გრძელფეხა ფოლკუსი
Pholcus phalangioides
მიმოხილვა
გრძელფეხა ფოლკუსი საქართველოში
გრძელფეხა ფოლკუსი (Pholcus phalangioides) Pholcidae-ს ოჯახის ობობაა. ინგლისურად ცნობილია სახელებით long-bodied cellar spider, cosmopolitan cellar spider და daddy long-legs spider. ბოლო სახელწოდება სხვა ობობასნაირებისთვისაც გამოიყენება, ამიტომ სახეობის ზუსტად დასახელებისთვის სამეცნიერო სახელი უფრო სანდოა. საქართველოში სახეობა დადასტურებულია. Caucasian Spiders-ის მონაცემთა ბაზაში მრავალი ქართული ჩანაწერია, მათ შორის თბილისიდან, ქუთაისიდან, ბათუმიდან, ბორჯომ-ხარაგაულიდან, ლაგოდეხიდან, გორიდან, მცხეთიდან და ყაზბეგიდან. ეს არის პატარა, ფერმკრთალი ობობა ძალიან გრძელი და თხელი ფეხებით. ხშირად გვხვდება ჭერის კუთხეებში, სარდაფებში, ავტოფარეხებში, გამოქვაბულებსა და სხვა მშვიდ, შედარებით ბნელ ადგილებში, სადაც ფხვიერ და უსწორმასწორო ქსელს აგებს. სხეულის სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლოებით 6–10 მმ-ია, თუმცა გრძელი ფეხების გამო ბევრად დიდი ჩანს. ადამიანისთვის საშიშ სახეობად არ ითვლება. შხამს ნადავლის დასამორჩილებლად იყენებს, მაგრამ მისი ნაკბენი სამედიცინო მნიშვნელობის საფრთხედ არ განიხილება. IUCN-ს სახეობა გლობალურად შეფასებული არ აქვს, ხოლო საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის.
ბოლო განახლება
გალერეა
გრძელფეხა ფოლკუსი ფოტოებში
ფოტო: ზაური ხაჩიძე
ტაშისკარი
საქართველოს ველში
ფოტო: Arvidas M
საქართველოს ველში
ფოტო: Arvidas M
საქართველოს ველში
ფოტო: სანდრო კილაძე
საქართველოს ველში
ფოტო: სანდრო კილაძე
საქართველოს ველში
ფოტო: Vanya Mitin
საქართველოს ველში
ამოცნობა
როგორ ამოვიცნოთ გრძელფეხა ფოლკუსი
პატარა, ფერმკრთალი მოყავისფრო ან მონაცრისფრო ობობაა ძალიან გრძელი და თხელი ფეხებით. ფეხები სხეულზე რამდენჯერმე გრძელია, ამიტომ ობობა რეალურ ზომაზე გაცილებით დიდი ჩანს. ხშირად უსწორმასწორო ქსელში ჰკიდია შენობის კუთხეში ან სხვა მშვიდ, ბნელ ადგილას.
სხეულის სიგრძე დაახლოებით 6–10 მმ-ია, თუმცა ძალიან გრძელი ფეხების გამო ობობა გაცილებით დიდი ჩანს. ფეხები თხელი და გრძელია, სხეული კი ვიწრო, ფერმკრთალი მოყავისფრო ან მონაცრისფრო.
ფოლკუსის ქსელი მრგვალი არ არის. ის ფხვიერი და უსწორმასწოროა და ხშირად გვხვდება ჭერის კუთხეებში, სარდაფებში, კიბის უჯრედებში, ავტოფარეხებსა და სხვა მშვიდ ადგილებში.
შეწუხებისას ფოლკუსი ხშირად სწრაფად არხევს სხეულსა და ქსელს. ეს დამახასიათებელი თავდაცვითი ქცევაა და სახლის ბევრ სხვა გრძელფეხა ობობასთან შედარებით მის ამოცნობაშიც გვეხმარება.
გრძელფეხა ფოლკუსი harvestman-ში, ანუ სხვა ტიპის ობობასნაირში, არ უნდა აგვერიოს. harvestman-ის სხეული გარეგნულად ერთიანად ჩანს და ის ქსელს არ ქსოვს. ფოლკუსი კი ნამდვილი ობობაა, სხეულის ორი ძირითადი ნაწილი აქვს და აბრეშუმის ქსელს აგებს.
