშ და ნაპრალებში. სხვა რეგიონები ამ გვერდზე რუკაზე არ იღებება.

ამ სახეობის მდედრს მუცლის წინა კიდეზე წითელი ან ყვითელი ზოლი აქვს. ყარაყურთი (Latrodectus) სხვა გვარია; მას ხშირად წითელი ლაქები აქვს და ქვედა მხარის ნიმუში განსხვავებულია. ველზე აღრევა ადვილია. არ აიყვანოთ.

სახეობის დონეზე მდედრი დაახლოებით 8–13 მმ-ია, მამრი დაახლოებით 4.5–8 მმ. ფეხები ამ ციფრში არ შედის. ქართული სერია ამ გვერდზე არ არის.

შხამი აქვს ნადავლისთვის. ნაკბენი შეიძლება მტკივნეული იყოს; გვარის დონეზე სისტემური სიმპტომები უფრო იშვიათია, ვიდრე ყარაყურთთან. ეს არ არის ყარაყურთის ნაკბენი. არ აიყვანოთ. სერიოზული სიმპტომებისას დარეკეთ 112-ზე.

სახეობის დონეზე მდედრი შესაძლოა წლის სხვადასხვა დროს ჩანდეს; კვერცხის პარკი ევროპულ მონაცემში მარტშია აღნიშნული. საქართველოს სრული კალენდარი ამ გვერდზე არ არის.

IUCN-ს არ აქვს შეფასებული. 2014 წლის წითელ ნუსხაში არ არის.

წყაროები

სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.

დაკავშირებული გიდები