ჩვეულებრივი ჯვრიანა დიდ, მრგვალ ორბისებრ ქსელს აგებს და მუცლის ზედა მხარეს ხშირად თეთრი ჯვრისებრი ნახატი აქვს. გრძელფეხა ფოლკუსის ქსელი ფხვიერი და უსწორმასწოროა, ხოლო მისი ფეხები ბევრად უფრო გრძელი და თხელია.
ბიოლოგია
ჰაბიტატი, კვება, ქცევა და კონსერვაცია
ჰაბიტატი და გავრცელება
გრძელფეხა ფოლკუსი ადამიანთან დაკავშირებულ გარემოში ხშირად სახლდება. საქართველოში მისი ნახვა შესაძლებელია სახლებში, სარდაფებში, კიბის უჯრედებში, საწყობებში, ავტოფარეხებში, შენობებისა და ხიდების ქვეშ, ასევე ბუნებრივ და ხელოვნურ მღვიმეებში. Caucasian Spiders-ის მონაცემებში ქართული ჩანაწერები ცნობილია თბილისიდან, ქუთაისიდან, ბათუმიდან, ბორჯომ-ხარაგაულიდან, ლაგოდეხიდან, გორიდან, მცხეთიდან, ყაზბეგიდან, სიღნაღიდან, ზესტაფონიდან, ონიდან, ქობულეთიდან, ახალციხიდან, ჭიათურიდან და სხვა ადგილებიდან. ჩანაწერების სიმრავლე ფართო გავრცელებაზე მიუთითებს, თუმცა ეს საქართველოს ყველა მუნიციპალიტეტში სახეობის არსებობას არ ადასტურებს.
კვება
გრძელფეხა ფოლკუსი მტაცებელია და ქსელში ან მის სიახლოვეს მოხვედრილ პატარა ფეხსახსრიანებს იჭერს. მისი ნადავლი შეიძლება იყოს მცირე მწერები, სხვა ობობები და სახლის შიგნით მცხოვრები სხვა წვრილი უხერხემლოები. ხშირად დიდხანს რჩება ერთ ადგილზე და ნადავლის მოძრაობას ქსელის ვიბრაციით გრძნობს. სხვა ობობებსაც იჭერს, ამიტომ სახლში მისი არსებობა თავისთავად მავნებლის არსებობის ნიშნად არ უნდა ჩაითვალოს.
ქცევა
ქსელი ფხვიერი, უსწორმასწორო და სამგანზომილებიანია — არა მრგვალი, როგორც ორბისებრი ქსელები. ობობა ხშირად ქსელში თავდაყირა ჰკიდია. შეწუხებისას სწრაფად არხევს სხეულსა და ქსელს, რაც თავდაცვითი ქცევაა და შეიძლება მტაცებელი ან სხვა შემაწუხებელი ცხოველი დააბნიოს. სახეობა ხშირად ბნელ ადგილებში გვხვდება. შენობებში მისი ნახვა წლის სხვადასხვა პერიოდში შეიძლება, თუმცა საქართველოსთვის ცალკე სეზონური კალენდარი ამ წყაროებით დადგენილი არ არის. მდედრი კვერცხებს აბრეშუმის პარკში ატარებს, ხშირად ყბებთან ახლოს. გამოჩეკვის შემდეგ ახალგაზრდა ობობები იფანტებიან. ეს სახეობის ზოგადი ბიოლოგიაა და არა საქართველოს პოპულაციაზე ცალკე ჩატარებული კვლევის შედეგი.
კონსერვაცია
სახეობის თანამედროვე სამეცნიერო სახელია Pholcus phalangioides და ის Pholcidae-ს ოჯახს მიეკუთვნება. ძველ წყაროებში შეიძლება სხვა სახელებითაც შეგვხვდეს, თუმცა თანამედროვე გამოყენებაში მიღებულია Pholcus phalangioides. World Spider Catalog-ის მიხედვით სახეობის ბუნებრივი არეალი დასავლეთ აზიასთან არის დაკავშირებული, თუმცა დღეს ის მსოფლიოს მრავალ ნაწილშია გავრცელებული, მათ შორის ევროპაში, ამერიკაში, აფრიკაში, აზიის სხვა რეგიონებში, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში. საქართველოში სახეობა დადასტურებულია Caucasian Spiders-ის ჩეკლისტითა და მრავალი ადგილობრივი ჩანაწერით. IUCN-ს გლობალურად შეფასებული არ აქვს, ხოლო საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის. გამოყენებული წყაროებით საქართველოსთვის სპეციალური დაცვის სტატუსი ან პოპულაციის რაოდენობრივი ტენდენცია განსაზღვრული არ არის.
კითხვები
ხშირად დასმული კითხვები
მოკლე პასუხები გრძელფეხა ფოლკუსთან დაკავშირებულ ყველაზე მნიშვნელოვან კითხვებზე.
დიახ. გრძელფეხა ფოლკუსი საქართველოში დადასტურებული სახეობაა. ის შეტანილია Caucasian Spiders-ის საქართველოს ჩეკლისტში და სახეობის ბარათში მრავალი ქართული ჩანაწერია წარმოდგენილი.
ყველაზე ხშირად გვხვდება შენობებში, სარდაფებში, ჭერის კუთხეებში, ავტოფარეხებსა და სხვა მშვიდ, ბნელ ადგილებში. წყაროებში ქართული ჩანაწერები ცნობილია თბილისიდან, ქუთაისიდან, ბათუმიდან, ბორჯომ-ხარაგაულიდან, ლაგოდეხიდან, გორიდან, მცხეთიდან, ყაზბეგიდან და სხვა ადგილებიდან.
არა. გრძელფეხა ფოლკუსი ადამიანისთვის უვნებელ სახეობად ითვლება. სახლში მისი არსებობა საფრთხეს არ წარმოადგენს, თუმცა ხელში აყვანა საჭირო არ არის.
დიახ, შხამი აქვს, როგორც ობობების უმეტესობას, მაგრამ მას ნადავლის დასამორჩილებლად იყენებს. ადამიანისთვის სამედიცინო თვალსაზრისით მნიშვნელოვან საფრთხედ არ ითვლება.
შეწუხებისას ფოლკუსი ხშირად სწრაფად არხევს სხეულსა და ქსელს. ეს თავდაცვითი ქცევაა, რომელიც მტაცებლის ან სხვა შემაწუხებელი ცხოველის დაბნევას ემსახურება.
არა. harvestman სხვა ტიპის ობობასნაირია — ქსელს არ ქსოვს და მისი სხეული გარეგნულად ერთიანად ჩანს. გრძელფეხა ფოლკუსი ნამდვილი ობობაა, ქსელს აგებს და სხეულის ორი ძირითადი ნაწილი აქვს.
IUCN-ს გრძელფეხა ფოლკუსი გლობალურად შეფასებული არ აქვს, ხოლო საქართველოს 2014 წლის წითელ ნუსხაში შეტანილი არ არის.
წყაროები
წყაროები
წყაროები
წყაროები
- World Spider Catalog — Pholcus phalangioides (Fuesslin, 1775)
- Nentwig et al. 2026 — Spiders of Europe, Pholcus phalangioides
- Otto 2022 — Caucasian Spiders, Pholcus phalangioides datasheet
- Otto 2022 — Caucasian Spiders, Georgia country checklist
- Otto & Japoshvili 2018 — Spiders of Lagodekhi Reserve, Georgia
- საქართველოს მთავრობის დადგენილება №190 (2014) — წითელი ნუსხა
სახეობების პროფილები შედგენილია რეცენზირებული ლიტერატურისა და აღიარებული ბიომრავალფეროვნების მონაცემთა ბაზების საფუძველზე და განახლდება ახალი ტაქსონომიური და კონსერვაციის მონაცემების გამოჩენისას.
დაკავშირებული გიდები
გააგრძელე თემატური გვერდებით
ობობების სახეობები
გამოქვეყნებული პროფილები ერთ ცხრილში — სახელები, ოჯახები, რისკი და ბმულები.
ინდექსიუსაფრთხოებაშხამიანი ობობები საქართველოში
ყარაყურთი სამედიცინოდ მნიშვნელოვანია. არგიოპა შავი ქვრივი არ არის.
ობობების გიდი112ობობის ნაკბენი
დარეკე 112-ზე. ნუ გაჭრი, ნუ ამოწოვ, ობობას ნუ დაიჭერ.
ნაკბენის გიდი
